ΠΙΣΩ
Οστεομυελίτιδες γνάθων φαρμακευτικής αιτιολογίας
Τεύχος 45
Οστεομυελίτιδες γνάθων φαρμακευτικής αιτιολογίας

Οστεομυελίτιδα θα μπορούσαμε απλά να πούμε πως είναι η φλεγμονή των οστών. Στο σπλαχνικό κρανίο, και ειδικότερα στα οστά του προσώπου, οι οστεομυελίτιδες δεν είναι συχνές. Τα τελευταία χρόνια όμως άρχισε να παρατηρείται οστεομυελίτιδα στα οστά των γνάθων, που οφείλεται σε φάρμακα που ονομάζονται διφωσφονικά. 

Τα διφωσφονικά συνταγογραφούνται ευρέως για τη θεραπεία και την πρόληψη της μετεμμηνοπαυσιακής οστεοπόρωσης - οστεοπενίας, της οστεοπόρωσης από κορτικοστεροειδή, της νόσου Paget και της κακοήθους υπερασβεστιαιμίας που σχετίζεται με κακοήθη νοσήματα υπό χημειοθεραπεία. Τα διφωσφονικά είναι ισχυρά αντιοστεοκλαστικά φάρμακα και μειώνουν την οστική ανακατασκευή. Επιπλέον, φαίνεται πολύ πιθανό να έχουν και αντιαγγειογενετικές δράσεις. 

Για πρώτη φορά το 2003, αναφέρεται σε 3 γυναίκες με καρκίνο μαστού υπό χημειοθεραπεία οστεονέκρωση του φατνιακού οστού. Όλες οι ασθενείς ήταν υπό θεραπεία με παμιδρονάτη και αρχικά η χημειοθεραπεία θεωρήθηκε ως πιθανή αιτία της οστεονέκρωσης του φατνιακού οστού. 

 


 

Εικόνα 1:
Τρόπος λειτουργίας των διφοσφωνικών στα οστά και ο συντακτικός τύπος τους.

 

Το ίδιο χρονικό διάστημα παρατηρήθηκε οστεονέκρωση των γνάθων σε ακόμα 36 ασθενείς που λάμβαναν ενδοφλέβια θεραπεία με παμιδρονάτη ή ζολενδρονικό οξύ για οστική νόσο από μεταστατικό καρκίνο, πολλαπλούν μυέλωμα και οστεοπόρωση. Πρέπει να σημειωθεί πως την ίδια χρονική περίοδο υπήρχε και ένας αριθμός ασθενών που έπαιρναν λιγότερο ισχυρά διφωσφονικά, απλά για οστεοπόρωση. Κάποιοι από αυτούς τους ασθενείς παρουσίασαν επίσης οστεονέκρωση των γνάθων. 

Έτσι, ισχυροποιήθηκε η άποψη ότι η οστεονέκρωση είχε ως πιθανή αιτία τη λήψη διφωσφονικών. Από τότε μέχρι σήμερα, η εμφάνιση οστεονέκρωσης των γνάθων σε καρκινοπαθείς ασθενείς υπό αγωγή με διφωσφονικά αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά θέματα μελέτης.
 

Εικόνα 2:
Ακτινογραφίες των γνάθων με οστεομυελίτιδα από διφοσφωνικά.

 

Συνοπτικά, η οστεονέκρωση των γνάθων φαίνεται να αφορά κυρίως τους καρκινοπαθείς ασθενείς, πολλοί από τους οποίους υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία. Όλοι αυτοί οι ασθενείς λαμβάνουν επίσης θεραπεία με υψηλές δόσεις κυρίως αμινο-διφωσφονικών για τον έλεγχο οστικής νόσου. 

Τα διφωσφονικά χορηγούνται είτε ενδοφλέβια είτε από το στόμα και ενσωματώνονται στο οστό, δεν μεταβολίζονται και ασκούν ενδεχομένως δράση για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Γενικά, ο κίνδυνος εμφάνισης οστεονέκρωσης των γνάθων είναι πολύ υψηλότερος όταν ο ασθενής λαμβάνει ενδοφλέβια τα δισφωσφονικά. 

Επίσης, η συνύπαρξη άλλων προδιαθεσικών παραγόντων σε συνδυασμό με τη λήψη διφωσφονικών όπως είναι η χημειοθεραπεία, η λήψη κορτικοστεροειδών, ο σακχαρώδης διαβήτης, το κάπνισμα, η υπερκατανάλωση αλκοόλ και η φτωχή στοματική υγιεινή, αυξάνουν ακόμη περισσότερο την πιθανότητα ανάπτυξης οστεονέκρωσης των γνάθων. 


 

Εικόνα 3:
Κλινική εικόνα οστεομυελίτιδας από διφοσφωνικά.

 

Η εμφάνιση οστεονέκρωσης από διφωσφονικά είναι συχνότερη όταν έχει προηγηθεί κάποια οδοντιατρική επέμβαση, όπως είναι η εξαγωγή δοντιού. Στην κλινική εικόνα της οστεονέκρωσης υπάρχει αποκάλυψη του προσβεβλημένου νεκρωμένου οστού, το οποίο μπορεί να είναι ασυμπτωματικό ή επώδυνο. Επίσης, μπορεί να επιμολυνθεί με κάποιο μύκητα ή βακτήριο και ο ασθενής να παραπονιέται για έντονη κακοσμία του στόματος. Όλοι οι ασθενείς που λαμβάνουν με οποιοδήποτε τρόπο διφωσφονικά θα πρέπει να τηρούν πολύ καλό επίπεδο στοματικής υγιεινής. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορεί να εγγυηθεί κάποιος την πλήρη εξάλειψη του κινδύνου οστεονέκρωσης μελλοντικά, ιδίως στα άτομα που λαμβάνουν το φάρμακο για περισσότερο από 3 έτη ενδοφλέβια. 

Ειδικότερα, οι ασθενείς που πρόκειται να λάβουν ενδοφλέβια διφωσφονικά για την αντιμετώπιση κάποιου κακοήθους νοσήματος οφείλουν να παραπέμπονται για ενδελεχή έλεγχο από Γναθοπροσωπικό χειρουργό ΠΡΙΝ την έναρξη της θεραπείας τους. 

Η συνεχής τήρηση καλής στοματικής υγιεινής, η αποφυγή του καπνίσματος, του αλκοόλ και η συντηρητική οδοντιατρική παρέμβαση όταν κριθεί απαραίτητο από τον Γναθοπροσωπικό χειρουργό, συνιστούν τα καλύτερα δυνατά προληπτικά μέτρα ενάντια στην ανάπτυξη οστεονέκρωσης των γνάθων από διφωσφονικά. 

Ο τακτικός έλεγχος της στοματικής κοιλότητας μπορεί να εγγυηθεί την έγκαιρη διάγνωση και να μειώσει τη νοσηρότητα από τις εξελισσόμενες καταστρεπτικές οστικές αλλοιώσεις στις γνάθους.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ