ΠΙΣΩ
Εξωσωματική Λιθοθρυψία
Τεύχος 18
Εξωσωματική Λιθοθρυψία
Dr Γεώργιος Χ. Χύτας
M.Sc. ΟυρολόγοςΥπεύθυνος Μονάδας Λιθοθρυψίας Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ»



Η λιθίαση του ουροποιητικού αποτελεί την τρίτη συχνότερη πάθηση μετά τις λοιμώξεις του ουροποιητικού και τις παθολογικές καταστάσεις του προστάτη αδένα. Ο μέσος δια βίου κίνδυνος δημιουργίας λιθίασης ανέρχεται στο 4-7%. Η εμφάνιση της νόσου είναι συχνότερη στους άνδρες από τις γυναίκες (αναλογία 3:1 περίπου) με αύξηση της επίπτωσης την τρίτη και τέταρτη δεκαετία της ζωής.

Η θεωρία χρήσης ηχητικών κυμάτων για τον κατακερματισμό των λίθων αναπτύχθηκε στη Ρωσία τη δεκαετία του ’50. Η κατασκευή του πρώτου λιθοθρύπτη από τη Dornier (ΗΜ-1) από τους Chaussy και Cchmiedt στις αρχές της δεκαετίας του ’80 αποτέλεσε την επανάσταση στην αντιμετώπιση της λιθίασης του ουροποιητικού και εισήχθη στην καθημερινή πράξη της ουρολογίας.

Η αρχή λειτουργίας της εξωσωματικής λιθοθρυψίας (ESWL) στηρίζεται στην ύπαρξη τριών στοιχείων:
α) μια πηγή ενέργειας που παράγει κρουστικά κύματα
β) μηχανισμό μεταφοράς ενέργειας στο σώμα του ασθενή
γ) μέθοδο εστίασης των κρουστικών κυμάτων στο λίθο

Οι πηγές ενέργειας είναι τριών τύπων:
ηλεκτροϋδραυλική, ηλεκτρομαγνητική και πιεζοηλεκτρική. Στον ηλεκροϋδραυλικό λιθοθρύπτη τα κρουστικά κύματα παράγονται από ηλεκτρική εκκένωση 15-25 χιλιάδες Volt μεταξύ δύο ηλεκτροδίων εντός ύδατος. Στον ηλεκτρομαγνητικό λιθοθρύπτη τα κρoυστικά κύματα παράγονται με την εφαρμογή μιας ηλεκτρικής ώσης 5-20 χιλιάδες Volt, μέσω δονήσεων μιας μεταλλικής ηλεκτρικής μεμβράνης που βρίσκεται σε επαφή με το νερό. Στον πιεζοηλεκτρικό λιθοθρύπτη τα κρουστικά κύματα παράγονται με ηλεκτρική ώση 2-6 χιλάδες Volt από πιεζοκεραμικούς κρυστάλλους που βρίσκονται σε διάταξη. Τα πιεζοκεραμικά αυτά στοιχεία βρίσκονται στο εσωτερικό ενός σφαιρικού δίσκου που τοποθετείται στη βάση ενός σάκου ύδατος.

Ο κατακερματισμός του λίθου επιτυγχάνεται με εστίαση των κρουστικών κυμάτων στο λίθο που προκαλεί αρχικά διάβρωση και εν συνεχεία δημιουργία ρωγμών και διάσπαση αυτού. Η εστίαση της πηγής ενέργειας γίνεται είτε ακτινοσκοπικά (C-arm) ή μέσω υπερήχων.

Παρά την εξέλιξη της τεχνολογίας των λιθοθρυπτών, δεν επιτυγχάνεται πάντοτε εύκολα κατακερματισμός όλων των λίθων. Οι λίθοι από κυστίνη, μονοϋδρικό οξαλικό ασβέστιο και οργανικά στοιχεία κατακερματίζονται δύσκολα, ενώ όταν αναμένεται ότι θα απαιτηθούν πάνω από 3-5 συνεδρίες είναι προτιμότερη η επιλογή της διαδερμικής νεφρολιθοθρυψίας.

Πριν την ESWL επιβάλλεται η ακριβής γνώση της θέσης του λίθου και της ανατομίας του ουροποιητικού με ενδοφλέβιο ουρογραφία (IVU) ή αξονικής τομογραφίας για να αποκλείσουμε πιθανή απόφραξη. Επίσης, όλοι οι ασθενείς πρέπει να υποβάλλονται σε αιματολογικό έλεγχο που περιλαμβάνει γενική αίματος, σάκχαρο, ουρία και κρεατινίνη, έλεγχο του πηκτικού μηχανισμού και καλλιέργεια ούρων.

Εφόσον το μέγεθος του λίθου είναι μεγαλύτερο από 2 cm, είναι πιθανό να χρειαστεί να προηγηθεί της eswl η τοποθέτηση αυτοσυγκρατούμενου ουρητηρικού καθετήρα double-J.

Kατά τη διάρκεια της λιθοθρυψίας χρησιμοποιούνται φάρμακα βραχείας δράσης για αναλγησία (NSAID, αλφεντανύλη, προποφόλη). Ο συνολικός αριθμός των κρουστικών κυμάτων ανά συνεδρία κυμαίνεται κατά περίπτωση από δύο έως τρεις χιλιάδες κρούσεις.

Αντενδείξεις ( ESWL):
α) απόλυτες: εγκυμοσύνη, κόλλημα στην αποχετευτική μοίρα, ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής ή νεφρικής αρτηρίας
β) σχετικές: διαταραχές της πήξης του αίματος, παχυσαρκία, ασθενείς με αρρυθμία ή βηματοδότη, ανωμαλίες της σπονδυλικής στήλης, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, μέγεθος λίθου >2,5 cm
Ο έλεγχος του αποτελέσματος γίνεται με α/α ΝΟΚ ή υπερηχογράφημα 15 περίπου μέρες μετά την συνεδρία ESWL.

Επιπλοκές της εξωσωματικής λιθοθρυψίας:
α) οφειλόμενες στα κρουστικά κύματα: περινεφρικό αιμάτωμα, καρδιακές αρρυθμίες και υπέρταση, έμφραγμα μυοκαρδίου, πνευμονική εμβολή, παγκρεατίτιδα
β) οφειλόμενες στη δίοδο των λιθιασικών συγκριμάτων από τον ουρητήρα: πυελονεφρίτιδα 2-6%, νεφρικός κωλικός 5-25%, steinstrasse στον ουρητήρα 5%, αιματουρία άλλοτε άλλου βαθμού
γ) παροδική έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας έως οξεία νεφρική ανεπάρκεια

Όσον αφορά τα αποτελέσματα της ESWL, σε λιθίαση του νεφρού έχει αποτελεσματικότητα 65-90% κατά μέσο όρο ανάλογα με το μέγεθος του λίθου, ενώ σε λιθίαση του ουρητήρα 50-90% για το μέσο τριτημόριο και 75-90% κατά μέσο όρο στο άνω τριτημόριο.

Η λιθίαση του κάτω κάλυκα έχει τα χαμηλότερα ποσοστά επιτυχίας στην περίπτωση των λίθων του νεφρού. Προγνωστικοί παράγοντες επιτυχίας (ESWL) στη λιθίαση του κάτω κάλυκα είναι:

  • Το μήκος του αυχένα κάλυκα < 3cm
  • Πλάτος του αυχένα > 5mm
  • Αυχενοπυελική γωνία >70ο
  • Λίθος < 2 cm ποσοστό επιτυχίας > 50%


Το ποσοστό επανάληψης της συνεδρίας ESWL κυμαίνεται από 4 έως 24%.

Η εξωσωματική λιθοθρυψία αποτελεί τη θεραπεία επιλογής και στη νεφρολιθίαση των παιδιών, με κάποιες όμως τροποποιήσεις:

  • Μικρή τάση κρουστικών κυμάτων < 17 KV
  • Αριθμός χτυπημάτων κρούσης <2000
  • Ενδείκνυται σε μονήρεις μη φλεγμονώδεις λίθους της πυέλου < 2cm.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ