ΠΙΣΩ
Μυοσκελετικές παθήσεις και αυξημένο σωματικό βάρος.  Ποια η αιτία και ποιο το αποτέλεσμα; Ένας φαύλος κύκλος όπου ο Ορθοπαιδικός καλείται να δώσει τη λύση.
Τεύχος 42
Μυοσκελετικές παθήσεις και αυξημένο σωματικό βάρος.  Ποια η αιτία και ποιο το αποτέλεσμα; Ένας φαύλος κύκλος όπου ο Ορθοπαιδικός καλείται να δώσει τη λύση.

Συνεργάτες Ορθοπαιδικού Κέντρου “TheMIS”

- Αριστοτέλης Σιδερίδης
- Εμμανουήλ Παπακώστας
- Ευθύμιος Παπασούλης
- Ιωάννης Τερζίδης

 

Οι ειδικότητες των επιστημών υγείας που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και γενικότερα στην ελάττωση του σωματικού βάρους είναι συνήθως του Διαιτολόγου, του Ενδοκρινολόγου, του Γαστρεντερολόγου, του Ψυχιάτρου, του Πλαστικού Χειρουργού και του Ορθοπαιδικού χειρουργού.

Οι μυοσκελετικές παθήσεις ενός υπέρβαρου ασθενούς συνήθως θεωρούνται ως το αποτέλεσμα του αυξημένου σωματικού βάρους και με βάση την κοινή λογική οδηγούν στη σκέψη ότι πρέπει να ελαττωθεί το βάρος για να θεραπευτούν. Πώς όμως θα επιτευχθεί απώλεια σωματικού βάρους, όταν το μυοσκελετικό άλγος όχι μόνο δεν επιτρέπει τη σωματική άσκηση, αλλά συχνά καθηλώνει τον ασθενή καθιστώντας τον μη λειτουργικό;

Μήπως τελικά οι μυοσκελετικές παθήσεις, εκτός από αποτέλεσμα του αυξημένου σωματικού βάρους, είναι και μία από τις αιτίες που το διατηρούν ή το αυξάνουν;

Η «Ορθοπαιδική» είναι η ιατρική ειδικότητα που σχετίζεται άμεσα με τη λειτουργικότητα του ανθρώπου. Υπάρχει μία κατηγορία μυοσκελετικών προβλημάτων, τα οποία μπορούν να αποκατασταθούν πλήρως, όπως είναι διάφορα κατάγματα ή ρήξεις των συνδέσμων του γόνατος και μία δεύτερη κατηγορία παθήσεων που συνήθως προκαλούν υποτροπιάζοντα συμπτώματα, όπως είναι οι εκφυλιστικές παθήσεις με χαρακτηριστικό παράδειγμα την οστεοαρθρίτιδα και τα σύνδρομα υπέρχρησης, π.χ. οι τενοντοπάθειες. Στη δεύτερη αυτή κατηγορία, τα συμπτώματα είναι σχετιζόμενα με τη δραστηριότητα του ατόμου (activity-related) και το άλγος επιτείνεται μετά από περιόδους σωματικής κόπωσης ή άσκησης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ο ασθενής να αποφεύγει τη χρήση του σκέλους που πάσχει, αλλά και γενικότερα τις δραστηριότητές που επιτείνουν το άλγος, για να μην πονάει. Αν και η τακτική αυτή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, δεν θεωρείται θεραπευτική παρέμβαση. Ιδιαίτερα στην εποχή μας που η Ορθοπαιδική έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο, με νέες θεραπευτικές τεχνικές διαθέσιμες ή παλαιότερες δοκιμασμένες τεχνικές που εφαρμόζονται πλέον με ελάχιστα παρεμβατικές (MIS - minimal invasive) μεθόδους, η ελάττωση των δραστηριοτήτων του ασθενούς, ώστε να παραμείνει χωρίς συμπτώματα, όχι μόνο δεν θεωρείται θεραπευτική ιατρική παρέμβαση, αλλά σε βάθος χρόνου αποτυγχάνει σε πολλαπλά επίπεδα, όπως θα αναλυθεί παρακάτω. 

Βάσει αυτής της φιλοσοφίας, στόχος του Ορθοπαιδικού είναι να εφαρμόσει τις κατάλληλες θεραπευτικές μεθόδους που θα περιορίσουν τα συμπτώματα του ασθενούς σε τέτοιο βαθμό, ώστε να τον διατηρήσει λειτουργικό – ικανό να πραγματοποιήσει τις δραστηριότητες που επιθυμεί. Σε αντίθετη περίπτωση, η ελάττωση της σωματικής δραστηριότητας και η αναβλητικότητα που συνήθως τη συνοδεύει οδηγούν σε έναν φαύλο κύκλο που τελικά επιτείνει την πάθηση. Συγκεκριμένα, η αποφυγή χρήσης του πάσχοντος σκέλους καταλήγει σε μυϊκές ατροφίες. Είναι γνωστό ότι η ατροφία του τετρακεφάλου μηριαίου μυός αποτελεί από μόνη της μία αιτία άλγους σε ένα γόνατο με οστεοαρθρίτιδα, ενώ επίσης μπορεί να οδηγήσει σε χονδροπάθεια της επιγονατίδας. Επιπρόσθετα, η ελάττωση της σωματικής δραστηριότητας, εκτός από τις γνωστές πολλαπλές αρνητικές συνέπειες για την υγεία του ανθρώπου, συχνά οδηγεί σε αύξηση του σωματικού βάρους, το οποίο μπορεί να επιδεινώσει τις ήδη υπάρχουσες μυοσκελετικές παθήσεις ή να προκαλέσει την εμφάνιση νέων (Εικόνα 1).
 

Εικόνα 1



Η θεραπευτική προσέγγιση του Ορθοπαιδικού για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος, κυρίως του άλγους, περιλαμβάνει τα παρακάτω βασικά βήματα: α) εφαρμογή της κατάλληλης θεραπείας (συντηρητική ή ελάχιστα παρεμβατική), ώστε να κατευνάσει την υποξεία άσηπτη φλεγμονή (αιτία άλγους) που προκαλεί την τρέχουσα έξαρση των συμπτωμάτων, β) μέσα φυσικοθεραπείας για αναλγησία και χάλαση των δομών που πάσχουν, γ) άσκηση που αρχικά περιλαμβάνει ενδυνάμωση των μυών γύρω από την πάσχουσα άρθρωση, αποφεύγοντας εκείνες τις δραστηριότητες που μιμούνται τον μηχανισμό επιδείνωσης της πάθησης (συνήθως πρόκειται για ισομετρική άσκηση), δ) σταδιακή εκτέλεση της σωματικής δραστηριότητας που επιθυμεί ο ασθενής (π.χ. ελεύθερη βάδιση, ποδήλατο), ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται η ένταση των ασκήσεων ενδυνάμωσης των μυών γύρω από την πάσχουσα άρθρωση, ώστε να φτάσουν στο σημείο να υποστηρίζουν επαρκώς την άρθρωση κατά τη δραστηριότητα, ελαττώνοντας τα φορτία που αυτή δέχεται.
Ακολουθούν παραδείγματα εφαρμογής της λειτουργικής αυτής θεραπευτικής προσέγγισης στην κλινική πράξη, ώστε να παραμείνουν οι ασθενείς δραστήριοι, συμβάλλοντας έτσι, μεταξύ άλλων ευεργετικών επιδράσεων, στην προσπάθεια για απώλεια σωματικού βάρους.

 


 

Ασθενής Α’. Φύλο: γυναίκα. Ηλικία: 58 ετών. Δείκτης μάζας - σώματος: υπέρβαρη. Επάγγελμα: οικιακά. Δραστηριότητα: 1-1.5 ώρα / ημέρα βάδιση για απώλεια σωματικού βάρους. 
Προσήλθε στο ιατρείο αιτιώμενη άλγος στην έσω επιφάνεια του αριστερού γόνατος, το οποίο δεν της επιτρέπει να συνεχίσει να ασκείται. Διαγνώσθηκε οστεοαρθρίτιδα μετρίου βαθμού στην έσω επιφάνεια του γόνατος και εκφυλιστική ρήξη οπισθίου κέρατος του έσω μηνίσκου. Έγινε ενδαρθρική έγχυση με αυτόλογο πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια (platelet rich plasma - PRP) σε συνδυασμό με υαλουρονικό οξύ υψηλού ιξώδους για την αντιμετώπιση της υποξείας φλεγμονής (αιτία άλγους). Ακολούθησε φυσικοθεραπεία που περιελάμβανε μεταξύ άλλων μέσα αναλγησίας και χάλασης του έσω θυλακοσυνδεσμικού συστήματος του γόνατος, ισομετρικές ασκήσεις ενδυνάμωσης τετρακεφάλου και ασκήσεις σταθεροποίησης του κορμού. Τρεις εβδομάδες μετά την έγχυση, το γόνατο ήταν ανώδυνο και η ασθενής ξεκίνησε να βαδίζει ξανά με σταδιακή αύξηση της χρονικής διάρκειας της άσκησης, ενώ παράλληλα συνέχισε τις ασκήσεις ενδυνάμωσης με μεγαλύτερη ένταση, καθιστώντας πιο εφικτό τον στόχο ελάττωσης του σωματικού βάρους.

Ασθενής Β’. Φύλο: άνδρας. Ηλικία: 51 ετών. Δείκτης μάζας - σώματος: παχύσαρκος. Επάγγελμα: μουσικός. Δραστηριότητα: αγροτικές εργασίες 3-4 ημέρες / εβδομάδα. 
Προσήλθε στο ιατρείο αιτιώμενος άλγος στην έσω επιφάνεια του δεξιού γόνατος, με έντονο οίδημα που περιορίζει την κίνηση. Διαγνώσθηκε οστεοαρθρίτιδα ήπιου βαθμού στην έσω επιφάνεια του γόνατος και εκφυλιστική ρήξη του οπισθίου κέρατος του έσω μηνίσκου. Έγινε παρακέντηση, αφαιρέθηκε το υγρό από την άρθρωση του γόνατος και ταυτόχρονα ενδαρθρική έγχυση με κορτιζόνη σε συνδυασμό με υαλουρονικό οξύ υψηλού ιξώδους για την αντιμετώπιση της οξείας φλεγμονής. Εντός μίας εβδομάδας από την έγχυση, ο ασθενής επανήλθε στο ιατρείο λόγω επανεμφάνισης του οιδήματος, ενώ η ανακούφιση από το άλγος ήταν προσωρινή. Έγινε αρθροσκόπηση του γόνατος για αποκατάσταση της μηνισκικής βλάβης. Ο ασθενής εξήλθε την ίδια ημέρα από την κλινική, βαδίζοντας με μερική φόρτιση του πάσχοντος σκέλους. Βάδισε με πλήρη φόρτιση, χωρίς βοήθημα, εντός 4 ημερών. Ακολούθησε φυσικοθεραπεία, η οποία περιελάμβανε μεταξύ άλλων αποιδηματικά μέσα και ισομετρικές ασκήσεις ενδυνάμωσης τετρακεφάλου. Εντός μίας εβδομάδας, επανήλθε στην κύρια εργασία του και σε 3 εβδομάδες ήταν ικανός να πραγματοποιήσει όλες τις δραστηριότητες που επιθυμούσε ανώδυνα.


 

Ασθενής Γ’. Φύλο: άνδρας. Ηλικία: 46 ετών. Δείκτης μάζας - σώματος: υπέρβαρος. Επάγγελμα: καθηγητής πανεπιστημίου. Δραστηριότητα: Ορεινή πεζοπορία 2 ημέρες / εβδομάδα. 
Προσήλθε στο ιατρείο αιτιώμενος ήπιο καθημερινό άλγος στην πρόσθια επιφάνεια του δεξιού γόνατος, που επιτείνεται κατά την κατάβαση και την πολύωρη οδήγηση. Διαγνώσθηκε εκφυτική τενοντοπάθεια στον επιγονατιδικό. Έγινε έγχυση με αυτόλογο πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια (platelet rich plasma - PRP) στην έκφυση του τένοντα από την επιγονατίδα. Ακολούθησε ειδικό πρόγραμμα ασκήσεων, το οποίο περιελάμβανε μεταξύ άλλων διατατικές και έκκεντρες ασκήσεις για τον τετρακέφαλο και ασκήσεις σταθεροποίησης του κορμού. Ξεκινώντας με στατικό ποδήλατο, ακολούθησε βάδιση σε ομαλό έδαφος και 1 μήνα μετά επανήλθε στη δραστηριότητα που επιθυμούσε, έχοντας ενίοτε ήπιες ενοχλήσεις, οι οποίες όμως δεν τον αποτρέπουν από τις δραστηριότητές του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ