ΠΙΣΩ
Μιχαήλ Κληματσίδας Χειρουργός Θώρακος
Τεύχος 42
Μιχαήλ Κληματσίδας Χειρουργός Θώρακος

Κύριε Κληματσίδα, σύμφωνα με το καθεστώς που επικρατεί στην Ελλάδα, η ειδικότητά σας περιλαμβάνει «χειρουργική καρδιάς, θώρακα και αγγείων». Εσείς, ωστόσο, έχετε εστιάσει το ενδιαφέρον σας στο θώρακα, σωστά;

Σωστά. Η ειδικότητα της χειρουργικής θώρακος, όπως ονομάζεται πλέον, περιλαμβάνει τη χειρουργική όλης της θωρακικής κοιλότητας και των οργάνων αυτής, όπως της καρδιάς, των πνευμόνων, του θωρακικού τμήματος του οισοφάγου, των μεγάλων αγγείων της καρδιάς, του θωρακικού τοιχώματος, καθώς και του διαφράγματος. Όπως καταλαβαίνετε, υπάρχει μια πληθώρα πολύ σημαντικών οργάνων και παθήσεων που καλείται να αντιμετωπίσει ο Καρδιο-Θωρακοχειρουργός.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο - όπου εκπαιδεύτηκα, μετεκπαιδεύτηκα και τώρα είμαι εκπαιδευτής των νέων γιατρών με τον βαθμό του διευθυντή (Consultant Thoracic Surgeon) - υπάρχει η τάση τελευταία της εξειδίκευσης σε κάποιον τομέα, π.χ. καρδιοχειρουργική ή θωρακοχειρουργική, όπως υπάρχει και στις Ηνωμένες πολιτείες, προκειμένου να παρέχονται εξαιρετικά υψηλού επιπέδου ιατρικές υπηρεσίες. Έτσι, λοιπόν, αποφασίστηκε ότι πρέπει να υπάρχουν ειδικοί (experts) σε κάθε τομέα, προκειμένου να ενημερώνονται και να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, π.χ. όγκο περιστατικών, και να παρέχουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας, για τις οποίες είναι γνωστές οι χώρες αυτές. Στο μοντέλο αυτό υπάχθηκα και εγώ, ώστε να αποκτήσω τον τίτλο του ειδικού (expert) στη θωρακοχειρουργική και συγκεκριμένα στη Θωρακοσκοπική και Ρομποτική Θωρακοχειρουργική.


Παρακολουθώντας την πορεία σας, βλέπουμε ότι έχετε ασχοληθεί διεξοδικά με τη χειρουργική των παθήσεων του πνεύμονα (καρκίνου κλπ.) και μάλιστα με τις πλέον σύγχρονες μεθόδους. Μπορείτε να μας πείτε δυο λόγια;

Είχα την ευκαιρία να δουλέψω στο μεγαλύτερο κέντρο παθήσεων καρκίνου του πνεύμονα, όχι μόνο της Σκωτίας, αλλά και του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς πάνω από 1300 περιστατικά το χρόνο τα διαχειριζόμαστε 4 χειρουργοί, με αποτέλεσμα η αναλογία περιστατικών – και μάλιστα καρκίνου του πνεύμονα -ανά χειρουργό θώρακος να είναι η υψηλότερη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η ποικιλία των περιστατικών είναι εντυπωσιακή, με δεδομένο ότι συγκεντρώνουμε σε μια πολύ επιβαρυμένη περιοχή 2.2 εκατομμυρίων ανθρώπων όλα τα περιστατικά, καθώς είμαστε το κέντρο αναφοράς για το σύστημα υγείας της Σκωτίας, το οποίο προέκυψε από τη συνένωσή 3 νοσοκομείων.


Υπάρχει πρόοδος στη χειρουργική των πνευμόνων σε σχέση με παλιότερες εποχές; 

Βεβαιότατα! Η χειρουργική των πνευμόνων έχει κάνει εντυπωσιακότατα βήματα προόδου τα τελευταία χρόνια, τόσο με τεχνικές απεικόνισης, αντιμετώπισης του πόνου, πρωτόκολλα γρήγορης ανάρρωσης (Enhanced Recovery), καινούριων εργαλείων, καινούριων τεχνικών όπως οι Θωρακοσκοπικές τεχνικές, η χρήση του ρομπότ στη χειρουργική Θώρακος και άλλα πολλά μικρότερα, αλλά εξίσου σημαντικά. Πλέον, γίνονται επεμβάσεις πραγματικά μέσα από μια κλειδαρότρυπα, χωρίς να διαστέλλονται οι πλευρές του θώρακα, όπως ήταν οι συνηθισμένες τεχνικές παλαιότερα. Για τον λόγο αυτό και μιλάμε πλέον για χειρουργική μέσα από μια κλειδαρότρυπα (key hole surgery), δίνοντάς μας τη δυνατότητα να χειρουργήσουμε ασθενείς ακόμα και στην ηλικία των 86-87 ετών, εάν το επιτρέπει η φυσική τους κατάσταση.


Η χειρουργική που έχει γίνει γνωστή ως «ενδοσκοπική» εφαρμόζεται στην περίπτωση της Χειρουργικής θώρακα;

Βεβαίως, με θεαματικότατα αποτελέσματα. Η ενδοσκοπική χειρουργική του Θώρακα ονομάζεται Θωρακοσκοπική χειρουργική ή VATS (Video Assisted Thoracic Surgery). Παρόλο που αυτή η τεχνική έχει ξεκινήσει από τη Σκωτία στο Εδιμβούργο και στις Ηνωμένες πολιτείες εδώ και πάνω από 20 χρόνια, χρειάστηκε πολύς καιρός για να μπορέσουν και οι υπόλοιποι θωρακοχειρουργοί να μάθουν την τεχνική και να πειστούν ότι είναι ασφαλές για αυτούς να την εφαρμόσουν. 

Στην τεχνική αυτή χρησιμοποιούμε μία κάμερα και ειδικά μακριά ενδοσκοπικά εργαλεία, τα οποία ανοίγουν και κλείνουν μέσα στον θώρακα, ώστε να μπορούν να χωρέσουν μέσα στη θωρακική κοιλότητα από μια μικρή τρυπούλα. Χρησιμοποιούμε ένα μόνιτορ – οθόνη για να κάνουμε το χειρουργείο με θεαματικά αποτελέσματα στην ανάρρωση του ασθενή, καθώς δεν διατέμνονται μυϊκές ομάδες και δεν χρειάζεται να διαστείλουμε τις πλευρές για να χωρέσουν τα χέρια μας, εφόσον χειρουργούμε «έξω» από τον ασθενή, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που προανέφερα.

Πρέπει να αναφέρουμε εδώ ότι, τελευταία, χρησιμοποιούνται επίσης και τηλεχειριζόμενοι βραχίονες από τον χειρουργό, οι οποίοι βρίσκονται πάνω στο ονομαζόμενο ρομπότ, με τον χειρουργό να βρίσκεται στο ίδιο δωμάτιο και να τους χειρίζεται από μία κονσόλα, με αποτέλεσμα να έχουμε πολύ πιο «ξεκούραστα» για τον χειρουργό χειρουργεία και ακρίβεια κινήσεων. Το ρομπότ έχει υψηλό κόστος τόσο αγοράς όσο και συντήρησης, κάνοντάς το δύσκολο να αποκτηθεί και να δικαιολογηθεί ως επένδυση.


Ποια είναι τα πλεονεκτήματά της;

Η Θωρακοσκοπική τεχνική έχει εμφανέστατα πλεονεκτήματα, όπως μεγέθυνση 15-20 φορές του χειρουργικού πεδίου. Πολύ λιγότερο πόνο, γρηγορότερη ανάρρωση και καλύτερη αποκατάσταση. Επίσης, προσφέρει και τη δυνατότητα να γυρίσουμε πολύ πιο γρήγορα στην καθημερινότητά μας, αλλά και στη δουλειά μας – ιδίως τώρα με την παρούσα οικονομική δυσχέρεια, όπου δεν μας επιτρέπεται να χάνουμε εργατοώρες και ημερομίσθια. Μας δίνει επίσης και καλύτερα αισθητικά αποτελέσματα, αφού η τομή είναι περίπου 3 εκατοστά και πρακτικά δεν φαίνεται. Οι περιπτώσεις επίσης χρόνιου πόνου είναι πολύ λιγότερες. 
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα όμως είναι το γεγονός ότι μπορούμε να χειρουργήσουμε πλέον με ασφάλεια ηλικιωμένους ασθενείς, πάνω ακόμα και από 85 ετών, ή άλλους νεότερους αλλά πολύ επιβαρυμένους με αλλά προβλήματα υγείας, τους οποίους παλαιότερα δεν θα μπορούσαμε να τους δώσουμε την ευκαιρία να χειρουργηθούν.


Έχετε ασχοληθεί με αυτού του είδους τις χειρουργικές επεμβάσεις; 

Ναι, για την ακρίβεια θεωρούμαι ειδικός πλέον στη Σκωτία, αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη θωρακοσκοπική χειρουργική θώρακος μίας οπής ή μίας θύρας αν θέλετε. Η τεχνική αυτή ονομάζεται Uniportal VATS και, ενώ σαν ιδέα ξεκίνησε περίπου 13-14 χρόνια πριν, μπόρεσε να εξελιχθεί εδώ και 6-7 χρόνια από έναν Ισπανό θωρακοχειρουργό φίλο και μέντορα όλων όσων ασχολούμαστε με την τεχνική αυτή, τον Diego Gonzalez- Rivaz.

Σύμφωνα με την τεχνική αυτή, γίνεται όλο το χειρουργείο μέσα στη θωρακική κοιλότητα μέσα από μία οπή 3 εκατοστών, χωρίς να διαστέλλονται οι πλευρές. Όπως καταλαβαίνετε, είναι μία ιδιαίτερα απαιτητική μέθοδος, η οποία θέλει ικανότητες, εκπαίδευση, πολλά περιστατικά, αλλά τα πλεονεκτήματά της είναι πάρα πολλά. 

Στη Σκωτία ξεκίνησα το πρόγραμμα Θωρακοσκοπικής χειρουργικής το 2015, με εκατοντάδες περιστατικά μέχρι τώρα, εκπαιδεύοντας ταυτόχρονα τους ειδικευόμενους της χώρας, καθώς δεν υπάρχει αλλού στη Σκωτία τέτοιο πρόγραμμα.


Τώρα που επιστρέψατε στην Ελλάδα, πιστεύετε ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης των τεχνικών, αλλά και των αποτελεσμάτων της χειρουργικής του θώρακος; 

Βεβαιότατα. Στόχος μου είναι να περάσω το μήνυμα μέσα από τις υπηρεσίες που προσφέρει η ομάδα μας και στον πληθυσμό της Θεσσαλονίκης και της Βόρεια Ελλάδας, ακολουθώντας το παράδειγμα της Γλασκόβης, ότι ο καρκίνος του πνεύμονα είναι αντιμετωπίσιμος και ότι πλέον με τις νέες Θωρακοσκοπικές τεχνικές και ιδιαίτερα με την τεχνική του Uniportal VATS μπορούμε με ασφάλεια να χειρουργήσουμε πρακτικά όλους σχεδόν τους ασθενείς, δίνοντάς τους την πιθανότητα ακόμα και ίασης εάν ο καρκίνος είναι σε αρχικά στάδια.


Έχετε πρόθεση να εφαρμόσετε και στην Ελλάδα τη μέθοδο της χειρουργικής επεμβάσεως του θώρακα με πολύ μικρή τομή, όπως κάνατε στη Γλασκόβη;

Βεβαίως. Όχι μόνο έχω την πρόθεση αυτή, αλλά το έχουμε κάνει ήδη πράξη με τα λίγα περιστατικά που έχουμε χειρουργήσει ήδη στη Θεσσαλονίκη και θα τα κάνουμε πιο γνωστά προσεχώς.


Νομίζετε ότι στην Κλινική «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ» σας προσφέρονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις για να εφαρμόσετε όλα αυτά που διδαχτήκατε στο εξωτερικό;

Είμαι σίγουρος για αυτό. Ήδη η Κλινική έχει επενδύσει στα σετ εργαλείων που χρειάζονται για την τεχνική αυτή, οι εγκαταστάσεις και το προσωπικό είναι σε διεθνές επίπεδο και θα έλεγα ότι είναι και σε πολύ καλύτερο σε σχέση με ιδιωτικές κλινικές του εξωτερικού.


Πώς βλέπετε γενικά την ιατρική κατάσταση στον τόπο μας;

Ιδιόρρυθμη. Καθώς, ενώ υπάρχουν φανταστικοί επιστήμονες, καταρτισμένοι με ανθρώπινο πρόσωπο γιατροί, εργατικοί, οι οποίοι έχουν εκπαιδευτεί και δουλέψει στα καλύτερα κέντρα του εξωτερικού, μπορεί και συμβαίνει να μην έχουν τη δυνατότητα να διορισθούν ή να παραμείνουν σε ένα δημόσιο νοσοκομείο και αυτό τους αποκαρδιώνει και τους αποδυναμώνει και τους καθιστά ευάλωτους επιστημονικά, επαγγελματικά, οικογενειακά, αλλά και προσωπικά.

Το ίδιο συμβαίνει και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς εκεί υπάρχουν και οι νόμοι και αρχές του ελεύθερου επαγγέλματος, κάνοντας την κατάσταση πιο δύσκολη. 

Παρόλα αυτά, υπάρχει φως στο τούνελ όσον αφορά στις υπηρεσίες προς τον ασθενή, καθώς στο τέλος οι καλύτεροι θα ξεχωρίσουν, με εμφανές αποτέλεσμα στην παροχή υπηρεσιών προς τον ασθενή.


Τι προβλέπετε για το μέλλον της ιατρικής στην Ελλάδα;

Νομίζω ότι αναπόφευκτά θα μπουν κανόνες που θα τηρούνται και θα υπάρχει μεγαλύτερος έλεγχος. Θα δυναμώσουν τα θεσμικά όργανα, όπως ο Ιατρικός Σύλλογος και οι επιστημονικές εταιρίες μας, οι οποίες στην ουσία πρέπει να γίνουν και επαγγελματικές, όπως έδειξε πρόσφατα ο Ιατρικός σύλλογος Θεσσαλονίκης. Ταυτόχρονα όμως θα ενισχυθεί και ο ιδιωτικός τομέας, παρέχοντας χέρι-χέρι υπηρεσίες στους ασθενείς τις οποίες θα «μισθώνει» το κράτος σε ανταγωνιστικές αλλά κυρίως συγκεκριμένες τιμές, ελέγχοντας και συγκρατώντας το κόστος της περίθαλψης.

Έμψυχο υλικό υπάρχει, υποδομές υπάρχουν, αποφασιστικότητα και θέληση χρειάζεται και θα γίνουν όλα, νομίζω ότι οι καιροί αυτό δείχνουν, όπως είπε ο Δαρβίνος νομίζω «Επιβιώνει όχι ο ισχυρότερος, αλλά αυτός που μπορεί να αλλάζει και να προσαρμόζεται γρήγορα», ένα χαρακτηριστικό που αν μη τι άλλο το έχουμε ως Έλληνες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ