ΠΙΣΩ
Ουροδυναμική μελέτη του κατώτερου ουροποιητικού
Τεύχος 20
Ουροδυναμική μελέτη του κατώτερου ουροποιητικού
Ιωάννης Ε. Βασιλακάκης
MD FEBU Χειρουργός Ουρολόγος - Ανδρολόγος

Σκοπός των ουροδυναμικών εξετάσεων είναι η μελέτη και καταγραφή των διαταραχών της ουροδόχου κύστης και της ουρήθρας σε ασθενείς με συμπτωματολογία από το κατώτερο ουροποιητικό. Προηγείται πάντα η λήψη του ιστορικού, η αντικειμενική εξέταση και οι παρακλινικές εξετάσεις, ώστε να υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα από τον θεράποντα ιατρό και να βοηθηθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο στη διάγνωση και αντιμετώπιση των ασθενών αυτών.

Η αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας την τελευταία δεκαετία έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση του ουροδυναμικού εξοπλισμού. Υπάρχει η δυνατότητα υπολογισμών με μέγιστη ακρίβεια και λεπτομερέστατη καταγραφή της συμπεριφοράς του κατώτερου ουροποιητικού.


Ο ρόλος του κατώτερου ουροποιητικού

Η ουροδόχος κύστη είναι ένα κοίλο μυϊκό όργανο και η λειτουργική αποστολή της είναι η αποθήκευση των ούρων που παράγονται από τους νεφρούς και κατέρχονται διαμέσου των ουρητήρων σ’ αυτή, καθώς και η αποβολή τους μέσω της ουρήθρας στο εξωτερικό περιβάλλον σε συνθήκες κοινωνικά αποδεκτές. Αυτό επιτυγχάνεται κάτω από τον έλεγχο του νευρικού συστήματος, ο οποίος είναι αρκετά πολύπλοκος.

Η κύστη, λοιπόν, σε φυσιολογικές συνθήκες μπορεί να αποθηκεύει τα ούρα, χωρίς να αυξήσει την ενδοκυστική πίεση, γιατί το τοίχωμά της είναι ελαστικό (Φάση πλήρωσης). Η κένωση της κύστης (Φάση ούρησης) είναι βουλητική και πρέπει αφενός να συσπαστεί το τοίχωμά της και αφετέρου να χαλαρώσει ο σφιγκτήρας μυς και η ουρήθρα για να γίνει απρόσκοπτα η αποβολή των ούρων. Διάφοροι παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία του κατώτερου ουροποιητικού, με σοβαρές συνέπειες για τους νεφρούς, αλλά και για την ποιότητα ζωής.


Ουροδυναμικός εξοπλισμός

Θα μπορούσε κανείς να διαχωρίσει τον εξοπλισμό του ουροδυναμικού εργαστηρίου σε βασικό που περιλαμβάνει το ουροροόμετρο, το κυστεομανόμετρο με δυνατότητα προφιλομετρίας και τον ηλεκτρομυογράφο. Στις πιο ειδικές περιπτώσεις, περιλαμβάνει τον video-ουροδυναμικό, τον εξοπλισμό νευροφυσιολογικής μελέτης και το φορητό ουροδυναμικό (ambulatory urodynamics). Απαιτείται κατάλληλος εξεταστικός χώρος, εκπαιδευμένο νοσηλευτικό προσωπικό και άρτια τεχνική υποστήριξη.


Ενδείξεις ουροδυναμικού ελέγχου

Ασθενείς με διαταραχές της ούρησης, χωρίς να υπάρχει σαφές οργανικό αίτιο, είναι υποψήφιοι για ουροδυναμικό έλεγχο. Σε υποψία νευρολογικής διαταραχής, μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση υπογονιμότητας και ανικανότητας. Με την απλή oυροροομετρία μπορεί να γίνει μια πρώτη αδρή εκτίμηση ασθενών που αναφέρουν κάποια διαταραχή της ούρησης. Συνοψίζοντας, οι ενδείξεις διενέργειας ουροδυναμικού ελέγχου είναι:

  1.   Αποφρακτικά συμπτώματα σε άνδρες κάτω των 50 ετών
  2.   Ενούρηση
  3.   Επιτακτική ούρηση
  4.   Επιτακτικού τύπου ακράτεια ούρων
  5.   Ακράτεια ούρων από προσπάθεια
  6.   Μεικτού τύπου ακράτεια
  7.   Ακράτεια μετά από προστατεκτομή
  8.   Δυσουρία μετά από προστατεκτομή
  9.   Διαταραχές ούρησης σε νευρολογικά νοσήματα
10.   Διαταραχές ούρησης μετά από τραυματικές κακώσεις
11.   Επίσχεση ούρων σε γυναίκες
12.   Διαταραχές ούρησης μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στην ελάσσονα πύελο
13.  Διαταραχές ούρησης σε ειδικά νοσήματα (σακχαρώδης διαβήτης, νόσος Parkinson, βαριά αναιμία).


Ουροδυναμικές εξετάσεις

1. Ουροροομετρία: Καταγράφει τη ροή των ούρων, δηλαδή τον όγκο των αποβαλλόμενων ούρων στη μονάδα του χρόνου (ml/sec). Η καμπύλη ούρησης αξιολογείται από το γιατρό και δίνει σημαντικές πληροφορίες για την ούρηση.

2. Κυστεομανομετρία πληρώσεως: Μετράει και καταγράφει την ενδοκυστική πίεση σε σχέση με τον όγκο πλήρωσης της κύστης κατά τη διάρκεια τεχνητής πλήρωσης αυτής.
3. Κυστεομανομετρία κατά την ούρηση: Ονομάζεται και μελέτη πίεσης-ροής και χρησιμοποιείται για τη διάγνωση και αξιολόγηση υποκυστικού κωλύματος, καθώς επίσης για την καταγραφή της λειτουργίας του εξωστήρα μυ της κύστης και των πιέσεων που αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια της ούρησης.
4. Νευροφυσιολογική μελέτη: α) Ηλεκτρομυογραφία: Η καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας των μυών του πυελικού εδάφους στις φάσεις πλήρωσης και κένωσης. Σημαντική είναι η συμβολή της εξέτασης στην αποκάλυψη δυσλειτουργικής ούρησης. β) Προκλητά δυναμικά: Κυρίως προκλητά ιερά αντανακλαστικά για την αποκάλυψη νευρικής βλάβης.
5. Προφιλομετρία: Αφορά τη μελέτη των ουρηθρικών πιέσεων και αξιολογεί την κατάσταση των σφιγκτηριακών δομών.
6. Video-Ουροδυναμική: Συμβάλλει στη διαφορική διάγνωση των διαταραχών της λειτουργίας του κατώτερου ουροποιητικού. Διερευνά τη λειτουργία του αυχένα της κύστης και της ουρήθρας. Απαιτεί ακτινολογικό εξοπλισμό.


Συμπεράσματα

Από τα προλεγόμενα γίνεται κατανοητό ότι η Ουροδυναμική μελέτη συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην αξιολόγηση της λειτουργίας του κατώτερου ουροποιητικού και στο σχεδιασμό της θεραπευτικής αντιμετώπισης του ασθενή. Για την επιτυχία της εξέτασης σημαντική είναι η συμβολή του ίδιου του ασθενή και η δυνατότητά του να περιγράφει τα αισθητικά ερεθίσματα που βιώνει κατά τη διάρκεια της εξέτασης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ