Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα συστήματα υγείας σε ολόκληρο τον κόσμο, τα τελευταία χρόνια, είναι το ραγδαία αυξανόμενο κόστος. Παραδόξως όμως, αυτή η αύξηση του κόστους δεν συνοδεύεται απαραίτητα και από αντίστοιχη βελτίωση της ποιότητας ή αύξηση της αποτελεσματικότητας. Αντιθέτως, χώρες με συστήματα υγείας που πριν λίγα χρόνια αποτελούσαν αξιοζήλευτα παραδείγματα ποιότητας κι αποτελεσματικότητας, π.χ., Καναδάς, Μεγάλη Βρετανία, Σουηδία, Γερμανία, αποτελούν πλέον αντικείμενο μελέτης για τη διαπίστωση των θεμελιωδών αιτιών αποδόμησής τους, και τη θέσπιση κι εφαρμογή κανόνων και μέτρων, αναστροφής του φαινομένου.
Ένα τρόπος αντιμετώπισης αυτής της κατάστασης είναι η αλλαγή του τρόπου παροχής, και της μεθόδου κοστολόγησης και τιμολόγησης, των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης. Μέχρι πρόσφατα, η αποζημίωση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης βασιζόταν στο κλασσικό μοντέλο "Αμοιβή ανά Υπηρεσία" (FFS: Fee-For-Service):
Πόσες και τι είδους, Εξετάσεις/Νοσηλείες/Ιατρικές Πράξεις/Επεμβάσεις, κάναμε ↓
Πόσο κοστίζει η κάθε μία ↓
Πολλαπλασιασμός/Πρόσθεση ↓
Σύνολο αποζημίωσης
Όσο περισσότερες οι υπηρεσίες, τόσο μεγαλύτερα τα έσοδα, και κατ' επέκταση, τόσο πιο πιτυχημένος - επιχειρηματικά τουλάχιστον - και ο πάροχος. Τι αποτέλεσμα, τι αξία, προκύπτει όμως από όλα αυτά για τον ασθενή…;
Καθώς πλέον έχει αποδειχθεί ότι, το μοντέλο αυτό, όχι μόνο αδυνατεί να ελέγξει το κόστος, αλλά αποτυγχάνει να διασφαλίσει έστω το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών, εμφανίστηκε με ισχυρή δυναμική ως πιθανή λύση στο πρόβλημα, το νεωτεριστικό μοντέλο της "Υγειονομικής Περίθαλψης με Βάση την Αξία" (VBHC: Value-Based HealthCare). Στο μοντέλο αυτό, η αποζημίωση των παρόχων συνδέεται με το κλινικό αποτέλεσμα και όχι με τον όγκο ή το πλήθος των παρεχόμενων υπηρεσιών, ενώ οι πάροχοι αξιολογούνται με βάση τη συνολική "Εμπειρία του Ασθενή" (Patient Experience).
Η επικέντρωση της προσπάθειας στην "Εμπειρία του Ασθενή" είναι αυτή που παράγει "Αξία" σε αυτό το μοντέλο, ενσωματώνοντας παράλληλα και την αξιολόγηση του κλινικού αποτελέσματος σε σχέση με το κόστος επίτευξής του (κόστος υπηρεσίας). Για να ποσοτικοποιηθεί όμως η αξία και να λειτουργήσει το μοντέλο, υπάρχουν ορισμένες προϋποθέσεις. Τέτοιες είναι, μεταξύ άλλων, ο ρεαλιστικός προσδιορισμός του προσδοκώμενου αποτελέσματος, η προσεκτική επιλογή της θεραπευτικής μεθόδου, η ακριβής μέτρηση του κλινικού αποτελέσματος, και η λεπτομερής και ακριβής καταγραφή του κόστους.
Η θετική "Εμπειρία του Ασθενή" ως αποτέλεσμα της ορθής εφαρμογής ενός μοντέλου "Υγειονομικής Περίθαλψης με Βάση την Αξία", μπορεί να έχει διάφορα και διαφορετικά οφέλη, να παράγει "Αξία" δηλαδή, για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη:
- ΑΣΘΕΝΕΙΣ: Καλύτερα κλινικά αποτελέσματα με μικρότερο κόστος και λιγότερη ταλαιπωρία - ΠΑΡΟΧΟΙ: Αποτελεσματικότερη χρήση πόρων και αυξημένη ικανοποίηση ασθενών - ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ: Έλεγχος κόστους και διαχείριση κινδύνου
- ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ: Συνάρτηση των τιμών με τα κλινικά αποτελέσματα
- ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Καλύτερη υγεία με συνολικά μειωμένες υγειονομικές δαπάνες
Ένα πρώτο συντεταγμένο βήμα της Ελλάδας με σκοπό τη μετάπτωση του συστήματος κοστολόγησης και αποζημίωσης των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, σε ένα μοντέλο με βάση την αξία, είναι η επερχόμενη καθολική εφαρμογή των DRGs (Diagnosis-Related Groups |
Διαγνωστικά-Ομοιογενείς Ομάδες), τόσο στον Δημόσιο, όσο και στον Ιδιωτικό Τομέα. Τα συστήματα DRG δεν είναι ούτε νέα, ούτε Ελληνική, εφεύρεση. Εφαρμόζονται ήδη, με αρκετή μάλιστα επιτυχία, αν και όχι εντελώς χωρίς προβλήματα, σε πολλές χώρες παγκοσμίως. Τι ακριβώς είναι όμως ένα "Σύστημα DRG"?
Σύμφωνα με το ΚεΤεΚΝΥ (Κέντρο Τεκμηρίωσης & Κοστολόγησης Νοσοκομειακών Υπηρεσιών), τον φορέα που έχει επιφορτιστεί με την υλοποίηση στην Ελλάδα, ένα Σύστημα DRG βασίζεται στην αυτοματοποιημένη ταξινόμηση των ασθενών σε διαχειρίσιμο αριθμό κατηγοριών περιστατικών, ομοειδών ιατρικά και παρόμοιων σε επίπεδο χρήσης πόρων. Η κατάταξη των περιστατικών σε συγκεκριμένες ομάδες γίνεται με τη χρήση ειδικού λογισμικού ομαδοποίησης (Grouper), και με βάση στοιχεία όπως η Διεθνής Κωδικοποίηση Διάγνωσης (ICD), η κωδικοποίηση ιατρικών πράξεων, η μέση διάρκεια νοσηλείας, το φύλο και ηλικία του ασθενή, και η κατάστασή του κατά την έξοδο από το νοσηλευτήριο.
Η αλήθεια είναι όμως ότι, οι περισσότεροι από εμάς που ασχολούμαστε αρκετά χρόνια με την Υγειονομική Περίθαλψη στην Ελλάδα, είμαστε πολύ επιφυλακτικοί, όχι τόσο ως προς την αποτελεσματικότητα ενός τέτοιου συστήματος όταν εφαρμόζεται σωστά και ολοκληρωμένα, όσο ως προς αυτόν καθ' αυτόν τον τρόπο υλοποίησης στην Ελληνική πραγματικότητα. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι, ακόμα και το μοναδικής Ελληνικής έμπνευσης "Σύστημα ΚΕΝ" (Κλειστά Ενοποιημένα Νοσήλια) που χρησιμοποιείται στην Ελλάδα τα τελευταία 10-15 χρόνια, βασίστηκε - με κάποιο πολύ διεστραμμένο τρόπο βέβαια - στο επιτυχημένο και αποτελεσματικό, Σύστημα DRG της Αυστραλίας.
Ακόμα όμως κι εάν υποθέσουμε ότι, τελικά πράγματι εφαρμόζεται και λειτουργεί σωστά ένα Σύστημα DRG, αυτό δεν αρκεί από μόνο του για να διασφαλίσει την υψηλή αξία των παρεχόμενων υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, για τον ασθενή. Η ποιότητα και αποτελεσματικότητα στην υγειονομική περίθαλψη, προϋποθέτουν εξατομίκευση της θεραπείας κατά την επιδίωξη του βέλτιστου πιθανού κλινικού αποτελέσματος, με σκοπό την απόδοση της μέγιστης δυνατής αξίας στον κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Απαιτείται δηλαδή, επιστροφή σε μια από τις βασικότερες αρχές της Ιατρικής Επιστήμης, όπως αυτή εκφράστηκε από τον Ιπποκράτη:
"…Διαιτήμασί τε χρήσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν, ἐπὶ δηλήσει δὲ καὶ ἀδικίῃ εἴρξειν…"
(…Θα χρησιμοποιώ τη θεραπεία για το καλό των ασθενών κατά τη δύναμη και την κρίση μου, αλλά ποτέ για να βλάψω ή να αδικήσω…)
.svg)
.svg)
.svg)
.png)
