ΠΙΣΩ
Πρωκτικές και περιπρωκτικές νόσοι
Τεύχος 29
Πρωκτικές και περιπρωκτικές νόσοι

Γενικά

Οι παθήσεις του πρωκτού και της περι-πρωκτικής περιοχής αποτελούν μία ομάδα νοσημάτων τα οποία ταλαιπωρούν εκατομμύρια ανθρώπους καθημερινά σε όλο τον κόσμο. Κάποιες από αυτές τις συναντάμε στην καθημερινή κλινική μας πράξη, όπως είναι η αιμορροϊδοπάθεια, η πρωκτική ραγάδα, το περιπρωκτικό (περιεδρικό) απόστημα, το πρωκτικό συρίγγιο, διάφορες περιπρωκτικές δερματικές νόσοι και τα νεοπλάσματα του πρωκτού. Πιο σπάνια συναντάμε το τραύμα του πρωκτού με ή χωρίς ρήξη σφιγκτήρων, το μονήρες έλκος ορθού και τις παθήσεις του πυελικού εδάφους εκ των οποίων μπορούμε να αναφέρουμε την πρόπτωση του ορθού ή την ορθοκήλη. Οι παθήσεις αυτές επηρεάζουν άλλες σε μικρότερο και άλλες σε μεγαλύτερο βαθμό την πρωκτική λειτουργία.

Αναφερόμενοι στον πρωκτό, μπορούμε να πούμε με απλά λόγια ότι αποτελεί το τελικό τμήμα του πεπτικού σωλήνα (4-5 εκατοστά μήκος) δια του οποίου τα κόπρανα περνούν στο εξωτερικό περιβάλλον. Οι βασικές ανατομικές δομές του είναι οι δύο δακτύλιοί του οι οποίοι ονομάζονται σφιγκτήρες.

Ο έσω δακτύλιος ο οποίος περιβάλλει τον εντερικό αυλό (σωλήνα) ονομάζεται έσω σφιγκτήρας και ο έξω δακτύλιος που “αγκαλιάζει” τον έσω σφιγκτήρα ονομάζεται έξω σφιγκτήρας. Ο έσω σφιγκτήρας δεν υπακούει στη θέλησή μας και είναι συνεχώς κλειστός εκτός από την πράξη της αφόδευσης, ενώ ο έξω σφιγκτήρας ελέγχεται από εμάς που σημαίνει ότι μπορούμε να τον σφίξουμε και να τον χαλαρώσουμε. Οι σφιγκτήρες διατηρούν την εγκράτεια και παίζουν σημαντικό ρόλο στην αφόδευση.

Οποιαδήποτε διαταραχή της λειτουργίας τους μπορεί να οδηγήσει σε πρωκτική ακράτεια ή δυσκοιλιότητα. Εκτός από τον πρωκτό, πολύ σημαντικό ρόλο στην εγκράτεια και στην αφόδευση παίζει μία άλλη ομάδα μυών που ονομάζονται πυελικό έδαφος. 
 

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα που εκδηλώνονται στις πρωκτικές παθήσεις ποικίλλουν ανάλογα με το είδος και το στάδιο της νόσου. Δύο από τα κυριότερα συμπτώματα τα οποία επηρεάζουν την καθημερινότητά μας είναι η πρωκτική ακράτεια (για αέρια, υγρά ή στερεά κόπρανα) και η δυσκοιλιότητα.

Η ακράτεια μπορεί να θεωρηθεί “φυσιολογική” λόγω προχωρημένης ηλικίας ή παθολογική λόγω παθολογικών διαταραχών του πρωκτού. Το κάθε είδος χρήζει διαφορετικής διαγνωστικής και θεραπευτικής προσέγγισης. Η δυσκοιλιότητα είναι ένα σύμπτωμα το οποίο μπορεί να οφείλεται, εκτός από βλάβες στον πρωκτικό σωλήνα, και σε άλλα αίτια.

Άλλα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν είναι ο κνησμός (φαγούρα), ο καύσος (κάψιμο), το οίδημα (πρήξιμο) στην περιοχή, ο πόνος, το αίσθημα ξένου σώματος, η απώλεια αίματος, η αποβολή βλέννης, το αίσθημα μη ικανοποιητικής αφόδευσης. Πολλοί άνθρωποι εντάσσουν τα συμπτώματα αυτά στην καθημερινότητά τους χωρίς να τα συζητούν με κάποιον ειδικό, διότι ή αισθάνονται άβολα ή θεωρούν και ελπίζουν ότι είναι παροδικά και θα περάσουν ή ταυτίζουν τη δική τους περίπτωση με κάποιου φίλου που “του πέρασε” χωρίς να κάνει τίποτα ή δεν γνωρίζουν πού πρέπει να απευθυνθούν. Έχει πολύ μεγάλη σημασία, όταν εμφανίζεται κάποιο σύμπτωμα, να ενημερώνουν το γιατρό τους, διότι, πρώτον, η πρόληψη σώζει και, δεύτερον, ένα φαινομενικά “αθώο” σύμπτωμα μπορεί να αποτελεί την εκδήλωση μιας σοβαρής νόσου.
 

Διάγνωση-Θεραπεία

Παλαιότερα, η διάγνωση και η θεραπευτική αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων γινόταν εμπειρικά, βάσει στοιχειωδών πληροφοριών, τις οποίες λάμβανε ο γιατρός διά του ιστορικού και της κλινικής εξέτασης. Στις μέρες μας, η εξειδίκευση οδήγησε στην εφαρμογή στοχοποιημένων μεθόδων για τη διάγνωση των παθήσεων αυτών (ενδοπρωκτικός υπέρηχος, ορθοπρωκτική μανομετρία, δυναμική μαγνητική αφοδευογραφία κ.λπ.), με σκοπό την πιο αποτελεσματική θεραπεία τους.

Στον τομέα της θεραπείας, επίσης, έχουν αλλάξει πολλά πράγματα. Υπάρχουν παθήσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά (χωρίς χειρουργική επέμβαση) και παθήσεις οι οποίες χρήζουν επεμβατικής παρέμβασης. Συντηρητικά (φαρμακευτική αγωγή, βιοανάδραση, PTNS κ.λπ.) μπορούν να αντιμετωπιστούν κάποιες δερματικές περιπρωκτικές φλεγμονώδεις ή λοιμώδεις νόσοι, κάποιες νευρολογικές διαταραχές που προκαλούν ακράτεια ή δυσκοιλιότητα κ.λπ. Οι περισσότερες όμως παθήσεις του πρωκτού, όπως επίσης και διαταραχές του πυελικού εδάφους, χρειάζονται διόρθωση με χειρουργική επέμβαση. Οι μέθοδοι είναι πολλές και ποικίλουν ανάλογα με την πάθηση.
 

Επίλογος

Συνεπώς, τις παθήσεις του πρωκτού τις συναντάμε στην καθημερινή κλινική πράξη. Η βαρύτητά τους κυμαίνεται ανάλογα με τα συμπτώματα και την εξέλιξή τους από ελαφριάς μορφής έως απειλητικές για τη ζωή. Η συμπτωματολογία τους είναι ευρεία, από απλή φαγούρα μέχρι βαριά αιμορραγία ή απόφραξη. Όταν παρουσιαστεί οποιοδήποτε σύμπτωμα στην περιοχή, πρέπει οπωσδήποτε να συμβουλευτούμε τον γιατρό μας, γιατί μπορεί να μας γλυτώσει από σοβαρές περιπέτειες. Σήμερα, υπάρχουν εξειδικευμένα κέντρα διάγνωσης και αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών, με θεαματικά αποτελέσματα. Κλείνοντας, να υπενθυμίσουμε ότι βασικό στοιχείο της ποιότητας ζωής ενός ανθρώπου είναι η δυνατότητα να μπορεί να βγει από το σπίτι. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να περιοριστεί ή να εκλείψει λόγω διαταραχής της πρωκτικής λειτουργίας, η οποία μπορεί να μας καταστήσει κοινωνικά μη αποδεκτούς και να μας ταλαιπωρήσει σωματικά και ψυχικά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ