ΠΙΣΩ
Διατήρηση της γονιμότητας σε γυναίκες με καρκίνο
Τεύχος 17
Διατήρηση της γονιμότητας σε γυναίκες με καρκίνο
Ηλίας Τσάκος
FRCOG, Γυναικολόγος Αναπαραγωγής, Διαπιστευμένο Μέλος Βρετανικής Ακαδημίας Γυναικολόγων
Α. Τολίκας
Μαιευτήρας - Γυναικολόγος
Σ. Κατσανίκος
Μαιευτήρας - Γυναικολόγος
Κ. Μπίμπα
Γενικός Χειρουργός

Η συχνότητα του καρκίνου, κυρίως μαστού και τραχήλου της μήτρας, έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια σε νεαρές γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Με την έγκαιρη διάγνωση και τη σύγχρονη θεραπεία, η επιβίωση από τον καρκίνο έχει αυξηθεί σημαντικά, γεγονός που δημιουργεί την ανάγκη για τη διατήρηση της γονιμότητας των γυναικών αυτών.

Η σημασία και οι εξελίξεις για τη διατήρηση της γονιμότητας στις ασθενείς αυτές από την πλευρά της Γυναικολογίας της Αναπαραγωγής παρουσιάστηκαν από τον κ. Ηλία Τσάκο και την ομάδα του στο 2ο Συνέδριο που συνδιοργανώθηκε από την 2η Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική του Πανεπιστημίου και το Βασιλικό Βρετανικό Κολλέγιο Γυναικολόγων στη Θεσσαλονίκη στις 21-23 Σεπτεμβρίου 2007.

Υπολογίζεται ότι το 2010 στη Θεσσαλονίκη θα υπάρχουν γύρω στις 5.000 - 6.000 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που θα έχουν θεραπευτεί από καρκίνο και οι οποίες θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα γονιμότητας.

Νέες εξελίξεις στον τομέα αυτό αποτελούν η λήψη άωρων ωαρίων, κατάψυξη και στη συνέχεια ωρίμανση σε συνθήκες εργαστηρίου ωοθυλακίων (Ιn vitro maturation - IVM), η κατάψυξη ωοθηκικού ιστού και πιο πρόσφατα η μεταμόσχευση ωοθήκης.

Και ενώ σε άνδρες καρκινοπαθείς η λύση του προβλήματος είναι απλή με την κατάψυξη σπέρματος πριν να υποβληθούν σε θεραπεία για καρκίνο, στις γυναίκες η διατήρηση της γονιμότητας αποτελεί πιο πολύπλοκο πρόβλημα.

Η πιο επιτυχημένη και καλά τεκμηριωμένη μέθοδος διατήρησης της γονιμότητας σε γυναίκες με καρκίνο είναι η κρυοσυντήρηση εμβρύων και σε δεύτερο χρόνο η εμφύτευση αυτών, αφού έχει εξασφαλισθεί η καλή πρόγνωση των γυναικών.

Η μέθοδος αυτή όμως αφορά μικρό μόνο αριθμό γυναικών, γιατί προϋποθέτει την ύπαρξη συντρόφου, είναι χρονοβόρα γιατί η γυναίκα πρέπει πριν την έναρξη της θεραπείας για τον καρκίνο να υποβληθεί στη θεραπεία της εξωσωματικής γονιμοποίησης η οποία σε μερικές περιπτώσεις αντενδείκνυται.

Η προστασία των άωρων ωοθυλακίων κατά την ακτινοθεραπεία της πυέλου με χειρουργική μετάθεση των ωοθηκών ή με ειδικές προστατευτικές ποδιές, καθώς και οι πολλά υποσχόμενες συντηρητικές χειρουργικές τεχνικές με διατήρηση του σώματος της μήτρας στον καρκίνο του τραχήλου, αφορούν μικρό μόνο αριθμό νέων γυναικών με καρκίνο των πυελικών οργάνων.



Η προ χημειοθεραπείας προστασία των ωοθηκών, καταστέλλοντάς τις με φάρμακα (GnRH ανάλογα), έχει δοκιμαστεί αλλά έχει περιορισμένα αποτελέσματα λόγω της έλλειψης υποδοχέων των γοναδοτροπινών στα ανώριμα ωοθυλάκια.

Η κατάψυξη ώριμων ωαρίων μετά από θεραπεία διέγερσης των ωοθηκών, όπως στην εξωσωματική γονιμοποίηση, είναι μέθοδος κατάλληλη για γυναίκες που δεν έχουν σύντροφο και δε θέλουν να χρησιμοποιήσουν σπέρμα δότη. Έχει όμως κι αυτή πολλές τεχνικές δυσκολίες και τα αποτελέσματά της δυστυχώς δεν είναι ακόμα τα αναμενόμενα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πιθανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης είναι κατά πολύ μικρότερη από την κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση ( 1-5% γέννηση ζώντος νεογνού ανά κατεψυγμένο ωάριο).

Η κατάψυξη ωοθηκικού ιστού που λαμβάνεται πριν τη χημειοθεραπεία με λαπαροσκόπηση και στη συνέχεια η ωρίμανση των ωαρίων σε συνθήκες εργαστηρίου, είναι κατάλληλη για γυναίκες στις οποίες ο καρκίνος δεν αναμένεται να έχει προσβάλλει τις ωοθήκες και εκεί όπου δεν πρέπει να χαθεί χρόνος πριν την έναρξη της χημειοθεραπείας. Είναι πολλά υποσχόμενη μέθοδος, αλλά δυστυχώς και αυτή η μέθοδος δεν έχει αποδόσει ακόμα τα αναμενόμενα αποτελέσματα και δεν έχει καθιερωθεί στην καθημερινή κλινική πράξη. Πολύ περιορισμένος αριθμός γεννήσεων με τη μέθοδο αυτή έχει μέχρι στιγμής ανακοινωθεί διεθνώς.

Πολύ πρόσφατα ανακοινώθηκε και η πρώτη μεταμόσχευση ωοθήκης από πανομοιότυπη δίδυμη στο Νοσοκομείο St. Lukes του St. Louis που οδήγησε σε εγκυμοσύνη, όμως η περίπτωση αυτή είναι μεμονωμένη και η καθιέρωσή της έχει πολλούς περιορισμούς.

Η δωρεά ωαρίων είναι τέλος μία καθιερωμένη λύση, αλλά κι αυτή υπόκειται σε πλήθος τεχνικούς, νομικούς και ηθικούς προβληματισμούς.

Συμπερασματικά, όσο ο αριθμός των νέων γυναικών που χάνουν την αναπαραγωγική τους ικανότητα εξαιτίας της επιθετικής θεραπείας για καρκίνο αυξάνεται, νέες μέθοδοι για τη διατήρηση της γονιμότητας των γυναικών αυτών αναπτύσσονται.

Από τις ήδη υπάρχουσες, η πιο επιτυχής είναι η κρυοσυντήρηση εμβρύων, που όμως αφορά μικρό αριθμό γυναικών. Οι υπόλοιπες μπορούν να εφαρμοσθούν σε περιορισμένη κλίμακα σήμερα, παρόλα αυτά οι εξελίξεις είναι πολλά υποσχόμενες.

Είναι σημαντική η ενημέρωση των ιατρών που εμπλέκονται στη θεραπεία των καρκινοπαθών γυναικών στην αναπαραγωγική ηλικία (χειρουργών, ογκολόγων, ακτινοθεραπευτών) και η συνεργασία τους με Γυναικολόγους Αναπαραγωγής για τη σωστή ενημέρωση των ασθενών σχετικά με τις δυνατότητες διατήρησης της γονιμότητάς τους.

Βρισκόμαστε ήδη στη εποχή όπου η θεραπεία του καρκίνου σε νέες γυναίκες, έχει σκοπό όχι μόνον την επιβίωση αλλά και τη διατήρηση της Αναπαραγωγικής τους υγείας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ