ΠΙΣΩ
Ο ρόλος των σύγχρονων διαγνωστικών μεθόδων στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού
Τεύχος 31
Ο ρόλος των σύγχρονων διαγνωστικών μεθόδων στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού

Η αλήθεια για τον καρκίνο του μαστού κρύβεται στα στατιστικά δεδομένα:

  • Είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες, μετά τον καρκίνο του δέρματος
  • Είναι η συχνότερη αιτία θανάτου στις γυναίκες, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα
  • Είναι η κύρια αιτία θανάτου σε γυναίκες 35-54 ετών
  • 1 στις 8 γυναίκες θα διαγνωσθεί με καρκίνο του μαστού κάποια στιγμή στη ζωή της

Ωστόσο, τα τελευταία τριάντα χρόνια έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στην πρώιμη διάγνωση και αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, η οποία αποδεικνύεται επίσης από τα στατιστικά δεδομένα:

  • Μείωση της θνητότητας από καρκίνο του μαστού, κατά 16-35 %, σε γυναίκες 50-69 ετών
  • Μείωση της θνητότητας από καρκίνο του μαστού, κατά 15-20%, σε γυναίκες 35-49 ετών

Και αυτό, γιατί ο καρκίνος του μαστού διαγιγνώσκεται σήμερα σε μικρότερο μέγεθος, άρα πρώιμο στάδιο, έως και 3-5 χρόνια πριν γίνει ψηλαφητός, σε στάδιο δηλαδή, όπου ο καρκίνος του μαστού είναι θεραπεύσιμος. Στο στόχο αυτό, το σημαντικότερο ρόλο έχει διαδραματίσει ο προληπτικός έλεγχος με τις σύγχρονες διαγνωστικές μεθόδους που έχουμε στη διάθεσή μας, και κυρίως με την ψηφιακή μαστογραφία.


Υπάρχουν πολλά ερωτηματικά που τίθενται σχετικά με τον προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού:

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της ψηφιακής μαστογραφίας έναντι της συμβατικής;
Η ψηφιακή μαστογραφία επιβαρύνει με λιγότερη ακτινοβολία (24-50% ανάλογα με τον τύπο του μαστού) τον οργανισμό, πλεονέκτημα ιδιαίτερα σημαντικό σε γυναίκες που λόγω επιβαρυντικών παραγόντων υφίστανται εντατικότερο προληπτικό έλεγχο.
Η ψηφιακή μαστογραφία έχει μεγαλύτερη διακριτική ικανότητα, ιδιαίτερα σε πολύ πυκνούς μαστούς, υπάρχει η δυνατότητα επεξεργασίας των εικόνων, αλλά και αποθήκευσης αυτών σε ηλεκτρονικά αρχεία, με σκοπό το συγκριτικό έλεγχο.

Πόσο συχνά πρέπει να γίνεται ο έλεγχος;
Οι οδηγίες που δίνονται παγκοσμίως διαφέρουν από κράτος σε κράτος, ενώ στην Ελλάδα έχει υιοθετηθεί ο ετήσιος προληπτικός έλεγχος με ψηφιακή μαστογραφία μετά την ηλικία των 40 ετών και αναλόγως της πυκνότητας των μαστών ή των ευρημάτων με συμπληρωματικό υπερηχογραφικό έλεγχο. Ωστόσο, σε κάθε γυναίκα θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι επιβαρυντικοί παράγοντες (ηλικία, προηγούμενος καρκίνος μαστού, οικογενειακό και κληρονομικό ιστορικό, πρώιμη εμμηναρχή - προ των 11 ετών και καθυστερημένη εμμηνόπαυση - μετά τα 55 χρόνια, ατεκνία, πρώτη κύηση μετά την ηλικία των 35 ετών, παχυσαρκία, χρήση οινοπνεύματος και έλλειψη σωματικής άσκησης), καθώς και η σύσταση του μαστού για τον προσδιορισμό της συχνότητας και του είδους του ελέγχου.
Για τις γυναίκες 20-40 ετών προτείνεται αυτοεξέταση και κλινική εξέταση, τουλάχιστον κάθε 3 χρόνια. Για γυναίκες μετά την ηλικία των 40 ετών, η ψηφιακή
μαστογραφία πρέπει να συμπληρώνεται από κλινική εξέταση από εξειδικευμένο γιατρό και αυτοεξέταση.

Υπάρχει κίνδυνος από την ακτινοβολία;
Η απάντηση είναι ότι υπάρχει κίνδυνος πρόκλησης καρκίνου του μαστού, πολλά χρόνια μετά την έκθεση στην ακτινοβολία, ο οποίος είναι ανάλογος της δόσης της ακτινοβολίας και αντίστροφα ανάλογος με την ηλικία έκθεσης στη μαστογραφία. Ωστόσο, το όφελος της πρώιμης διάγνωσης του καρκίνου του μαστού σε υποκλινικό στάδιο, όταν ο καρκίνος δεν είναι ακόμη ψηλαφητός, είναι πολύ σημαντικό.

Η μαστογραφία ανιχνεύει πάντα τον καρκίνο του μαστού;
Δυστυχώς, η απάντηση είναι όχι. Σε ποσοστό 10-15% ο καρκίνος του μαστού είναι λανθάνων, δηλαδή είναι παρών άλλα δεν ανιχνεύεται στη μαστογραφία.
Για το λόγο αυτό, εάν υπάρχουν ύποπτα κλινικά ευρήματα ή συμπτώματα και η μαστογραφία είναι αρνητική, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα κλινικά ευρήματα για τη λήψη της απόφασης για βιοψία.

Σε ποιες περιπτώσεις θα πρέπει η μαστογραφία να συμπληρώνεται από υπερηχογράφημα;
Το υπερηχογράφημα πραγματοποιείται στοχευμένα για τη διερεύνηση ενός μαστογραφικού ευρήματος ή ενός ευρήματος στη μαγνητική μαστογραφία, αλλά και για την παρακολούθηση κάποιων ευρημάτων. Ο ρόλος του, ωστόσο, στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού γίνεται ιδιαιτέρως σημαντικός στην περίπτωση των πυκνών - δυσπλαστικών μαστών, όπου αυξάνει κατά 60-100% την πιθανότητα ανίχνευσης του καρκίνου.
Επίσης, είναι εξέταση εκλογής σε νεαρές γυναίκες (<30 ετών), όπου η πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του μαστού είναι πολύ μικρή. Σε αυτές τις γυναίκες, μια ψηλαφητή μάζα, πόνος ή σημεία μαστίτιδας θα πρέπει να ελέγχονται κατʼ αρχήν με υπερηχογράφημα και, εάν υπάρχουν ύποπτα υπερηχογραφικά ευρήματα, θα πρέπει να διερευνηθούν και με μαστογραφία. Πραγματοποιείται σε έγκυες γυναίκες ή γυναίκες που θηλάζουν, στις οποίες ο καρκίνος του μαστού είναι υψηλής κακοήθειας και ταχέως εξελισσόμενος, ενώ λόγω της αυξημένης πυκνότητας των μαστών μπορεί να είναι δύσκολα ανιχνεύσιμος.

Πότε πραγματοποιείται ετήσιος προληπτικός έλεγχος με Μαγνητική μαστογραφία;
Σε γυναίκες που είναι φορείς του γονιδίου BRCA1 και BRCA2, καθώς και στους 1ου βαθμού συγγενείς που δεν έχουν ελεγχθεί στο παρελθόν, σε γυναίκες που έχουν υποστεί ακτινοθεραπεία στην περιοχή του θώρακα σε ηλικία 10-30 ετών, σε γυναίκες με συγκεκριμένα σπάνια σύνδρομα, καθώς και σε συγγενείς πρώτου βαθμού. Επίσης προληπτικός ετήσιος έλεγχος με Μαγνητική Τομογραφία θα πρέπει να πραγματοποιείται σε γυναίκες με προκαρκινικές παθήσεις του μαστού (λοβιακό καρκίνωμα in situ, άτυπη λοβιακή υπερπλασία και άτυπη υπερπλασία των πόρων), σε γυναίκες με ατομικό ιστορικό καρκίνου του μαστού, συμπεριλαμβανομένου και του μη διηθητικού καρκίνου, καθώς και σε περιπτώσεις με ιδιαίτερα αυξημένη πυκνότητα μαστών και ανομοιογενή σύσταση.
Γενικότερα, η Μαγνητική Μαστογραφία είναι διαγνωστική μέθοδος που μας δίνει πληροφορίες, εκτός από τη μορφολογία της βλάβης, για τον τρόπο που η βλάβη και γενικότερα ο μαζικός αδένας προσλαμβάνει την ουσία που χορηγείται κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ενδοφλεβίως, καταλήγοντας σε ασφαλέστερα συμπεράσματα για την πιθανή καλοήθεια ή κακοήθεια. Επίσης, είναι πολύ χρήσιμο εργαλείο στην περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες της μίας βλάβες στον ίδιο μαστό, ή υπάρχουν βλάβες και στον άλλο μαστό.

Τι είναι η Τομοσύνθεση και πώς αυτή συμβάλλει στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού;
Η Τομοσύνθεση είναι μία καινούργια τρισδιάστατη (3D) τεχνική που έχει τη δυνατότητα να αυξήσει την ακρίβεια της Ψηφιακής μαστογραφίας ξεχωρίζοντας τους φυσιολογικούς ιστούς από το πρόβλημα, διευκολύνοντας την ανίχνευση των ύποπτων από τα καλοήθη χαρακτηριστικά, ακόμα και την πλέον μικρή βλάβη. Μικροί καρκίνοι που κρύβονται πολλές φορές καλυμμένοι από πυκνό ινοαδενικό στρώμα (υπαρκτό πρόβλημα μιας 2D τεχνικής, όπως η μαστογραφία) ανιχνεύονται ευκολότερα με την τομοσύνθεση, ιδιαίτερα στις νέες γυναίκες που συνήθως έχουν πυκνούς μαστούς. Η υπεροχή της τομοσύνθεσης έναντι της χωρίς τομοσύνθεση ψηφιακής μαστογραφίας έχει ήδη επιβεβαιωθεί σε μελέτες τα τελευταία 2-3 χρόνια.
Τα πλεονεκτήματα, λοιπόν, της πρώιμης διάγνωσης είναι η αποφυγή της μαστεκτομής, με τοπική αφαίρεση του όγκου, συνεπώς άριστο αισθητικό αποτέλεσμα, η ευκολότερη αντιμετώπιση και θεραπεία, με λιγότερες παρενέργειες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις επιτυγχάνεται η πλήρης ίαση, ιδίως στους μη-διηθητικούς όγκους (in situ) που είναι συνήθως αψηλάφητοι και μικρού μεγέθους.

Με άλλα λόγια, η έγκαιρη διάγνωση ενός «πρώιμου»,
μικρού σε μέγεθος καρκίνου, που ανιχνεύεται κατά
τον προληπτικό έλεγχο με μαστογραφία, μπορεί να σώσει
τη ζωή της γυναίκας, αλλά και το μαστό της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ