ΠΙΣΩ
Άνοια
Μύθοι και πραγματικότητες
Ελεωνόρα Κυριαζοπούλου-Ντάτσιου
MSc, Νευρολόγος
Κλινική «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ»

Κι όμως της ήταν αδύνατον να συλλάβει αυτό που της συνέβαινε… Γιατί; Τι φταίει; Πώς είναι δυνατόν να έχει ξεχάσει το όνομα της μικρής γλυκιάς της Αλίκης; Άλλωστε αυτή την μεγάλωσε, την έπαιξε, χάρισαν τόσα χαμόγελα η μία στην άλλη!!! Και τώρα καθόταν μπροστά της και προσπαθούσε με κάθε τρόπο να θυμηθεί!!! Να θυμηθεί τα πάντα! Το όνομα, τα χαμόγελα, τα γέλια, τις χαρές!
Η κυρία Αλίκη ζει μόνη… εδώ και 4 χρόνια. Εδώ και 4 χρόνια όλοι της λένε ότι ο χρόνος γιατρεύει και πρέπει να κάνει υπομονή, γιατί κάποτε θα ξεπεράσει τον χαμό του αγαπημένου της συζύγου. «Είναι 70 ετών, δεν θα κερδίσουμε τίποτα από την φαρμακευτική αγωγή. Η νόσος είναι ανίατη!!! Σε λίγο καιρό δεν θα θυμάται το όνομά της. Αφήστε την στην ησυχία της».


Τι είναι άνοια και ποια η συσχέτιση με τη νόσο Alzheimer; 
Άνοια είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει νόσους και καταστάσεις με βασικό χαρακτηριστικό την επιδείνωση της μνήμης και άλλων ανώτερων νοητικών λειτουργιών, επηρεάζοντας την λειτουργική ικανότητα του ατόμου. Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας (60-80% όλων των ανοιών) και συναντάται κυρίως σε άτομα άνω των 65 ετών. Εντούτοις, η νόσος Alzheimer δεν είναι αποκλειστικά νόσος της τρίτης ηλικίας, αφού υπάρχουν περιπτώσεις ασθενών ηλικίας 40 και 50 ετών.

Υπάρχουν άνοιες που είναι αναστρέψιμες;
Ναι, υπάρχουν καταστάσεις και νοσήματα που, αν διαγνωστούν και αντιμετωπιστούν, μπορούν να αναστρέψουν μια υπάρχουσα ανοϊκή συνδρομή. Ενδεικτικά αναφέρονται οι θυρεοειδοπάθειες, η ένδεια βιταμινών όπως Β12 και φυλλικό οξύ, η χρήση κάποιων φαρμακευτικών ουσιών, η κατάθλιψη.

Πώς φτάνουμε στη διάγνωση μιας ανοϊκής συνδρομής;
Είναι πολύ σημαντική η σωστή διαγνωστική προσέγγιση της άνοιας. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη λήψη ενός εμπεριστατωμένου ιατρικού ιστορικού, την κλινική εξέταση, τον νευροψυχολογικό έλεγχο (δοκιμασίες για την κατάσταση της μνήμης, του λόγου, της κριτικής ικανότητας κ.α.), την επιβεβαίωση της σωστής ρύθμισης των συνοδών παθήσεων (κυρίως των αγγειακών παραγόντων κινδύνου) και τον αποκλεισμό καταστάσεων που θα μπορούσαν να διορθωθούν. 

Έχει σημασία να αναγνωρίσουμε τις διαφορετικές μορφές της άνοιας;
Ναι, έχει σημασία να αναγνωρίσουμε τις διαφορετικές μορφές μιας ανοϊκής συνδρομής. Για παράδειγμα, η άνοια της νόσου του Parkinson δύναται να βελτιωθεί με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Επίσης, η άνοια της κατάθλιψης, η λεγόμενη ψευδοάνοια, δεν θα αναστραφεί ποτέ αν δεν αντιμετωπιστεί η κύρια νόσος, στην προκειμένη περίπτωση η κατάθλιψη. Σε άλλες μορφές άνοιας, όπως στην μετωποκροταφική και την άνοια με τα σωμάτια Lewy, κυριαρχούν συμπτώματα που έχουν να κάνουν με την συμπεριφορά του ατόμου και με ψυχωσικές διαταραχές αντίστοιχα και είναι δόκιμο να ενημερωθούν οι περιθάλποντες.

Η άνοια είναι φυσική εξέλιξη της τρίτης ηλικίας;
 Όχι, είναι λάθος να θεωρούμε την άνοια σαν μια αναμενόμενη εξέλιξη για τα άτομα προχωρημένης ηλικίας. Οι ασθενείας άνω των 65 ετών συχνά παραπονιούνται για διαταραχές μνήμης, όπως το να ξεχνάνε ονόματα ατόμων που έχουν γνωρίσει το τελευταίο διάστημα. Εντούτοις, η νόσος Alzheimer και οι άλλοι τύποι ανοιών προϋποθέτουν κάτι παραπάνω από μια περιστασιακή απώλεια μνήμης. Είναι ΝΟΣΟΣ, κατά την οποία τα εγκεφαλικά κύτταρα δυσλειτουργούν και τελικά πεθαίνουν.

Υπάρχουν προειδοποιητικά σημεία που θα πρέπει να μας προβληματίσουν; Ποιες είναι οι αναμενόμενες «φυσιολογικές» διαταραχές των νοητικών λειτουργιών και ποιες οι «παθολογικές» που χρήζουν περαιτέρω ελέγχου;
Υπάρχουν 10 προειδοποιητικά σημεία και συμπτώματα. Κάθε άτομο μπορεί να παρουσιάσει ένα ή και περισσότερα από αυτά σε διαφορετικό βαθμό. Αν παρατηρήσετε κάποιο από τα παρακάτω, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε με έναν ειδικό:



Τι ονομάζουμε Ήπια Νοητική Διαταραχή και ποια η σημασία της διάγνωσης;
Ήπια Νοητική Διαταραχή (ΗΝΔ) είναι μια «κλινική» διάγνωση που περιλαμβάνει ελλείμματα στην μνήμη και σε άλλες λειτουργίες που αναγνωρίζονται από το άτομο που τα βιώνει ή/και από το περιβάλλον του, αλλά δεν περιορίζουν τις καθημερινές του δραστηριότητες. Οι αιτιολογικοί παράγοντες της κλινικής αυτής κατάστασης δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι, σε πολλές περιπτώσεις, η ΗΝΔ είναι αποτέλεσμα των ίδιων αλλαγών στον εγκέφαλο που συμβαίνουν στη νόσο Alzheimer ή και σε άλλες μορφές άνοιας. Οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται στενά με την ΗΝΔ είναι οι ίδιοι με αυτούς των ανοιών: προχωρημένη ηλικία, οικογενειακό ιστορικό άνοιας, και καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων. Συστήνεται από τους ειδικούς ότι τα άτομα με ΗΝΔ πρέπει να επανεξετάζονται κάθε 6 μήνες, προκειμένου να διαπιστωθεί αν τα συμπτώματα παραμένουν ίδια, βελτιώνονται ή επιδεινώνονται.

Τι ακριβώς γίνεται στο Ιατρείο Διαταραχών Μνήμης της Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ»;
Αν έχετε παρατηρήσει διαταραχές στη μνήμη σας ή σε κάποιον από τους οικείους σας που επηρεάζουν τις καθημερινές σας δραστηριότητες, μπορείτε να απευθυνθείτε στο Ιατρείο Διαταραχών Μνήμης της Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ» που αποτελεί Εξωτερικό Ιατρείο του Νευρολογικού Τμήματος της Κλινικής.

Υπηρεσίες που παρέχονται:
• Νευρολογική εξέταση (λήψη ιατρικού ιστορικού και κλινική εξέταση)
• Νευροψυχολογική αξιολόγηση (τεστ μνήμης, προσοχής, λειτουργικών και εκτελεστικών ικανοτήτων)
• Εργαστηριακός και απεικονιστικός έλεγχος με Αξονική ή Μαγνητική Τομογραφία  Εγκεφάλου
• Αποκλεισμός-διάγνωση νόσων που θα μπορούσαν να ευθύνονται για τις διαταραχές μνήμης (νόσος Πάρκινσον, κατάθλιψη, διαφορική διάγνωση άνοιας)
• Εκτίμηση των αναγκών, φαρμακευτικές παρεμβάσεις 
• Ενημέρωση, Εκπαίδευση και Ψυχολογική Υποστήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους 
• Εκπαίδευση των ασθενών σε κοινωνικές και ατομικές δεξιότητες, όπως χρήση Η/Υ
• Ατομικά και ομαδικά προγράμματα θεραπευτικών παρεμβάσεων με ασκήσεις μνήμης και προσοχής
• Τρόποι αντιμετώπισης των Συμπεριφορικών και Ψυχολογικών Συμπτωμάτων

Επικρατεί η άποψη ότι η νόσος Alzheimer και οι άλλες νευροεκφυλιστικού τύπου άνοιες είναι ανίατες νόσοι. Ποια είναι λοιπόν η σημαντικότητα της πρώιμης διάγνωσης και της παρακολούθησης των ασθενών από ειδικούς;
Είναι αλήθεια ότι η έναρξη και η πορεία της νόσου δεν μπορούν να σταματήσουν ή να αναστραφούν, αλλά μπορεί να επιβραδυνθεί σημαντικά η εξέλιξή της. Η πρώιμη διάγνωση και αντιμετώπιση επιτρέπει σε ασθενείς και περιθάλποντες:
• Να έχουν μεγαλύτερο όφελος από την υπάρχουσα φαρμακευτική αγωγή.
• Να παρακολουθούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα και να ελέγχονται με νευροψυχολογικό έλεγχο για την πορεία της νοητικής τους κατάστασης, την πιθανή αλλαγή της φαρμακευτικής θεραπείας, την αντιμετώπιση των συμπεριφορικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων της νόσου, καθώς και την ψυχολογική υποστήριξη των ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΤΩΝ.
• Να ελαφρύνουν τα άγχη και τις ανησυχίες τους για άγνωστα προβλήματα και καταστάσεις.
• Να συμμετέχουν σε νέα θεραπευτικά πρωτόκολλα κλινικών μελετών και να βοηθήσουν στην εξέλιξη της έρευνας.
• Να έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν στην λήψη αποφάσεων για την φροντίδα τους, καθώς και για οικονομικά και ηθικά θέματα.
• Να έχουν το χρόνο να αποκτήσουν σχέση εμπιστοσύνης με τον θεράποντα γιατρό τους.
• Να κερδίσουν χρόνο για τον προγραμματισμό μελλοντικών δράσεων.

Η θεραπεία της νόσου, λοιπόν, δεν σταματά στην συνταγογράφηση ενός φαρμακευτικού σκευάσματος. Συνεχίζουμε να είμαστε κοντά στους ασθενείς και τους φροντιστές τους, τόσο για την ιατρική τους φροντίδα, όσο και την βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους. Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη νόσο αποτελεσματικά, εκπαιδεύοντας ασθενείς και περιθάλποντες να ζουν με αυτήν και διαβεβαιώνοντάς τους ότι δεν είναι μόνοι τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ