ΠΙΣΩ
Αιφνίδιος θάνατος
Τεύχος 22
Αιφνίδιος θάνατος
Αντώνης Πανταζής
Καρδιολόγος
Heart Hospital of London

Αιφνίδιος Θάνατος και Μυοκαρδιοπάθειες



Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος, ιδιαίτερα νέων ανθρώπων, είναι γεγονός με συνέπειες τραγικές για την οικογένεια του θανόντος και το άμεσο περιβάλλον του. Στις περιπτώσεις που ο αιφνίδιος θάνατος συμβαίνει κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων και αφορά αθλητές, οι οποίοι κατά τεκμήριο θεωρούνται πρότυπα υγείας, το γεγονός παίρνει μεγάλη δημοσιότητα και προκαλεί πανικό και σύγχυση.

Το μέγεθος του προβλήματος δεν είναι καθόλου αμελητέο αν αναλογισθεί κανείς ότι, σύμφωνα με αποτελέσματα μελετών που διενεργήθηκαν στην Αττική και στα νησιά των Κυκλάδων και υπολογισμούς για την υπόλοιπη Ελλάδα, περίπου 10 άτομα χάνουν τη ζωή τους αιφνιδίως κάθε μήνα πανελληνίως σε ηλικία κάτω των 35 ετών. Και φυσικά δεν αποτελεί έκπληξη ότι ο πραγματικός αριθμός είναι μεγαλύτερος από αυτόν που γίνεται γνωστός στον ημερήσιο τύπο, καθώς αιφνίδιοι θάνατοι προσώπων που δεν συγκεντρώνουν τα φώτα της δημοσιότητας μπορεί να συμβαίνουν σιωπηλά.

Τα γεγονότα αυτά αποτελούν στην πραγματικότητα μόνο την κορυφή του παγόβουνου, καθώς πρόκειται για την όχι συχνή αλλά ακραία και τραγική εκδήλωση ενός αριθμού καθόλου σπάνιων καρδιακών παθήσεων, των μυοκαρδιοπαθειών, που στην πλειοψηφία τους είναι κληρονομούμενες και επομένως αφορούν ολόκληρες οικογένειες και όχι μεμονωμένα άτομα. Μυοκαρδιοπάθεια είναι η νόσος του μυός της καρδιάς και είναι η κύρια αιτία αιφνιδίου θανάτου σε ανθρώπους κάτω των 35 ετών. Αν και πολλοί θάνατοι από μυοκαρδιοπάθειες συμβαίνουν στην άσκηση, άλλοι τόσοι συμβαίνουν στην ηρεμία. Η πρόληψη του αιφνιδίου θανάτου και η αντιμετώπιση των μυοκαρδιοπαθειών τοποθετείται πλέον υψηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων σε πολλές σύγχρονες κοινωνίες και συστήματα υγείας.



Η συχνότητά των παθήσεων αυτών στο γενικό πληθυσμό είναι σαφώς μεγαλύτερη από ό,τι παλαιότερα πιστευόταν. Για την υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, η συχνότητα ανέρχεται σε 1 στους 500 ανθρώπους τουλάχιστον, ενώ προστίθενται και η αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας, όπως και η διατατική μυοκαρδιοπάθεια. Οι δύο πρώτες παθήσεις είναι κατεξοχήν υπεύθυνες για αιφνιδίους θανάτους νέων ανθρώπων κατά την άσκηση και όχι μόνο. Αρρυθμιολογικά σύνδρομα, όπως οι παθήσεις των διαύλων ιόντων, ενοχοποιούνται επίσης για αιφνιδίους θανάτους στην άσκηση.

Η κληρονομικότητα των παθήσεων αυτών είναι αποδεδειγμένη σε πολλές περιπτώσεις και εξαιρετικά πιθανή σε άλλες. Γνωρίζουμε πλέον μια σειρά γονιδίων που οι μεταλλάξεις τους μπορεί να προκαλούν παθήσεις της καρδιάς. Όμως ήδη αρχίζουμε να αναγνωρίζουμε και την πολυπλοκότητα της έκφρασης των γονιδίων την οποία μπορούν να επηρεάσουν ποικίλοι παράγοντες. Ο προσεκτικός έλεγχος διαφόρων μελών μιας οικογένειας όχι μόνο τους βοηθά να είναι ασφαλή, αλλά συμβάλλει και στη σωστότερη διάγνωση.

Οι μυοκαρδιοπάθειες μπορεί να εκδηλώνονται με διαφορετικής βαρύτητας νόσο. Πολλές φορές μπορεί τα συμπτώματα να λείπουν εντελώς. Δυστυχώς, αυτό δε σημαίνει απαραίτητα και χαμηλό κίνδυνο απειλητικής αρρυθμίας. Άλλες φορές μπορεί να υπάρχουν συμπτώματα που να περιορίζουν σε κάποιο βαθμό τις καθημερινές δραστηριότητες. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι αίσθημα παλμών, δύσπνοια ή πόνοι στο στήθος. Μερικοί ασθενείς φτάνουν να παρουσιάζουν συμπτώματα και χωρίς να προηγηθεί κόπωση και η θεραπεία σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να εντατικοποιείται.

Έρευνες και κλινική εμπειρία από χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία και η Ιταλία, αλλά και στοιχεία από την Ελλάδα, καταδεικνύουν ότι ο συστηματικός καρδιολογικός έλεγχος και η έγκαιρη εξειδικευμένη παρέμβαση μπορούν να οδηγήσουν σε αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος των μυοκαρδιοπαθειών στους πάσχοντες και τις οικογένειές τους, που διαφορετικά μπορεί να παραμένουν αδιάγνωστες με οδυνηρές συνέπειες. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται επίσης σε σημαντικό βαθμό και η πρόληψη του αιφνιδίου θανάτου που οφείλεται στις παθήσεις αυτές. Η συστηματική προσέγγιση πραγματοποιείται με 3 κυρίως τρόπους:

  • Με τον έλεγχο των ομάδων υψηλού κινδύνου,
  • Με τη σωστή και έγκαιρη αναγνώριση και διάγνωση των ασθενών στο γενικό πληθυσμό,
  • Με τον έλεγχο των οικογενειών τους.


Δεδομένης της μορφολογικής τους ποικιλομορφίας, η διάγνωση των παθήσεων αυτών δεν είναι πάντα εύκολη και συχνά προϋποθέτει τη συμμετοχή εξειδικευμένων κέντρων ή ιατρών με υψηλό επίπεδο γνώσης και εμπειρία στον τομέα. Η θεραπεία, πολλές φορές περίπλοκη και εξειδικευμένη, εξατομικεύεται και προσαρμόζεται στον ασθενή, και το ευχάριστο μήνυμα είναι ότι πολλά μπορούν να επιτευχθούν στις μέρες μας στον τομέα της αντιμετώπισης των συμπτωμάτων και των επιπλοκών, αλλά και στην πρόληψη του κινδύνου αιφνιδίου θανάτου. Είναι πολύ σημαντικό η προσπάθεια να ξεκινά από τα πιο βασικά επίπεδα με σωστή ενημέρωση του πληθυσμού, των ιατρών όλων των ειδικοτήτων και ιδιαίτερα των καρδιολόγων όταν πρόκειται για εξειδικευμένα θέματα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ