ΠΙΣΩ
Αγγειοχειρουργική ενημέρωση
Τεύχος 21
Αγγειοχειρουργική ενημέρωση
Δρ. Νικόλαος Φασιάδης
PhD, MRCS, FRCS Ed
Γενικός Χειρουργός
Εκπαιδευθείς στο Λονδίνο και Εξειδικευθείς στην Αγγειοχειρουργική στο King’s College Hospital και St Thomas’ Hospital

Η Νόσος της Καρωτίδας
 

Η εγκεφαλική προσβολή είναι η τρίτη πιο συχνή αιτία θανάτου μετά από τη στεφανιαία νόσο και τον καρκίνο, με θνητότητα περίπου 50% στους 6 μήνες και με ένα ποσοστό 30% των επιζησάντων να χρειάζεται καθημερινή φροντίδα. Οι εγκεφαλικές προσβολές κατατάσσονται ανάλογα με την αιτία και προκαλούνται σε ποσοστό 80% από έμφρακτο και στο 20% από ενδοεγκεφαλική αιμορραγία.

Οι καρωτίδες αρτηρίες είναι τα κύρια αιμοφόρα αγγεία που παρέχουν αιμάτωση στον εγκέφαλο (φωτογραφία 1) και, όπως όλες οι άλλες αρτηρίες (στεφανιαίες, νεφρικές, αρτηρίες των κάτω άκρων κ.λπ.), έτσι και οι καρωτίδες μπορεί να προσβληθούν από την αθηροσκλήρυνση που τελικά προκαλεί τη στένωσή τους (φωτογραφία 2). Η νόσος της καρωτίδας είναι η αιτία των εγκεφαλικών προσβολών σε ένα ποσοστό περίπου 30% των αρρώστων.
 

Πως γίνεται η διαγνωστική προσέγγιση

Η στένωση της καρωτίδας μπορεί να εκδηλωθεί με προειδοποιητικά συμπτώματα εγκεφαλικής προσβολής, όπως είναι τα παροδικά ισχαιμικά επεισόδια. Η παροδική διακοπή της αιμάτωσης ορισμένου τμήματος του εγκεφάλου προκαλείται από απόσπαση ενός κομματιού της αθηρωματικής πλάκας, που μπορεί να προέρχεται από την καρωτίδα. Αυτά τα παροδικά ισχαιμικά επεισόδια έχουν μικρή σχετικά διάρκεια, από μερικά δευτερόλεπτα μέχρι μερικές ώρες (πάντα όμως λιγότερο από 24 ώρες). Χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι η παροδική απώλεια όρασης ενός ματιού με διάρκεια λίγων δευτερολέπτων (Amaurosis fugax), αδυναμία, παράλυση του άνω ή κάτω άκρου και δυσαρθρία. Ενώ, όταν τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από 24 ώρες, τότε η βλάβη στον εγκέφαλο είναι πολύ πιθανό να είναι μόνιμη. Σε περίπτωση που αυτά τα συμπτώματα οφείλονται σε σημαντική στένωση (δηλαδή 70% στένωση) της καρωτίδας, τότε ο κίνδυνος να πάθει ο ασθενής σοβαρή και μόνιμη εγκεφαλική προσβολή στους επόμενους 6 μήνες είναι υψηλός.

Η νόσος της καρωτίδας μπορεί όμως να είναι και ασυμπτωματική (κρυφή) και να διαπιστωθεί, συνήθως τυχαία, με εξετάσεις με υπερήχους. Έρευνες έχουν δείξει ότι περίπου το 5 - 10% του πληθυσμού άνω των 65 ετών έχει ασυμπτωματική νόσο της καρωτίδας με στενώσεις πάνω από 50% του αγγείου. Η νόσος της καρωτίδας είναι πιο συχνή σε άτομα υψηλού κινδύνου, π.χ. ηλικιωμένους ασθενείς, με προτίμηση στους άνδρες (>60 ετών), διαβητικούς, ασθενείς με υπέρταση, με σακχαρώδη διαβήτη, με καρδιακή και αγγειακή νόσο, με διαταραχές του μεταβολισμού λιπιδίων (υπερχολεστηριναιμία) και καπνιστές. Ακόμα και σε αυτά τα άτομα που είναι ασυμπτωματικά και έχουν σημαντική στένωση, συνιστάται η άμεση και έγκαιρη αξιολόγηση από αγγειοχειρουργό.


Ποιές είναι οι εξετάσεις για την ανίχνευση της νόσου της καρωτίδας

Η πιο σημαντική εξέταση που θα αποκαλύψει τη στένωση της καρωτίδας και το βαθμό της είναι το υπερηχογράφημα Triplex. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις, π.χ. μαγνητική αγγειογραφία (MRI), αξονική αγγειογραφία (CTA), αξονική τομογραφία εγκεφάλου και ψηφιακή αγγειογραφία καρωτίδων.


Η επέμβαση

Η φαρμακευτική αγωγή (αντιυπερτασικά, ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη, διπυριδαμόλη, στατίνες κ.λπ.) δυστυχώς δεν επαρκεί για να μειώσουμε τον κίνδυνο εγκεφαλικής προσβολής. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να γίνει η αποκατάσταση της καρωτίδας το συντομότερο, διότι ο κίνδυνος εγκεφαλικής προσβολής είναι υψηλότερος άμεσα μετά τα παροδικά ισχαιμικά επεισόδια.

Η αποκατάσταση του αγγείου γίνεται με δύο τρόπους και περιλαμβάνει τη χειρουργική επέμβαση (ή αλλιώς γνωστή ως καρωτιδική ενδαρτηρεκτομή) και την ενδοαγγειακή αντιμετώπιση (τοποθέτηση ενδαρτηριακού νάρθηκα ή αλλιώς γνωστού με τον όρο «stent καρωτίδας» κατόπιν διαστολής του αγγείου με μπαλονάκι). Όσον αφορά στην ενδοαγγειακή αποκατάσταση, δεν είναι όλοι οι ασθενείς κατάλληλοι και επίσης μακροχρόνια αποτελέσματα δεν είναι γνωστά, ενώ η χειρουργική ανοιχτή επέμβαση στην καρωτίδα μειώνει τον κίνδυνο για εγκεφαλική προσβολή από 1 στους 5 σε 1 στους 25 ασθενείς και προσφέρει πολύ καλά μακροχρόνια αποτελέσματα. Ένας μικρός αριθμός ασθενών, 1 έως 3 στους 100, που υποβάλλονται σε ενδαρτηρεκτομή, θα υποστούν μόνιμη εγκεφαλική προσβολή περιεγχειρητικά.

Άλλες επιπλοκές που μπορεί να συνυπάρξουν είναι κακώσεις νεύρων που είναι παροδικές και σπάνιες. Μετά την εγχείρηση, ο ασθενής μεταφέρεται συνήθως στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας για το επόμενο 24ωρο και οι περισσότεροι άρρωστοι επιστρέφουν στο σπίτι τους τη δεύτερη ή τρίτη μετεγχειρητική μέρα, χωρίς αλλαγές ή περιορισμούς στην ποιότητα ζωής τους. Επίσης, είναι σημαντικό να συνεχιστεί η φαρμακευτική αγωγή, η οποία συμπεριλαμβάνει αντιυπερτασικά, ασπιρίνη ή κλοπιδογρέλη και στατίνες.

Ο συγγραφέας ευχαριστεί τον κ. Μανώλη Ψάλτη για τις γραφικές παραστάσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ