ΠΙΣΩ
Κέντρο Πολλαπλής Σκλήρυνσης

Η νόσος:

Η πολλαπλή σκλήρυνση (ΠΣ) αποτελεί μια χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική νόσο του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ο όρος απομυελινωτική νόσος αναφέρεται σε παθήσεις που προσβάλλουν τη μυελίνη, η οποία αποτελεί περίβλημα των νευρικών κυττάρων με κύριο ρόλο στην ταχύτητα μετάδοσης του νευρικού ερεθίσματος. Η αιτία της νόσου παραμένει άγνωστη, αν και θεωρείται ότι οφείλεται σε ένα συνδυασμό περιβαλλοντικών και γενετικών παραγόντων, οι οποίοι  οδηγούν σε παθολογική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος έναντι της μυελίνης, των ολιγοδενδροκυττάρων, των νευροαξόνων και των νευρικών κυττάρων, με αποτέλεσμα την καταστροφή τους. Η κυριότερη μορφή της νόσου είναι η υποτροπιάζουσα διαλείπουσα ΠΣ, η οποία εμφανίζεται αρχικά στο 85-90% των ασθενών και χαρακτηρίζεται από εξάρσεις και υφέσεις. Ωστόσο, σε ένα μικρό ποσοστό της τάξης του 10-15% των ασθενών παρουσιάζεται η πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή της νόσου, η οποία χαρακτηρίζεται από προοδευτική επιδείνωση της νευρολογικής εικόνας του ασθενή χωρίς εξάρσεις και υφέσεις. Επίσης, μεγάλο ποσοστό των ασθενών με υποτροπιάζουσα διαλείπουσα μορφή, μετά από πολλά έτη, μεταπίπτει στη λεγόμενη δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή.

Η ΠΣ τυπικά εμφανίζεται στην ηλικία των 20 με 40 ετών, αν και σπάνια μπορεί να παρουσιαστεί πριν την ηλικία των 10 ετών ή μετά τα 60 έτη. Η νόσος προσβάλλει 2,5 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως και αποτελεί την κύρια αιτία μη τραυματικής αναπηρίας σε νέους ενήλικες. Επιπρόσθετα, οι γυναίκες εμφανίζουν διπλάσια πιθανότητα νόσησης από την υποτροπιάζουσα διαλείπουσα μορφή της ΠΣ σε σχέση με τους άντρες.

Η παιδιατρική και εφηβική μορφή της νόσου, παρότι σπανιότερη (10% των ασθενών με έναρξη νόσου <18 ετών), αποτελεί ξεχωριστό αντικείμενο εξειδίκευσης, καθώς η διαχείριση και θεραπεία των ασθενών παρουσιάζει πολλαπλές ιδιαιτερότητες. Ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η αρχική διαφοροδιάγνωση της νόσου από έτερα συνηθέστερα στα παιδιά απομυελινωτικά νοσήματα (μονοφασική οξεία διάσπαρτη εγκεφαλομυελίτιδα), ενώ η θεραπευτική προσέγγιση αποτελεί αντικείμενο εντατικής έρευνας. 
 

Συμπτώματα:

Η πολλαπλή σκλήρυνση δύναται να εμφανιστεί με ποικίλα συμπτώματα, ανάλογα με την τοποθεσία και την έκταση της βλάβης. Ωστόσο, μία από τις πιο συχνές αρχικές εκδηλώσεις της πολλαπλής σκλήρυνσης είναι η οπτική νευρίτιδα, η οποία εμφανίζεται με απώλεια της όρασης με συνοδό τις περισσότερες φορές άλγος. Επίσης, συνηθισμένα αρχικά συμπτώματα της νόσου αποτελούν οι αιμωδίες («μούδιασμα») σε διάφορα σημεία του σώματος, το σημείο Lhermitte (αίσθημα ηλεκτρικής εκκένωσης κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης προκαλούμενο από την κάμψη της κεφαλής), καθώς και η αδυναμία ενός άκρου. Πιο σπάνια, η νόσος είναι δυνατόν να εμφανιστεί με ίλιγγο, διπλωπία, διαταραχές της ούρησης, περιφερική πάρεση του προσωπικού νεύρου και νευραλγία του τριδύμου. Η πολλαπλή σκλήρυνση πρέπει πάντα να συμπεριλαμβάνεται στη διαφορική διάγνωση περιπτώσεων εμφάνισης νευρολογικής σημειολογίας σε νεαρά άτομα.
 

Η σύγχρονη θεώρηση: 

Η σύγχρονη θεώρηση και εξέλιξη της θεραπείας της νόσου, με τις εξειδικευμένες θεραπείες και το αυστηρό πρωτόκολλο παρακολούθησης της πορείας και των πιθανών παρενεργειών των ασθενών, υποχρεώνει πλέον την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα στη δημιουργία ειδικών κέντρων για την Πολλαπλή Σκλήρυνση. Οι πρόσφατες Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες της νόσου αναφέρουν ότι: «Το ευρύτερο φάσμα των νοσοτροποποιητικών φαρμάκων για την πολλαπλή σκλήρυνση πρέπει να συνταγογραφείται αποκλειστικά από Κέντρα με αντίστοιχες πλήρεις υποδομές παρακολούθησης των ασθενών, κατάλληλης διαχείρισής τους και δυνατότητας ανίχνευσης και κατάλληλης αντιμετώπισης των πιθανών παρενεργειών».

Η ανάπτυξη του πρώτου ιδιωτικού εξειδικευμένου Κέντρου στη Θεσσαλονίκη από την Κλινική «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ» αποτελεί σημαντική καινοτομία και σημείο αναφοράς για την αντιμετώπιση της νόσου σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα.

Η προσθήκη αντίστοιχα της παιδιατρικής συνιστώσας στη Μονάδα δημιουργεί ένα μοναδικό προηγούμενο, θέτοντας υπό την ομπρέλα του Κέντρου το σύνολο του φάσματος των ηλικιών που πάσχουν από τη νόσο. 
 

Το Κέντρο Πολλαπλής Σκλήρυνσης της Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ»

Υψηλού επιπέδου παροχές υγείας:

  • Εξειδικευμένη διάγνωση, αντιμετώπιση και παρακολούθηση της νόσου, από μια έμπειρη και καταρτισμένη ομάδα νευρολόγων.
  • Διερεύνηση και αντιμετώπιση της παιδικής μορφής της νόσου, μέσω της παρουσίας εξειδικευμένου παιδονευρολόγου.
  • Καθημερινή δυνατότητα κλινικής εξέτασης, χορήγησης προληπτικής θεραπείας, αντιμετώπισης υποτροπών και παρακολούθησης των ασθενών του Κέντρου.
  • Ολοκλήρωση πλήρους διερεύνησης και διάγνωσης της νόσου εντός 24 ωρών μετά την πρώτη επαφή με τον ασθενή (πλήρης απεικονιστικός και εργαστηριακός έλεγχος με οσφυονωτιαία παρακέντηση).
  • Διενέργεια υψηλού επιπέδου απεικονιστικού και εργαστηριακού ελέγχου των ασθενών,  από τα καινοτόμα και αξιόπιστα τμήματα της Κλινικής. Ολοκλήρωση του ανοσολογικού-ιολογικού ελέγχου και ελέγχου παρουσίας ολιγοκλωνικών ζωνών εντός 5-7 ημερών.
  • Άμεση αντιμετώπιση των υποτροπών της νόσου, με ενδοφλέβια χορήγηση κορτιζόνης στο Τμήμα Βραχείας Νοσηλείας της Κλινικής, χωρίς ανάγκη νοσηλείας και σε ώρες οι οποίες προσαρμόζονται στις καθημερινές ανάγκες του ασθενή.
  • Δυνατότητα χορήγησης αγωγής και τα Σαββατοκύριακα, ώστε να μην επηρεάζεται η καθημερινή δραστηριότητα των ασθενών.
  • Νοσηλεία των ασθενών του Κέντρου σε εγκεκριμένους θαλάμους της Κλινικής, σε συνεργασία με το εξειδικευμένο στη νόσο νοσηλευτικό προσωπικό, με πλήρη εξασφάλιση της αντισηψίας.
  • Ύπαρξη μακράς εμπειρίας και σαφούς πρωτόκολλου χορήγησης των διαφόρων ενδοφλέβιων μονοκλωνικών αντισωμάτων για την αντιμετώπιση της νόσου (ναταλιζουμάμπη, αλεμτουζουμάμπη, οκρελιζουμάμπη), με αντίστοιχη  εξασφάλιση πρότυπων συνθηκών χορήγησής τους.
  • Ολιστική αντιμετώπιση των ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση, μέσω της διαρκούς συνεργασίας με τις ιατρικές ειδικότητες της αιματολογίας, ουρολογίας, ορθοπεδικής, οφθαλμολογίας και νευροχειρουργικής εντός της Κλινικής.
  • Τακτικός νευροψυχολογικός έλεγχος και διαρκής ψυχοκοινωνική παρακολούθηση και υποστήριξη των ασθενών και των οικείων τους, με την παρουσία εξειδικευμένων στη νόσο νευροψυχολόγων.
  • Διαρκής συνεργασία με το Τμήμα Φυσικοθεραπείας και Αποκατάστασης της Κλινικής, όπου μέσω ολοκληρωμένου προγραμματισμού και στόχευσης δίνεται η δυνατότητα ολόπλευρης και άρτιας φυσικής αποκατάστασης στους ασθενείς του Κέντρου.
  • Ελαχιστοποίηση της γραφειοκρατίας, μέσω της καθημερινής δυνατότητας χορήγησης ιατρικών γνωματεύσεων φαρμακευτικών σκευασμάτων και επιτροπών αναπηρίας.
  • Διαρκής συμμετοχή του Κέντρου σε ερευνητικά πρωτόκολλα αιχμής, παρέχοντας στους ασθενείς τη δυνατότητα πρώιμης πρόσβασης σε φαρμακευτικά σκευάσματα προ της κυκλοφορίας τους στην αγορά.
  • Δυνατότητα διασύνδεσης του Κέντρου με ιδιώτες ιατρούς της Θεσσαλονίκης και της Βορείου Ελλάδος. Το Κέντρο μας μπορεί να παράσχει τις αναγκαίες υπηρεσίες πρώτης διάγνωσης (οσφυονωτιαία παρακέντηση, διενέργεια εξειδικευμένου εργαστηριακού και απεικονιστικού ελέγχου) και εξειδικευμένης αντιμετώπισης (χορήγηση μονοκλωνικών αντισωμάτων, διαχείριση παρενεργειών) σε ασθενείς, οι οποίοι στη συνέχεια μπορούν να συνεχίσουν τη χρόνια παρακολούθησή τους από  τους οικείους θεράποντες.
 

Η λειτουργία του Κέντρου: 

Η ολοκληρωμένη διαχείριση των ασθενών με ΠΣ περιλαμβάνει τα εξής στάδια, με τις αντίστοιχες αναγκαίες διαγνωστικές και θεραπευτικές  παρεμβάσεις:  
 

Διάγνωση της νόσου:

  • Ειδικό Εξωτερικό Ιατρείο Πολλαπλής Σκλήρυνσης:  
    Η παρουσία ειδικού εξωτερικού ιατρείου στους χώρους και υπό την επιστημονική αιγίδα της Κλινικής, σε συνδυασμό με την πολυετή εμπειρία και εξειδικευμένη γνώση των ιατρών του Κέντρου, αποτελούν τα σημαντικότερα εχέγγυα της αξιόπιστης πρώτης επαφής και διάγνωσης των ασθενών με απομυελινωτικά νοσήματα. 
  • Διερεύνηση:
    Η διαφορική διάγνωση των απομυελινωτικών νοσημάτων είναι ευρεία, καθιστώντας αναγκαία τη διενέργεια εξειδικευμένου εργαστηριακού και απεικονιστικού ελέγχου, ώστε να τεθεί η τεκμηριωμένη διάγνωση της ΠΣ:
  1. Απεικονιστικός έλεγχος με MRI εγκεφάλου-ΑΜΣΣ-ΘΜΣΣ.
  2. Οσφυονωτιαία παρακέντηση (προσδιορισμός παρουσίας ολιγοκλωνικών ζωνών και IgG Index, όπως και κυτταροχημικός, κυτταρολογικός και ανοσοφαινοτυπικός έλεγχος του ΕΝΥ).
  3. Πλήρης ανοσολογικός, ιολογικός και πηκτικός εργαστηριακός έλεγχος. 
  4. Εξειδικευμένος έλεγχος για Aq-4, Aq-1, Mog (διαφορική διάγνωση της νόσου από τα νοσήματα του φάσματος της οπτικής νευρομυελίτιδας). 
Η διαδικασία της πλήρους διερεύνησης ολοκληρώνεται εντός 24 ωρών από την πρώτη επαφή με τον ασθενή, με τη συνεργασία του Ακτινοδιαγνωστικού Τμήματος και του Μικροβιολογικού-Αιματολογικού και Ανοσολογικού Εργαστηρίου της Κλινικής, σε συνεργασία με εξειδικευμένα εργαστήρια της Ελλάδος και του Εξωτερικού. 
 

Εφαρμοσμένη αντιμετώπιση της Πολλαπλής Σκλήρυνσης:

  • Κύρια τροποποιητική της νόσου θεραπεία:
    Η σύγχρονη φαρμακευτική ανοσοτροποποιητική θεραπεία της νόσου περιλαμβάνει διάφορα φαρμακευτικά σκευάσματα: ιντερφερόνες, οξική γλατιραμέρη, φουμαρικός διμεθυλεστέρας, τεριφλουνομίδη, φινγκολιμόδη, ναταλιζουμάμπη και αλεμτουζουμάμπη, ενώ βρισκόμαστε σε αναμονή της κυκλοφορίας των κλαδριβίνη, οκρελιζουμάμπη και siponimod. Αρκετά εκ των σκευασμάτων  προϋποθέτουν τη νοσηλεία των ασθενών, είτε ημερήσια είτε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με ύπαρξη σαφών πρωτοκόλλων εργαστηριακής παρακολούθησης, ελέγχου των ζωτικών λειτουργιών και διαδικασίας χορήγησης, τα οποία ακολουθούνται αυστηρά από του ιατρούς της Κλινικής και το εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό. Ύπαρξη δυνατότητας χορήγησης και τα Σαββατοκύριακα, ώστε να μην επηρεάζεται η καθημερινή δραστηριότητα των ασθενών, ενώ όπου κρίνεται αναγκαίο παρέχεται η φιλοξενία στο ασφαλές περιβάλλον της Στεφανιαίας Μονάδας της Κλινικής, για την παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών. 
  • Θεραπεία υποτροπών της Πολλαπλής Σκλήρυνσης: 
    Η θεραπεία τυχόν υποτροπών της νόσου περιλαμβάνει τη χορήγηση 3ήμερου ή 5νθήμερου σχήματος 1gr Methylprednisolone ενδοφλεβίως, η οποία μπορεί να χορηγηθεί άμεσα στη μονάδα βραχείας νοσηλείας στην Κλινική.
  • Συμπτωματική αντιμετώπιση της Πολλαπλής Σκλήρυνσης: 
    Οι τροποποιητικές της νόσου θεραπείες είναι μόνο μερικώς αποτελεσματικές και δεν βελτιώνουν τη μη αναστρέψιμη αξονική βλάβη, στην οποία οφείλονται τα κυριότερα συμπτώματα της πάθησης. Η επιτυχής αντιμετώπιση των συμπτωμάτων αυτών διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Υπάρχουν διαθέσιμες πολλαπλές θεραπευτικές επιλογές για την αντιμετώπιση της κόπωσης, της σπαστικότητας, του πόνου, του τρόμου και της αταξίας, των διαταραχών της βάδισης, των ψυχιατρικών διαταραχών και της γνωσιακής δυσλειτουργίας, των οφθαλμοκινητικών διαταραχών, των συμπτωμάτων από την προσβολή του στελέχους, της νευρογενούς δυσλειτουργίας της κύστης και του εντέρου και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας στους ασθενείς με Πολλαπλή Σκλήρυνση.

    Η ολόπλευρη αυτή προσέγγιση επιτυγχάνεται από το Κέντρο μας μέσω της διαρκούς συνεργασίας με τις ιατρικές ειδικότητες της ουρολογίας, ορθοπεδικής, οφθαλμολογίας και νευροχειρουργικής εντός της Κλινικής.

    Παράλληλα, η παρουσία στην ομάδα μας εξειδικευμένων στην πολλαπλή σκλήρυνση νευροψυχολόγων διασφαλίζει την πλήρη ψυχοκοινωνική παρακολούθηση και υποστήριξη των ασθενών και των οικείων τους. 

    Σημαντικότερη όλων, όμως, κρίνεται η συνεργασία με το Τμήμα Φυσικοθεραπείας και Αποκατάστασης της Κλινικής, όπου μέσω ολοκληρωμένου προγραμματισμού και στόχευσης δίνεται η δυνατότητα ολόπλευρης και άρτιας φυσικής αποκατάστασης στους ασθενείς του Κέντρου.

     

Παρακολούθηση ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση: 

Η παρακολούθηση και αξιολόγηση των ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση διενεργείται από τη διεπιστημονική ομάδα του Κέντρου στα Ειδικά Εξωτερικά Ιατρεία Πολλαπλής Σκλήρυνσης της Κλινικής, όπου και προσδιορίζονται οι ατομικές τους ανάγκες και παρέχονται οι κατάλληλες υπηρεσίες. Στόχο μας αποτελεί η συνεχής κλινική και απεικονιστική παρακολούθηση των ασθενών, σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα, η καθιέρωση συστήματος για ταχεία αυτοπαραπομπή τους σε περιόδους υποτροπής και η έγκαιρη κλιμάκωση της τροποποιητικής αγωγής. Αντίστοιχα, ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η παροχή πληροφοριών και υποστήριξης σε ασθενείς και φροντιστές.
 
Αντικειμενικός σκοπός και οδηγός μας είναι η παροχή ενός σύγχρονου, ολοκληρωμένου και εξατομικευμένου αλγόριθμου διάγνωσης και αντιμετώπισης του ασθενή με Πολλαπλή Σκλήρυνση. Η διεπιστημονική αυτή αντιμετώπιση μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω ενός εξειδικευμένου Κέντρου Πολλαπλής Σκλήρυνσης, στους χώρους και υπό την επιστημονική αιγίδα της Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ», και υπό την εποπτεία μια έμπειρης, αξιόπιστης και προσηλωμένης στον ασθενή ομάδας ιατρών και συνεργατών.
 
Επιστημονικά Υπεύθυνος: 
Ωρολογάς Αναστάσιος, MD, PhD, Ομ. Καθηγητής Νευρολογίας ΑΠΘ
 
Επιστημονικά υπεύθυνος Παιδικής Πολλαπλής Σκλήρυνσης
Ευαγγελίου Αθανάσιος, MD, PhD, Καθηγητής Παιδιατρικής ΑΠΘ 

Νευρολόγος:​ 
Νώτας Κωνσταντίνος, MD, PhDc, Νευρολόγος
 
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ