ΠΙΣΩ
Προληπτική οφθαλμολογική εξέταση στη νεογνική ηλικία
Χάρης Τριανταφυλλίδης
MRCOphth, Χειρουργός Οφθαλμίατρος - Παιδοφθαλμίατρος
Fellow in Paediatric Ophthalmology and Strabismus, Royal Victoria Infirmary, Newcastle, UK

Τους τελευταίους μήνες ξεκινήσαμε στην Κλινική «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ» την προληπτική οφθαλμολογική εξέταση όλων των νεογνών που γεννιούνται στο Μαιευτικό τμήμα. Η προσφορά αυτή ως μέρος του πακέτου τοκετού στην Κλινική διασφαλίζει τον έλεγχο των νεογνών και δίνει στους γονείς τη σιγουριά για τη φυσιολογική οφθαλμολογική κατάσταση των παιδιών τους.

Κατά την οφθαλμολογική εξέταση, ελέγχεται η ύπαρξη της φυσιολογικής ανατομίας των οφθαλμών, η ύπαρξη θολεροτήτων στα διαυγή μέσα (φακός - κερατοειδής - υαλώδες σώμα) και εξετάζεται ο βυθός του οφθαλμού. Με την προληπτική εξέταση μπορούμε να διαγνώσουμε έγκαιρα και πρώιμα σοβαρές συγγενείς παθήσεις του ματιού, όπως συγγενή καταρράκτη, συγγενές γλαύκωμα, παραμονή υπερπλαστικού υαλοειδούς κ.λπ.

Το πλεονέκτημα της έγκαιρης διάγνωσης είναι η δυνατότητα που δίνεται για γρήγορη αντιμετώπιση των τυχόν προβλημάτων από τον εξειδικευμένο παιδοφθαλμίατρο που εξασφαλίζει την καλύτερη δυνατή θεραπεία της συγκεκριμένης πάθησης.

Η διαδικασία είναι απλή. Γίνεται ενστάλαξη κολλύριου 40 λεπτά πριν την εξέταση για να πραγματοποιηθεί η μυδρίαση (άνοιγμα της κόρης) του οφθαλμού. Η εξέταση γίνεται από ειδικό παιδοφθαλμίατρο στην κούνια του νεογνού και διαρκεί λίγα λεπτά της ώρας. Είναι απόλυτα ασφαλής και ανώδυνη χωρίς καμία παρενέργεια για το μωρό.

Η ενημέρωση των γονέων, μαζί με τη χορήγηση βεβαίωσης για την φυσιολογική κατάσταση των οφθαλμών, βοήθα στην κατανόηση της πορείας της όρασης του μωρού στη μετέπειτα ζωή του και δίνει τη δυνατότητα στη μαμά και τον μπαμπά να λύσουν τυχόν απορίες για τα ματάκια του παιδιού.

Τι όμως πρέπει να περιμένουν οι γονείς κατά την ανάπτυξη του παιδιού;

Τα παρακάτω οφθαλμολογικά ορόσημα μπορούν να προϊδεάσουν κάθε γονέα σχετικά με την πρόοδο της όρασης του παιδιού σε κάθε ηλικία:


Γέννηση

  • Το νεογνό βλεφαρίζει αντιδρώντας στο φως η στο άγγιγμα του ματιού
  • Μπορεί να κοιτάζει αντικείμενα στα 20 εκατοστά
  • Αρχικά εστιάζει στο πρόσωπο ή στο φως και αργότερα παρακολουθεί με τα μάτια του ένα κινούμενο αντικείμενο
     

1 μήνας

  • Κοιτάζει σε πρόσωπα και ασπρόμαυρες εικόνες
  • Μπορεί να παρακολουθεί αντικείμενα μέχρι και 90 μοίρες
  • Παρακολουθεί τη μαμά και τον μπαμπά
     

2 με 3 μηνών

  • Βλέπει τα αντικείμενα ως μια εικόνα
  • Κοιτάζει τα χέρια
  • Παρακολουθεί με το βλέμμα φως, πρόσωπα, αντικείμενα


4 με 5 μηνών

  • Αρχίζει να απλώνει τα χέρια προς αντικείμενα
  • Μπορεί να προσηλώνει
  • Αναγνωρίζει το μπουκάλι
  • Κοιτάζει τον εαυτό του στον καθρέφτη
  • Κοιτάζει το χέρι του


4 με 5 μηνών

  • Έχει πλήρη έγχρωμη όραση, βλέπει μακρύτερα
  • Σηκώνει ένα παιχνίδι από κάτω
  • Γέρνει το κεφάλι του να δει ένα αντικείμενο
  • Κοιτάζει κάποια χρώματα
  • Αγγίζει την εικόνα του στον καθρέφτη


7 με 11 μηνών

  • Κοιτάζει μικρά αντικείμενα
  • Αρχίζει να έχει στερεοσκοπική όραση
  • Παίζει «κρυφτούλι»


11 με 12 μηνών

  • Κοιτάζει αντικείμενα που κινούνται γρήγορα
     

12 με 14 μηνών

  • Βάζει σχήματα στην ανάλογη οπή
  • Ενδιαφέρεται για εικόνες
  • Αναγνωρίζει αντικείμενα και εικόνες και μπορεί να δείξει προς αυτά όταν ρωτηθεί
  • Δείχνει και χειρονομεί προς αντικείμενα και εικόνες
  • Αναγνωρίζει το πρόσωπό του στον καθρέφτη


18 με 24 μηνών

  • Εστιάζει σε αντικείμενα κοντά και μακριά
  • Μουτζουρώνει στο χαρτί
  • Δείχνει μέρη του σώματος (μύτη, μαλλιά κ.λπ.) όταν ρωτηθεί


24 με 36 μηνών

  • Αντιγράφει σχήματα
  • Η όραση φτάνει 10 στα 10
  • Ονομάζει τα χρώματα


4 με 6 χρονών

  • Αναγνωρίζει και προφέρει το αλφάβητο
  • Έτοιμο να αρχίσει διάβασμα
  • Έχει πλήρη στερεοσκοπική όραση
  • Χρησιμοποιεί ψαλίδι
  • Ονομάζει κέρματα και χρήματα


Η όραση αναπτύσσεται σταδιακά μετά τη γέννηση. Στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, προϋπόθεση αποτελεί η διαύγεια των προσθίων μορίων, ώστε αρκετό φως να φτάνει στο πίσω μέρος του ματιού στον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Με την προληπτική οφθαλμολογική εξέταση του νεογνού, εξασφαλίζεται ότι δεν υπάρχει κάποιο εμπόδιο που δεν αφήνει το φως να φτάσει στο εσωτερικό του ματιού. Με τη συγκεκριμένη εξέταση δεν μπορεί να διαγνωστεί πλήρως η λειτουργία του ματιού, αφού αυτή εξαρτάται από τη γενικότερη ωρίμανση όλου του νευρικού συστήματος και μπορεί να επηρεαστεί και από άλλους παράγοντες μετά τη γέννηση.

Η οφθαλμολογική εξέταση του παιδιού πρέπει να επαναλαμβάνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Συνιστάται η εξέταση από ειδικό παιδοφθαλμίατρο μετά το πρώτο έτος της ηλικίας και κατά την είσοδο στην υποχρεωτική εκπαίδευση. Είναι προφανές ότι πρέπει να ζητηθεί η συνδρομή παιδοφθαλμιάτρου όταν ο γονιός έχει οποιαδήποτε ανησυχία για την όραση του παιδιού και όταν κάτι τέτοιο κριθεί απαραίτητο από τον παιδίατρο. Με αυτόν τον τρόπο, θα εξασφαλιστεί η έγκαιρη διάγνωση παθήσεων που εμφανίζονται αργότερα στη διάρκεια της ζωής του παιδιού (π.χ. στραβισμός, μυωπία, υπερμετρωπία, αστιγματισμός) και η σωστή αντιμετώπισή τους.

Κλείνοντας, αξίζει να σημειωθεί ότι η οφθαλμολογική εξέταση από ειδικό παιδοφθαλμίατρο μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε ηλικία, δηλαδή ακόμα και σε παιδιά που δεν έχουν ξεκινήσει να μιλούν, καθώς η όραση και η λειτουργική κατάσταση του ματιού εκτιμώνται με αντικειμενικά μέσα εξέτασης, χωρίς να είναι απαραίτητη η λεκτική συνεργασία του παιδιού.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ