ΠΙΣΩ
Μεταβολικός έλεγχος του λιθιασικού ασθενή
Dr Γεώργιος Χ. Χύτας
M.Sc. ΟυρολόγοςΥπεύθυνος Μονάδας Λιθοθρυψίας Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ»

Η αντιμετώπιση της λιθίασης του ουροποιητικού έχει σημειώσει μεγάλη τεχνολογική πρόοδο τα τελευταία χρόνια (εξωσωματική λιθοθρυψία, εύκαμπτη ουρητηροσκόπηση, διαδερμική νεφρολιθοθρυψία, λαπαροσκοπικές επεμβάσεις), όμως η λιθιασική νόσος εμφανίζει υψηλή συχνότητα υποτροπών που προκαλούν μεγάλη νοσηρότητα. Το ποσοστό υποτροπής για λίθους οξαλικού ασβεστίου (μια από τις πιο συχνές μορφές ουρολίθων) φτάνει το 10% τον πρώτο χρόνο, 35% στην πενταετία και 50% στη δεκαετία.

Ασθενείς που πρέπει, λοιπόν, να υποβάλλονται σε πλήρη μεταβολικό έλεγχο για λιθίαση είναι οι παρακάτω:

  • Παιδιά
  • Ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό
  • Ασθενείς με λίθους ουρικού οξέως/ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα
  • Ασθενείς με συχνές υποτροπές
  • Ασθενείς με χρόνιο διαρροϊκό σύνδρομο/ δυσαπορρόφηση
  • Ασθενείς με λίθους κυστίνης
  • Ασθενείς με λίθους στρουβίτη (φλεγμονώδης λιθίαση)
  • Ασθενείς με νεφρασβέστωση

Η μελέτη της σύστασης του λίθου αποτελεί σημαντικό μέρος της μεταβολικής διερεύνησης και κάθε λίθος που αποβάλλεται πρέπει να αποστέλλεται για περαιτέρω ανάλυση. Για το σκοπό αυτό έχουν χρησιμοποιηθεί μια πληθώρα τεχνικών, αυτές όμως που έχουν επικρατήσει είναι η χημική ανάλυση, η περίθλαση των ακτίνων Χ και η φασματοσκοπία υπερύθρου.

Το πιο διαδεδομένο πρωτόκολλο για τη διερεύνηση των λιθιασικών ασθενών περιέγραψε ο Pak το 1997:

Σε αρχικό δείγμα αίματος προσδιορίζονται το ασβέστιο, ο φώσφορος, το ουρικό οξύ, το κάλιο, το νάτριο, η κρεατινίνη και η παραθορμόνη. Λαμβάνεται δείγμα ούρων για γενική, έλεγχο pH και πιθανή παρουσία κρυστάλλων. Στο δείγμα ούρων μπορεί ακόμα να γίνει και το τεστ νιτροπρωσσικού (χρωματογραφικό ποιοτικό τεστ για την ανίχνευση κυστίνης).

Στη συνέχεια, ο ασθενής συλλέγει σε ειδικά δοχεία τα ούρα 24ώρου ακολουθώντας τις συνηθισμένες διατροφικές του συνήθειες. Στο δείγμα ούρων 24ώρου προσδιορίζεται ο συνολικός όγκος ούρων και οι συγκεντρώσεις ασβεστίου, φωσφόρου, ουρικού οξέως, οξαλικών, κιτρικών, καλίου, νατρίου, θειικών και μαγνησίου.

Από την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων δίνονται οδηγίες στον ασθενή για κάποιες διαιτητικές τροποποιήσεις που τις εφαρμόζει για μία εβδομάδα.

Για παράδειγμα, συστήνεται αύξηση των προσλαμβανόμενων υγρών εάν ο όγκος των ούρων είναι κάτω από 2 lt, ελάττωση πρόσληψης νατρίου εάν το Na >200 meq, ελάττωση προσλαμβανόμενων κρεατικών αν το ουρικό οξύ >700 mg, εάν τα οξαλικά >45 mg η ελάττωση τροφών πλούσιων σε οξαλικά (τσάι, σπανάκι, σοκολάτα, ξηροί καρποί) και εάν τα κιτρικά <320 mg (τα κιτρικά δρουν ανασταλτικά στο σχηματισμό ουρολίθων) συνιστάται η αύξηση της κατανάλωσης φρούτων και χυμών.

Μετά από μία εβδομάδα, στη διάρκεια της οποίας ο ασθενής εφαρμόζει τις παραπάνω διαιτητικές οδηγίες, η εξέταση των ούρων 24ώρου επαναλαμβάνεται. Όσες παράμετροι επανήλθαν στα φυσιολογικά χαρακτηρίζονται ως σχετιζόμενες με τις διαιτητικές συνήθειες του ασθενή. Όσες παρέμειναν εκτός φυσιολογικών ορίων, παρά την εφαρμογή των διαιτητικών οδηγιών, χαρακτηρίζονται ως παθολογικές μεταβολικές παράμετροι για τις οποίες συνήθως απαιτείται ειδική φαρμακευτική αγωγή ή περαιτέρω διερεύνηση. Ο μεταβολικός έλεγχος εντοπίζει ακόμα τυχόν υπάρχουσες ανωμαλίες που υποκρύπτονται πίσω από κάθε περίπτωση και επιτρέπουν την εφαρμογή κατάλληλης προφυλακτικής αγωγής.

Σε όλους τους λιθιασικούς ασθενείς συνιστάται να ακολουθούν ορισμένες διαιτητικές οδηγίες σε μακροχρόνια βάση:

  • Αυξημένη πρόσληψη υγρών >2.5 lt
  • Ελάττωση προσλαμβανομένου άλατος από την τροφή
  • Περιορισμός ζωικών πρωτεϊνών (έως ένα γεύμα ημερησίως κρέατος, ψαριών ή πουλερικών)
  • Μειωμένη πρόσληψη οξαλικών (τσάι, καφές, σοκολάτα, αναψυκτικά)
  • Αυξημένη πρόσληψη φρούτων και λαχανικών

Η αντίληψη πως η μειωμένη πρόσληψη γαλακτοκομικών θα οδηγήσει σε μείωση των επεισοδίων εμφάνισης λιθίασης του ουροποιητικού είναι απολύτως εσφαλμένη και συνήθως οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα (υπεροξαλουρία από την έλλειψη ασβεστίου) και προάγει την εκδήλωση οστεοπόρωσης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ