ΠΙΣΩ
Εμβόλιο κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV): Να εμβολιαστεί κανείς ή να μην εμβολιαστεί;
Τεύχος 35
Εμβόλιο κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV):
Να εμβολιαστεί κανείς ή να μην εμβολιαστεί;

Κάθε χρόνο στην Ευρώπη 60.000 γυναίκες εμφανίζουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και 30.000 πεθαίνουν από τη νόσο. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας έχει μικρότερη ηλικία έναρξης σε σύγκριση με άλλους καρκίνους που εμφανίζονται στους ενήλικες και σήμερα κατατάσσεται ως η δεύτερη πιο συχνή μορφή καρκίνου στις γυναίκες μεταξύ 15 και 44 ετών. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος (τεστ ΠΑΠ) αποτελεί το κύριο εργαλείο για την ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων, καθώς και του καρκίνου σε πρώιμα στάδια και μπορεί να οδηγήσει στην πρόληψη ακόμη και 80% των καρκίνων του τραχήλου, εάν γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. 

Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) είναι εξαιρετικά κοινός σε όλο τον κόσμο. Υπάρχουν πάνω από 150 διαφορετικά στελέχη του ιού HPV, κάποια από τα οποία είναι ογκογόνα, μπορούν δηλαδή να προκαλέσουν καρκινογένεση. Συνολικά, ο HPV ενοχοποιείται για το 100% των περιπτώσεων του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αλλά και ένα μικρότερο ποσοστό άλλων τύπων καρκίνου, όπως του πρωκτού, των γεννητικών οργάνων και της στοματοφαρρυγικής κοιλότητας. 
Από τον Ιανουάριο του 2008, στην Ελλάδα εγκρίθηκαν και κυκλοφόρησαν δύο εμβόλια κατά του ιού HPV. Και τα δύο εμβόλια προστατεύουν από τα στελέχη 16 και 18 που ευθύνονται για το 70% των περιπτώσεων του καρκίνου της μήτρας. Το τετραδύναμο προστατεύει επιπλέον και από τα στελέχη 6 και 11, που προκαλούν γεννητικά κονδυλώματα. Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός συνιστάται μόνο σε κορίτσια ηλικίας 12-15 ετών, αλλά και σε νεαρές γυναίκες ηλικίας μέχρι 26 ετών, εάν δεν έχουν εμβολιαστεί στη συνιστώμενη ηλικία. Στους επαγγελματίες υγείας έχει ανατεθεί η ευθύνη να ενημερώνουν, να συνταγογραφούν και να εμβολιάζουν κατά του HPV.

Ο ιός HPV μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή. Προσβάλλει το δέρμα και τον βλεννογόνο και προκαλεί λοίμωξη, η οποία συνήθως υποχωρεί μόνη της. Στις περιπτώσεις όμως που η φλεγμονή επιμείνει, μπορεί να οδηγήσει και σε προκαρκινικές αλλοιώσεις, που μπορούν με τη σειρά τους να εξελιχθούν σε καρκίνο. Λόγω των σύγχρονων κοινωνικών αλλαγών και των μεταβολών στη σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων και των νεαρών κοριτσιών, η HPV λοίμωξη είναι ιδιαίτερα κοινή στις ηλικίες 15-20 ετών. Παρόλα αυτά, η λοίμωξη ανιχνεύεται και σε σεξουαλικά ενεργές γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας. Στην Ελλάδα, τα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης είναι περίπου στο 20%, δηλαδή χαμηλότερα από άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. 

Το Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου διεξήγαγε μια έρευνα με στόχο να διερευνήσει τις γνώσεις και τις πεποιθήσεις του κοινού σε σχέση με το εμβόλιο κατά του HPV1. Επιπλέον, θέλησε να διαπιστώσει ποια μπορεί να είναι κάποια από τα κίνητρα, αλλά και τα πιθανά εμπόδια, που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι Ελληνίδες κατά τη διαδικασία απόφασης του εμβολιασμού. Στα πλαίσια αυτής της έρευνας, διοργανώθηκαν 9 ομάδες εστιασμένης συζήτησης (focus groups) με 5-6 συμμετέχοντες, με έφηβες κοπέλες, μητέρες κοριτσιών σε ηλικία εμβολιασμού και νεαρές γυναίκες από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.

Οι συμμετέχουσες γνώριζαν αρκετές πληροφορίες σχετικά με τα θέματα γύρω από τον ιό HPV και το εμβόλιο κατά του HPV. Συγκεκριμένα, γνώριζαν ότι το ΠΑΠ τεστ και το εμβόλιο ήταν οι πιο αποτελεσματικοί τρόποι πρόληψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ενώ ήξεραν και τη σημασία της έγκαιρης αναζήτησης επαγγελματικής βοήθειας και των σοβαρών συνεπειών στην υγεία και τη γονιμότητα. Αντίθετα, εξέφρασαν απορίες σχετικά με τα συμπτώματα της λοίμωξης από τον ιό και τους τρόπους μετάδοσης και ανίχνευσης του ιού και ακόμη και το χρονικό διάστημα που απαιτείται για να επιλυθεί μια HPV λοίμωξη. Επιπλέον, ήθελαν να μάθουν περισσότερες πληροφορίες για το ίδιο το εμβόλιο και την χορήγηση, όπως ποιο είναι το ενεργό του συστατικό, ή εάν αυτό μπορεί να χορηγηθεί ακόμη και μετά την έναρξη της σεξουαλικής ζωής κτλ. Τέλος, εάν η ύπαρξη ενός στελέχους του ιού κάνει κάποιον πιο επιρρεπή σε μόλυνση από άλλο στέλεχος.

Επίσης, οι συμμετέχουσες εξέφρασαν και έντονες ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια του HPV εμβολίου. Συγκεκριμένα, πίστευαν ότι μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες ανεπιθύμητες ενέργειες - όπως αυτοάνοσα νοσήματα ή υπογονιμότητα - οι οποίες δεν έχουν εκδηλωθεί ακόμη, επειδή το εμβόλιο αποτελεί μια πολύ πρόσφατη ιατρική ανακάλυψη. 
Ταυτόχρονα, εκφράστηκε από τις συμμετέχουσες μεγάλη έλλειψη εμπιστοσύνης απέναντι στον κλάδο της υγείας. Αυτό αφορούσε κυρίως την αμφισβήτηση των ιατρικών αποφάσεων ή συμβουλών με την πάροδο του χρόνου. Για παράδειγμα, τη χρήση των αντισυλληπτικών ή την εξωσωματική γονιμοποίηση, τουτέστιν ιατρικές καινοτομίες που αργότερα προέκυψαν ενδείξεις και ορισμένων συνεπειών. Οι συμμετέχουσες σχολίασαν επίσης και το χαρακτήρα υπερ-ιατρικοποίησης της ζωής σήμερα, δηλαδή την υπερπληθώρα φαρμακευτικών θεραπειών, εμβολίων κτλ., αμφισβητώντας και την αναγκαιότητά τους. 

Επιπλέον, κάποιες συμμετέχουσες ανέφεραν ότι έλαβαν και αντικρούμενες πληροφορίες σχετικά με το συγκεκριμένο εμβόλιο από τους επαγγελματίες υγείας διαφόρων ειδικοτήτων, ενώ υπαρκτή ήταν και η υπόνοια ότι το κράτος δεν διαθέτει αποτελεσματικό σύστημα καταγραφής ανεπιθύμητων ενεργειών μετά από εμβολιασμό. Οι συμμετέχουσες τόνισαν και τα αρνητικά συναισθήματα (ανησυχία, ενοχές) που πήγαζαν από το δίλλημα της απόφασης εμβολιασμού των ίδιων ή των παιδιών τους. Η δυσκολία που αντιμετώπιζαν οι συμμετέχουσες προέκυπτε διότι η απόφαση έπρεπε να ληφθεί βάσει ιατρικών διαδεδομένων που όμως οι ίδιες δεν είχαν την ιατρική γνώση να αξιολογήσουν. 
Τέλος, από τη συζήτηση αναδείχθηκαν και κάποια στερεότυπα, όπως το ότι ο ιός HPV αποτελεί πρόβλημα μόνο για γυναίκες που έχουν πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους ή ριψοκίνδυνη σεξουαλική συμπεριφορά. Οι συμμετέχουσες επίσης δήλωσαν ότι χρειάζονται περισσότερη αξιόπιστη πληροφορία που να αφορά στο συγκεκριμένο θέμα υγείας, ενώ τόνισαν και την ιδιαίτερη σημασία που έχει για εκείνες ο τρόπος της επικοινωνίας των ιατρικών πληροφοριών από τους επαγγελματίες υγείας.

Εάν συμμερίζεστε κάποιες από τις ανησυχίες που αναφέρονται στο παρόν άρθρο, μπορείτε να απεθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας της εμπιστοσύνης σας για να τις συζητήσετε, ώστε να λάβετε την υποστήριξη που χρειάζεστε για να καταλήξετε σε μια ενημερωμένη απόφαση. Επιπλέον, για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να απευθυνθείτε στην Ελληνική Εταιρεία Παιδικής και Εφηβικής Γυναικολογίας, στην Ευρωπαϊκή Εταιρεία κατά του Καρκίνου του Τραχήλου http://www.ecca.info/ και στην Ελληνική HPV Εταιρεία για την έρευνα και αντιμετώπιση του ιού των θηλωμάτων http://www.hpvsociety.gr/

1Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) κατά τα έτη 2012-2014. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα http://ckaramanidou-hpv.blogspot.gr/p/christina-karamanidou-phd.html


*Πόσα γνωρίζετε για τον ιό HPV;

* Το Ερωτηματολόγιο Γνώσεων για τον HPV των Gerend & Sheperd (2011) μεταφράστηκε και προσαρμόστηκε για χρήση στον Ελληνικό πληθυσμό.

Απαντήσεις: 1Λ, 2Σ, 3Λ, 4Σ, 5Λ, 6Λ, 7Λ, 8Σ, 9Σ, 10Σ

Απαντήσεις: 1Λ, 2Σ, 3Λ, 4Σ, 5Λ, 6Λ, 7Λ, 8Σ, 9Σ, 10Σ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ