ΠΙΣΩ
Σύγχρονη Ηπατολογία
Τεύχος 45
Σύγχρονη Ηπατολογία

Η τελευταία πεντηκονταετία χαρακτηρίζεται από διαγνωστικά και θεραπευτικά άλματα σε όλους τους τομείς της ιατρικής. Ανάμεσα στους ιατρικούς τομείς με τη μεγαλύτερη εξέλιξη ανήκει η Ηπατολογία, που έχει προαχθεί από υποειδικότητα της παθολογίας και της γαστρεντερολογίας σε ένα ευρύ, αλλά συνάμα εξαιρετικά εξειδικευμένο, αυτοτελές και επίκαιρο ιατρικό πεδίο. Το ήπαρ αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα όργανα του σώματός μας και επιτελεί ως το εσωτερικό μας "βιοχημικό εργαστήριο" πολλαπλές λειτουργίες τόσο ζωτικές που σε περίπτωση ανεπάρκειας η θνησιμότητα αυξάνει δραματικά. Η αδυναμία τεχνητής "μηχανικής" αντικατάστασης του ήπατος, όπως για παράδειγμα γίνεται με την αιμοκάθαρση στη νεφρική ανεπάρκεια, υπογραμμίζει τη σημαντικότητά του για την υγεία μας. Ποιες είναι όμως οι βασικές λειτουργίες που επιτελεί το ήπαρ και καθιστούν αυτό το όργανο τόσο σημαντικό για τη ζωή μας;

Όλες οι τροφές που καταναλώνουμε υπόκεινται κατά τη διαβασή τους από το στομάχι και το δωδεκαδάκτυλο σε όλες τις απαραίτητες διαδικασίες πέψης, ώστε να μπορεί το σώμα να απορροφήσει τα θρεπτικά συστατικά κατά τη διάβαση της τροφής από το λεπτό και το παχύ έντερο. Το ήπαρ συμβάλλει με την έκκριση της χολής τόσο στην ίδια τη διαδικασία της πέψης, όσο και στην ακόλουθη απορρόφηση συστατικών των τροφών. Επιπλέον, το ήπαρ λειτουργεί ως ένα μεγάλο "φίλτρο προηγμένης τεχνολογίας" θα λέγαμε απλουστευτικά, αφού λαμβάνει μέσω της πυλαίας φλέβας όλα τα απορροφούμενα διατροφικά στοιχεία και μεταβολίζει (επεξεργάζεται βιοχημικά) τοξίνες, χημικές ουσίες (όπως για παράδειγμα φάρμακα), αλλά και μικροοργανισμούς (βακτήρια και ιούς) που πιθανόν έχουν εισχωρήσει μέσω της τροφής. Επίσης, προάγει τη σύνθεση πρωτεϊνών, όπως η αλβουμίνη, αλλά και οι παράγοντες πήξης του αίματός μας. Η σύνθεση και διαχείριση της χοληστερόλης και η αποθήκευση της γλυκόζης, όπως και των βιταμινών, είναι επίσης αντικείμενα της φυσιολογίας του ήπατος, ανάμεσα σε μία πληθώρα άλλων λειτουργιών. 

Πολλοί και διαφορετικοί παθογόνοι παράγοντες είναι σε θέση να προσβάλουν την ηπατική λειτουργία. Κάθε φλεγμονή του ήπατος, με την ακόλουθη καταστροφή των ηπατικών κυττάρων, συνοψίζεται στον όρο ηπατίτιδα - ιογενούς, αυτοάνοσης, μεταβολικής, κληρονομικής ή τοξικής αιτιολογίας - και είναι δυνατόν να προκαλέσει αλλαγές στη δομή και λειτουργία του ήπατος. Όσο επιτείνεται η φλεγμονή, προκαλείται ίνωση (δημιουργία συνδετικού ιστού εντός του ήπατος) ή ακόμα και κίρρωση (στις περισσότερες περιπτώσεις μη αναστρέψιμη βλάβη της ηπατικής λειτουργίας) και τελικά ηπατοκυτταρικός καρκίνος. Πολλές φορές δεν εμφανίζονται καθόλου συμπτώματα, αφού οι ηπατικές βλάβες μένουν συχνά βουβές και με αυτόν τον τρόπο δυστυχώς αδιάγνωστες. Σε περίπτωση οξείας πτώσης της ηπατικής λειτουργίας, ενδεχομένως εμφανίζονται συμπτώματα όπως έντονη κόπωση, ίκτερος (κίτρινη απόχρωση του δέρματος), απώλεια συγκέντρωσης (σε περίπτωση ηπατικής εγκεφαλοπάθειας), ασκίτης (συλλογή υγρού εντός της κοιλιάς), αλλά και αιμορραγική διάθεση (αιμορραγίες και μελανιές χωρίς σαφή αιτιολογία). Αναλόγως, οι αλλοιώσεις των χοληφόρων είτε ως φλεγμονή (χολαγγειίτιδα) είτε ως στάση της χολικής έκκρισης (χολόσταση) μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες. Εφόσον όμως πολλές φορές οι παθήσεις του ήπατος μένουν ασυμπτωματικές, πώς είναι δυνατόν να καταλάβουμε ότι "κάτι τρέχει" με το ήπαρ και ότι πρέπει να απευθυνθούμε σε έναν ηπατολόγο; 

Πέρα από τα προαναφερθέντα κλινικά συμπτώματα, τα οποία δυστυχώς εμφανίζονται μόνο σε ένα μέρος των περιπτώσεων, πολλές φορές η υποψία βλάβης του ήπατος ή των χοληφόρων διαπιστώνεται στις μη φυσιολογικές τιμές των αναλύσεων αίματος. Οι "τυπικοί" δείκτες του ήπατος και των χοληφόρων περιλαμβάνουν τις τρανσαμινάσες (ένζυμα των ηπατοκυττάρων όπως οι SGOT και SGPT), τη γ-γλουταμυλοτρανσφεράση (γ-GT), την αλκαλική φωσφατάση (AP), τη χολερυθρίνη, την αλβουμίνη ορού, αλλά και τον χρόνο προθρομβίνης. Επιπρόσθετα, ευρήματα κατά τη διάρκεια της κλινικής εξέτασης, καθώς και απεικονιστικές εξετάσεις (υπέρηχος, αξονική και μαγνητική τομογραφία) μπορούν επίσης πολλές φορές να αποκαλύψουν ηπατικές αλλοιώσεις. Η σημασία της ηπατολογικής διερεύνησης που πρέπει να ακολουθηθεί σε παθολογικά ευρήματα είναι βαρύνουσα, αφού σύγχρονα δεδομένα δείχνουν την προφανή άνοδο της θνησιμότητας σε ασθενείς με υψηλές τρανσαμινάσες οποιασδήποτε αιτολογίας. 

 


 

Τι άλλαξε όμως στη σύγχρονη ηπατολογική διαγνωστική και θεραπεία;

Αιχμή του δόρατος των τελευταίων ηπατολογικών εξελίξεων αποτελούν οι καινοτόμες φαρμακολογικές θεραπείες της ιογενούς ηπατίτιδας και συγκεκριμένα της ηπατίτιδας C, όπου είναι δυνατή η εκρίζωση του ιού στο 96% των περιπτώσεων με μια μόλις δίμηνη φαρμακολογική θεραπεία, χωρίς ιδιαίτερες παρενέργειες. Επίσης και η χρόνια ηπατίτιδα Β, που είναι αρκετά συχνή στον ελλαδικό χώρο, αντιμετωπίζεται με μεγάλη επάρκεια στις μέρες μας, αφού με σωστή σταδιοποίηση της νόσου είναι ασφαλής τόσο η φαρμακολογική θεραπεία όσο και η σωστή παρακολούθηση των ασθενών για την αποφυγή επιπλοκών και ανεπιθύμητης προόδου της νόσου. Πέρα όμως από τις θεραπευτικές εξελίξεις, η ηπατολογική διαγνωστική σημειώνει αξιοσημείωτη πρόοδο. Μέσω μη επεμβατικής διάγνωσης της ηπατικής ίνωσης (είτε απεικονιστικά με ελαστογραφία είτε ορολογικά), η βιοψία του ήπατος είναι απαραίτητη μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις, με συνολικά μεγάλο κλινικό όφελος για τον ασθενή. Επιπροσθέτως, τόσο η διάγνωση όσο και ο θεραπευτικός χειρισμός της κίρρωσης του ήπατος σε συνεργασία με την επεμβατική ακτινολογία έχουν τεράστια εξέλιξη και έχουν οδηγήσει στη σαφή βελτίωση του προσδόκιμου και της ποιότητας ζωής των ασθενών. 

Συμπερασματικά, είναι αξιοσημείωτη η έξελιξη της ηπατολογίας στη σύγχρονη ιατρική πράξη, δίνοντας απτή προοπτική σε ασθενείς με "άλυτα" μέχρι πριν κάποια χρόνια προβλήματα υγείας

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ