ΠΙΣΩ
Editorial - Η στήλη του εκδότη
Τεύχος 33
Editorial - Η στήλη του εκδότη

Eλπίδες για ένα κράτος σωστό, λογικό και δίκαιο


Οι σκέψεις και προτάσεις που είχαν διατυπωθεί απ’ αυτή τη στήλη την προηγούμενη φορά και που αφορούσαν το επίπεδο των υπηρεσιών υγείας του δημοσίου φαίνεται ότι προκάλεσαν εντύπωση σε πολλούς φίλους μας. Τα σχόλια που διατυπώθηκαν ήταν θετικά και μαζί μ’ αυτά, επίμονη και η ερώτηση: «Καλά το δημόσιο, όσα λέτε είναι σωστά. Τι γίνεται όμως στον ιδιωτικό τομέα;».

Το πρόβλημα είναι πραγματικά σημαντικό. Και για να γίνει κατανοητό, αυτός που γράφει τις γραμμές αυτές προτιμά να ανατρέξει πίσω, τουλάχιστον πενήντα χρόνια, και να διηγηθεί μια προσωπική εμπειρία του, όταν υπηρετούσε (ως ειδικευόμενος γιατρός τότε) στο Κεντρικό Νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης. 

Εκείνη λοιπόν την εποχή, μια Αμερικανική φιλανθρωπική οργάνωση με τα αρχικά UNRA έδινε στα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης αλεύρι και τα νοσοκομεία με τη σειρά τους συμβάλλονταν με κάποιους αρτοποιούς, ώστε αυτοί να παίρνουν αυτό το αλεύρι και να φέρνουν ψωμί στο νοσοκομείο. Είναι αυτονόητο ότι η συμφωνία έπρεπε να βασίζεται σε κάποιους όρους, που θα εξασφάλιζαν τον ομαλό ανεφοδιασμό του Νοσοκομείου σε ψωμί, ενώ απ’ την άλλη μεριά θα προσπόριζαν κάποιο λογικό κέρδος στον αρτοποιό που αναλάμβανε τη σχετική ευθύνη. Όταν λοιπόν ο νεαρός τότε γιατρός θέλησε να διαβάσει τη συμφωνία που είχε συναφθεί μεταξύ του νοσοκομείου και του αρτοποιού, διαπίστωσε ότι αυτός ο τελευταίος, προκειμένου να ανταποκριθεί στους όρους της συμφωνίας, έπρεπε να καταβάλλει χρήματα απ’ την τσέπη του. Έπρεπε, δηλαδή, να παίρνει το αλεύρι και να ξοδεύει ένα δικό του χρηματικό ποσό κάθε φορά, ώστε να φέρνει στο νοσοκομείο τα ψωμιά που απαιτούσε η σύμβαση. Ο νεαρός γιατρός απευθύνθηκε στις αρμόδιες υπηρεσίες του νοσοκομείου εκφράζοντας την απορία του και λέγοντας ότι αυτού του είδους η συμφωνία έχει διπλό αρνητικό αποτέλεσμα: πρώτα, από πλευράς καθαρά εκπαιδευτικής, «διδάσκει» τον συμβαλλόμενο ότι ή θα κλέψεις ή θα φαλήρεις. Δηλαδή, μαθαίνει αυτός ο άνθρωπος ότι η συνεργασία με το κράτος σημαίνει παρανομία, εξαπάτηση και κλοπή. Και δεύτερον, σημαντικότατο κι αυτό, η συμφωνία αυτή καθιστά τον αρτοποιό ευάλωτο στις οποιεσδήποτε πιέσεις των εμπλεκομένων, ώστε να μπορούν αυτοί κάθε στιγμή να τον εκβιάσουν (ζητώντας το «κάτι τις» τους), με την απειλή ότι σε διαφορετική περίπτωση θα καταγγείλουν την παρανομία του.

Ε, λοιπόν, το φαινόμενο αυτό από τότε και μέχρι σήμερα, επί πενήντα χρόνια, δεν έχει αλλάξει καθόλου. Κάθε συμφωνία που γίνεται ανάμεσα στο κράτος και στον ιδιώτη έχει ακριβώς αυτά τα δυο χαρακτηριστικά. Το πρώτο, την «διδασκαλία» προς τον πολίτη ότι συναλλαγή με το κράτος σημαίνει απάτη, κλοπή και ημίφως. Και το δεύτερο, ότι ο ιδιώτης θα είναι συνεχώς ευάλωτος στις πιέσεις των οιωνδήποτε, ώστε αυτοί να εξασφαλίζουν «μίζες», χωρίς ο εκβιαζόμενος να είναι σε θέση να το καταγγείλει, γιατί απλούστατα και ο ίδιος έχει υποχρεωθεί να μην είναι καθαρός. 

Ακριβώς το ίδιο πράγμα συμβαίνει, δυστυχώς, και στις μέρες τις σημερινές. Κάθε σύμβαση που προτείνεται από μέρους κρατικών αρχών προς τις Κλινικές κινείται στα πλαίσια της προηγούμενης νοοτροπίας. Και η απαίτηση που θα διατύπωνε οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος για να υπάρξει σωστή συνεργασία μεταξύ δημοσίου και ιδιωτών είναι να γίνουν συμβάσεις που θα διέπονται από λογική, από ηθική και από εντιμότητα. Το πράγμα δεν είναι καθόλου δύσκολο, αν υπάρξει η σχετική βούληση. Αν, δηλαδή, υπάρξουν άνθρωποι επικεφαλείς των αρμοδίων οργανισμών, που θα αποφασίσουν ότι πρέπει οι ιδιωτικές Κλινικές να λειτουργούν σωστά, υπογράφοντας μαζί τους συμβάσεις, όπου όλα θα είναι καθαρά, όλα θα διέπονται από την λογική και όπου η ενδεχόμενη ανηθικότητα θα πατάσσεται αυστηρότατα. Για να γίνει όμως αυτό, προϋπόθεση βασική είναι να σταματήσουν τα υπονοούμενα, οι συναλλαγές και οι έμμεσοι εκβιασμοί που μπορούν να επιβληθούν με τους όρους των συμβάσεων.



Έχουμε την άποψη ότι τα πράγματα θα γίνουν πολύ πιο εύκολα για όλους, αν επικρατήσει η παραπάνω νοοτροπία. Αν, δηλαδή, το μεν δημόσιο απαλλαγεί από την επιθυμία της διασφαλίσεως παροχών «κάτω από το τραπέζι» και οι ιδιωτικές Κλινικές αποφασίσουν να παρέχουν στους ασθενείς τους οτιδήποτε απαιτείται για τη σωστή νοσηλεία τους, χωρίς φυσικά να ζημιώνονται οι ίδιες. Διαβάζοντας ορισμένες συμβάσεις, θυμάται κανείς τη σύμβαση του 1960 με τον αρτοποιό του Κεντρικού Νοσοκομείου. Δηλαδή, καλείται ο συμβαλλόμενος να προσφέρει κάποιες υπηρεσίες, που αν θελήσει να τις πραγματοποιήσει στο επίπεδο που απαιτείται, όχι μόνο δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις οικονομικές του ανάγκες, αλλά σε λίγο καιρό θα είναι χρεωκοπημένος, μια και οι όροι που του επιβλήθηκαν – αν τηρηθούν – θα οδηγήσουν εκεί. Και επειδή ο τελευταίος αυτός πρέπει τελικά να επιβιώσει, υποχρεώνεται να στραφεί στην παρανομία. 

Υπάρχει κράτος στον τόπο μας που είναι πρόθυμο να κάνει καθαρή, λογική και ηθική συνεργασία με τους ιδιώτες; Εάν ναι, τότε τα πράγματα μπορούν να διορθωθούν εντυπωσιακά και μάλιστα πολύ γρήγορα. Εάν όχι (όπως δείχνουν τουλάχιστον μέχρι τώρα τα πράγματα), τότε θα διαιωνίζεται η κατάσταση αυτή, που υποβαθμίζει τη νοημοσύνη των πολιτών, αλλά και εκμηδενίζει όλες τις ελπίδες για ένα κράτος σωστό, λογικό και δίκαιο, που κάποιοι από μας πάντως εξακολουθούν να ονειρεύονται.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ