ΠΙΣΩ
Ιατρείο Πολλαπλής Σκλήρυνσης

Η νόσος:

Η πολλαπλή σκλήρυνση (ΠΣ) αποτελεί μια χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική νόσο του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ο όρος απομυελινωτική νόσος αναφέρεται σε παθήσεις που προσβάλλουν τη μυελίνη, η οποία αποτελεί περίβλημα των νευρικών κυττάρων με κύριο ρόλο στην ταχύτητα μετάδοσης του νευρικού ερεθίσματος. Η αιτία της νόσου παραμένει άγνωστη, αν και θεωρείται ότι οφείλεται σε ένα συνδυασμό περιβαλλοντικών και γενετικών παραγόντων, οι οποίοι οδηγούν σε παθολογική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος έναντι της μυελίνης, των ολιγοδενδροκυττάρων, των νευροαξόνων και των νευρικών κυττάρων, με αποτέλεσμα την καταστροφή τους. Η κυριότερη μορφή της νόσου είναι η υποτροπιάζουσα διαλείπουσα ΠΣ , η οποία εμφανίζεται αρχικά στο 85-90% των ασθενών και χαρακτηρίζεται από εξάρσεις και υφέσεις . Ωστόσο, σε ένα μικρό ποσοστό της τάξης του 10-15% των ασθενών παρουσιάζεται η πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή της νόσου, η οποία χαρακτηρίζεται από προοδευτική επιδείνωση της νευρολογικής εικόνας του ασθενή χωρίς εξάρσεις και υφέσεις. Επίσης, μεγάλο ποσοστό των ασθενών με υποτροπιάζουσα διαλείπουσα μορφή μετά από πολλά έτη μεταπίπτει στη λεγόμενη δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή.
 
Η ΠΣ τυπικά εμφανίζεται στην ηλικία των 20 με 40 ετών, αν και σπάνια μπορεί να παρουσιαστεί πριν την ηλικία των 10 ετών ή μετά τα 60 έτη. Η νόσος προσβάλλει 2,5 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως και αποτελεί την κύρια αιτία μη τραυματικής αναπηρίας σε νέους ενήλικες. Επιπρόσθετα, οι γυναίκες εμφανίζουν διπλάσια πιθανότητα νόσησης από την υποτροπιάζουσα διαλείπουσα μορφή της ΠΣ σε σχέση με τους άντρες.
 

Συμπτώματα:

Η πολλαπλή σκλήρυνση δύναται να εμφανιστεί με ποικίλα συμπτώματα ανάλογα με την τοποθεσία και την έκταση της βλάβης. Ωστόσο, μία από τις πιο συχνές αρχικές εκδηλώσεις της πολλαπλής σκλήρυνσης είναι η οπτική νευρίτιδα, η οποία εμφανίζεται με απώλεια της όρασης με συνοδό τις περισσότερες φορές άλγος. Επίσης, συνηθισμένα αρχικά συμπτώματα της νόσου αποτελούν οι αιμωδίες («μούδιασμα») σε διάφορα σημεία του σώματος, το σημείο Lhermitte (αίσθημα ηλεκτρικής εκκένωσης κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης προκαλούμενο από την κάμψη της κεφαλής), καθώς και η αδυναμία ενός άκρου. Πιο σπάνια η νόσος είναι δυνατόν να εμφανιστεί με ίλιγγο, διπλωπία, διαταραχές της ούρησης, περιφερική πάρεση του προσωπικού νεύρου και νευραλγία του τριδύμου. Η πολλαπλή σκλήρυνση πρέπει πάντα να συμπεριλαμβάνεται στη διαφορική διάγνωση περιπτώσεων εμφάνισης νευρολογικής σημειολογίας σε νεαρά άτομα.
 

Διάγνωση-Διερεύνηση: 

Η παρουσία ειδικού εξωτερικού ιατρείου στους χώρους της Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ», σε συνδυασμό με την πολυετή εμπειρία και εξειδικευμένη γνώση των ιατρών του, αποτελούν τα σημαντικότερα εχέγγυα της αξιόπιστης πρώτης επαφής και διάγνωσης των ασθενών με απομυελινωτικά νοσήματα. 
Η διαφορική διάγνωση των απομυελινωτικών νοσημάτων είναι ευρεία, καθιστώντας αναγκαία τη διενέργεια εξειδικευμένου εργαστηριακού και απεικονιστικού ελέγχου, ώστε να τεθεί η τεκμηριωμένη διάγνωση της ΠΣ:
  • Απεικονιστικός έλεγχος με MRI εγκεφάλου-ΑΜΣΣ-ΘΜΣΣ.
  • Οσφυονωτιαία παρακέντηση (προσδιορισμός παρουσίας ολιγοκλωνικών ζωνών και IgG Index, όπως και κυτταροχημικός και κυτταρολογικός έλεγχος του ΕΝΥ).
  • Πλήρης ανοσολογικός, ιολογικός και πηκτικός εργαστηριακός έλεγχος. 
  • Εξειδικευμένος έλεγχος για Aq-4, Aq-1, Mog (διαφορική διάγνωση της νόσου από τα νοσήματα του φάσματος της οπτικής νευρομυελίτιδας). 
Η διαδικασία της πλήρους διερεύνησης ολοκληρώνεται τάχιστα, με τη συνεργασία του Ακτινοδιαγνωστικού Τμήματος και του Μικροβιολογικού-Αιματολογικού και Ανοσολογικού Εργαστηρίου της Κλινικής, σε συνεργασία με εξειδικευμένα εργαστήρια της Ελλάδος και του Εξωτερικού. 
 

Εφαρμοσμένη αντιμετώπιση της ΠΣ:

  • Κύρια τροποποιητική της νόσου θεραπεία: Η σύγχρονη φαρμακευτική ανοσοτροποποιητική θεραπεία της νόσου περιλαμβάνει πολλαπλά φαρμακευτικά σκευάσματα: ιντερφερόνες, οξική γλατιραμέρη, φουμαρικός διμεθυλεστέρας , τεριφλουναμίδη, φινγκολιμόδη, ναταλιζουμάμπη και αλεμτουζουμάμπη, ενώ βρισκόμαστε σε αναμονή της κυκλοφορίας των κλαδριβίνη, οκρελιζουμάμπη, daclizumab και siponimod. Αρκετά εκ των σκευασμάτων προϋποθέτουν τη νοσηλεία των ασθενών, είτε ημερήσια είτε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με ύπαρξη σαφών πρωτοκόλλων εργαστηριακής παρακολούθησης, ελέγχου των ζωτικών λειτουργιών και διαδικασίας χορήγησης, τα οποία ακολουθούνται αυστηρά από του ιατρούς της Κλινικής και το εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό. 
  • Θεραπεία υποτροπών της ΠΣ: Η θεραπεία τυχόν υποτροπών της νόσου περιλαμβάνει τη χορήγηση 3ήμερου ή 5νθήμερου σχήματος 1gr Methylprednisolone ενδοφλεβίως, με αναγκαία τη διενέργεια απεικονιστικού και εργαστηριακού ελέγχου και παράλληλης νοσηλείας στην Κλινική.
  • Συμπτωματική αντιμετώπιση της ΠΣ: Οι τροποποιητικές της νόσου θεραπείες είναι μόνο μερικώς αποτελεσματικές και δεν βελτιώνουν τη μη αναστρέψιμη αξονική βλάβη, στην οποία οφείλονται τα κυριότερα συμπτώματα της πάθησης. Η επιτυχής αντιμετώπιση των συμπτωμάτων αυτών διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Υπάρχουν διαθέσιμες πολλαπλές θεραπευτικές επιλογές για την αντιμετώπιση της κόπωσης, της σπαστικότητας, του πόνου, του τρόμου και της αταξίας, των διαταραχών της βάδισης, των ψυχιατρικών διαταραχών και της γνωσιακής δυσλειτουργίας, των οφθαλμοκινητικών διαταραχών, των συμπτωμάτων από την προσβολή του στελέχους, της νευρογενούς δυσλειτουργίας της κύστης και του εντέρου και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας στους ασθενείς με ΠΣ.
Η ολόπλευρη αυτή προσέγγιση επιτυγχάνεται με τη συνεργασία των ιατρικών ειδικοτήτων της ουρολογίας, ορθοπεδικής, οφθαλμολογίας και νευροχειρουργικής εντός της Κλινικής, με απαραίτητη τη διασύνδεση με το Τμήμα Φυσικοθεραπείας και Αποκατάστασης, όπου μέσω ολοκληρωμένου προγραμματισμού και στόχευσης, δίνεται η δυνατότητα άρτιας φυσικής αποκατάστασης στους ασθενείς του Ιατρείου.
Η παρουσία στην ομάδα μας αντίστοιχα εξειδικευμένων στην ΠΣ νευροψυχολόγων, διασφαλίζει την πλήρη ψυχοκοινωνική παρακολούθηση και υποστήριξη των ασθενών και των οικείων τους. 
 

Παρακολούθηση ασθενών με ΠΣ: 

Η παρακολούθηση και αξιολόγηση των ασθενών με ΠΣ διενεργείται από την διεπιστημονική ομάδα του Κέντρου στα Ειδικά Εξωτερικά Ιατρεία Πολλαπλής Σκλήρυνσης της Κλινικής, όπου και προσδιορίζονται οι ατομικές τους ανάγκες και παρέχονται οι κατάλληλες υπηρεσίες. Στόχος μας αποτελεί η συνεχής κλινική και απεικονιστική παρακολούθηση των ασθενών, σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα, η καθιέρωση συστήματος για ταχεία αυτοπαραπομπή τους σε περιόδους υποτροπής και η έγκαιρη κλιμάκωση της τροποποιητικής αγωγής. Αντίστοιχα, ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η παροχή πληροφοριών και υποστήριξης σε ασθενείς και φροντιστές.
 
Αντικειμενικός σκοπός και οδηγός μας είναι η παροχή ενός σύγχρονου, ολοκληρωμένου και εξατομικευμένου αλγόριθμου διάγνωσης και αντιμετώπισης του ασθενή με Πολλαπλή Σκλήρυνση. Η διεπιστημονική αυτή αντιμετώπιση μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της δημιουργίας ενός εξειδικευμένου Ιατρείου Πολλαπλής Σκλήρυνσης, στους χώρους και υπό την επιστημονική αιγίδα της Κλινικής του Αγίου Λουκά, και υπό την εποπτεία μια έμπειρης, αξιόπιστης και προσηλωμένης στον ασθενή ομάδας ιατρών και συνεργατών.
 
Επιστημονικά Υπεύθυνος: 
Ωρολογάς Αναστάσιος, MD, PhD, Νευρολόγος-Ψυχίατρος, Ομ. Καθηγητής Νευρολογίας ΑΠΘ, τ. Διευθυντής Α΄ Νευρολογικής Κλινικής Α.Π.Θ., Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας για την Σκλήρυνση κατά Πλάκας
 
Συνεργάτης: 
Νώτας Κωνσταντίνος, MD, PhDc, Νευρολόγος, Ακαδημαϊκός Υπότροφος Α΄ Νευρολογικής Κλινικής Α.Π.Θ. 
 
 
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ