ΠΙΣΩ
Interview: Ελένη Χατζηνικολάου-Κοτσάκου Ειδικός Καρδιολόγος - Αρρυθμιολόγος
Τεύχος 23
Interview: Ελένη Χατζηνικολάου-Κοτσάκου
Ειδικός Καρδιολόγος - Αρρυθμιολόγος



Κυρία Χατζηνικολάου, στη μέχρι σήμερα σταδιοδρομία σας έχετε καταλάβει μια εξαιρετικά επίζηλη θέση μεταξύ των πλέον διακεκριμένων επεμβατικών καρδιολόγων της πόλης μας. Πώς βλέπετε την πορεία και την εξέλιξη της επεμβατικής καρδιολογίας έως τώρα;

Ανήκω στη γενιά των Καρδιολόγων που είχαν την τύχη αφενός να ζήσουν την ραγδαία εξέλιξη στον τομέα της Επεμβατικής Καρδιολογίας και αφετέρου να συμβάλουν τα μέγιστα στην καθιέρωση και την ευρεία εφαρμογή της Επεμβατικής Καρδιολογίας στη χώρα μας. 

Με τον όρο Επεμβατική Καρδιολογία εννοούμε τη διαγνωστική προσπέλαση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση των καρδιακών νοσημάτων μέσω διαδερμικής οδού, και όχι μέσω χειρουργικής διάνοιξης του θώρακα. Στην αρχή, η μέθοδος εφαρμόστηκε για τον αιμοδυναμικό έλεγχο της δεξιάς πλευράς της καρδιάς και συνέβαλε τα μέγιστα στη διάγνωση και στη λήψη απόφασης για τη σωστή χειρουργική αντιμετώπιση βαλβιδοπαθειών και συγγενών καρδιοπαθειών. 

Στη συνέχεια, με την πρόοδο της τεχνολογίας και την εξέλιξη των καθετήρων, αλλά και των απεικονιστικών τεχνικών, έγινε δυνατή η προσπέλαση των στεφανιαίων αρτηριών και η απεικόνιση της ανατομίας τους. Καθώς παράλληλα αυξανόταν και η επίπτωση της στεφανιαίας νόσου στο γενικό πληθυσμό, η απεικόνιση της έκτασης της στεφανιαίας νόσου μέσω απλά μιας διαδερμικής προσέγγισης έσωσε τη ζωή πολλών εκατομμυρίων ασθενών στον πλανήτη με στεφανιαία νόσο, οι οποίοι οδηγήθηκαν σε καρδιοχειρουργική αντιμετώπιση μέσω αορτοστεφανιαίας παράκαμψης (bypass), καθοδηγούμενης από τα αποτελέσματα της στεφανιογραφίας. 

Σημαντικός σταθμός στην Επεμβατική Καρδιολογία είναι ο Σεπτέμβριος του 1977, όταν ο Andreas Gruentzig διενήργησε την πρώτη αγγειοπλαστική στεφανιαίας αρτηρίας. Διάνοιξη δηλαδή του εστενωμένου αγγείου και όχι παράκαμψη, διαδερμικά και όχι με καρδιοχειρουργική επέμβαση. 



Σήμερα, με τον όρο αγγειοπλαστική εννοούμε το γνωστό σε όλους μας "μπαλονάκι" και τις παραλλαγές του. Στα είκοσι χρόνια που μεσολάβησαν από την πρώτη αγγειοπλαστική, πολλά πράγματα άλλαξαν. Οι ενδείξεις της αγγειοπλαστικής διευρύνθηκαν, οι εναλλακτικές προσεγγίσεις πέραν της κλασικής αγγειοπλαστικής με μπαλόνι αυξήθηκαν και η αγγειοπλαστική στην οξεία φάση του εμφράγματος τείνει να γίνει επέμβαση ρουτίνας. Η αγγειοπλαστική είναι πλέον μία εδραιωμένη μέθοδος αντιμετώπισης της στεφανιαίας νόσου και η θέση της στη σύγχρονη καρδιολογία δεν φαίνεται να απειλείται και να αμφισβητείται, προς το παρόν, από κανέναν. Σήμερα, ο ασθενής χρειάζεται να παραμείνει στο νοσοκομείο μόνο για μία ημέρα και είναι δυνατόν να υποβληθεί ταυτόχρονα σε αγγειοπλαστική (δηλαδή διάνοιξη) σε περισσότερα του ενός αγγεία. Σημαντικός σταθμός της επεμβατικής καρδιολογίας θεωρείται η ανάπτυξη και εξέλιξη των stent, τα οποία είναι ειδικά μεταλλικά πλέγματα που τοποθετούνται στο σημείο του στενώματος και παραμένουν εκεί σαν υποστύλωμα που κρατά τα τοιχώματα του αγγείου ανοικτά. Το μόνο μελανό σημείο της αγγειοπλαστικής, το οποίο αποτελεί και τη μεγαλύτερη πρόκληση της επεμβατικής καρδιολογίας, είναι η επαναστένωση. Όταν λέμε επαναστένωση, εννοούμε την πιθανότητα που έχει ένα αγγείο που υπεβλήθη επιτυχώς σε διαστολή να ξαναστενέψει. Αυτό συμβαίνει συνήθως τους πρώτους τρεις με έξι μήνες μετά την επέμβαση. Τα τελευταία χρόνια, από το 2003, μια νέα τεχνολογία έφερε επανάσταση στον τομέα της επεμβατικής καρδιολογίας. Πρόκειται για τα νέα "έξυπνα stent", τα οποία έχουν τη δυνατότητα να εκλύουν φάρμακα σε διαφορετικούς ρυθμούς, με αποτέλεσμα να ελαχιστοποιούν την επαναστένωση των αρτηριών.

Σήμερα, είναι πλέον γνωστό ότι η αγγειοπλαστική με stent σώζει ζωές και αυξάνει την επιβίωση στο έμφραγμα του μυοκαρδίου. Στο έμφραγμα του μυοκαρδίου, όσο πιο έγκαιρα γίνει η αγγειοπλαστική από την έναρξη των συμπτωμάτων, τόσο πιο μεγάλο είναι το όφελος για τον ασθενή. Η τρέχουσα φιλοσοφία της παγκόσμιας καρδιολογικής κοινότητας για το οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου είναι «Stent για τη ζωή». Γι' αυτό τον λόγο, γίνεται διεθνώς μεγάλη προσπάθεια ενημέρωσης, η οποία αποσκοπεί στην έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων από τους ασθενείς, ώστε να αναζητήσουν εγκαίρως βοήθεια. Επιπλέον, γίνεται προσπάθεια ανάπτυξης δικτύων έγκαιρης μεταφοράς των ασθενών σε νοσοκομεία που έχουν τη δυνατότητα διενέργειας επείγουσας αγγειοπλαστικής στην οξεία φάση. 





Η Κλινική «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ», ως πρωτοπόρος και σε αυτόν τον τομέα, έχει δυνατότητα άμεσης διενέργειας αγγειοπλαστικής σε οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου επί 24 ώρες, με ετοιμοπόλεμο ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό και την κατάλληλη υποδομή. 

Μια άλλη επέμβαση που διενεργεί σήμερα ο επεμβατικός καρδιολόγος είναι η βαλβιδοπλαστική, δηλαδή η διάνοιξη μιας στενωμένης καρδιακής βαλβίδας με μπαλόνι, αντικαθιστώντας την καρδιοχειρουργική επέμβαση - με ό,τι αυτή συνεπάγεται - με μια επέμβαση με τοπική αναισθησία στο αιμοδυναμικό εργαστήριο.

Τελευταία, μια σημαντική εξέλιξη στο χώρο της Επεμβατικής Καρδιολογίας είναι η διαδερμική εμφύτευση αορτικής βαλβίδος σε ασθενείς με στενωμένη βαλβίδα. Η αντιμετώπιση μέχρι τώρα των ασθενών με στένωση της αορτικής βαλβίδας γινόταν μόνο χειρουργικά. Η χειρουργική αντιμετώπιση περιλαμβάνει την αντικατάσταση της στενωμένης βαλβίδας από μια μεταλλική ή βιολογική βαλβίδα.

Ένας μεγάλος αριθμός ασθενών με σοβαρού βαθμού στένωση της αορτικής βαλβίδας, λόγω άλλων προβλημάτων υγείας, δεν μπορεί να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, διότι αυξάνεται πολύ η διεγχειρητική θνητότητα. Υπολογίζεται ότι το 31% των ασθενών με στένωση αορτικής βαλβίδας στην Ευρώπη δεν θεραπεύεται τελικά αν έχουν σοβαρά συμπτώματα, όπως πρόσφατα διαπιστώθηκε από μια καταγραφή των περιστατικών σε 92 νοσοκομεία από 25 χώρες (Euro Heart Survey). Η διαδερμική αντικατάσταση της βαλβίδος σε ασθενείς που δεν είναι δυνατόν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση δίνει λύση στο πρόβλημα αυτό.

Ένας άλλος τομέας της Επεμβατικής Καρδιολογίας αφορά αντιμετώπιση συγγενών καρδιοπαθειών διαδερμικά και όχι χειρουργικά, με πολύ μεγάλη αποτελεσματικότητα, όπως σύγκλειση μεσοκολπικού ελλείμματος, ανοικτού βοταλλείου πόρου, διάνοιξη στένωσης ισθμού της αορτής, διάνοιξη εστενωμένης πνευμονικής βαλβίδος. 

Τέλος, η εμφύτευση συσκευών είναι ένας άλλος τομέας της Επεμβατικής Καρδιολογίας. Η εμφύτευση βηματοδοτών είναι γνωστή, καθώς γίνεται από το 1958, και αποτελεί ορόσημο στην εξέλιξη της Ιατρικής, όχι μόνο της Καρδιολογίας. Αυτό που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό είναι ότι, σήμερα, ο επεμβατικός καρδιολόγος είναι σε θέση με αρκετά απλό αλλά αξιόπιστο τρόπο να εμφυτεύει συσκευές περισσότερο πολύπλοκες, όπως είναι οι απινιδωτές. Ο αυτόματος απινιδωτής είναι συσκευή χορήγησης ηλεκτρικού ρεύματος σαν τον εξωτερικό απινιδωτή που χρησιμοποιούμε στα Νοσοκομεία, αλλά μικρού μεγέθους, που τοποθετείται στον ασθενή και έτσι ο ασθενής είναι προστατευόμενος, διότι είναι σαν να έχει έναν καρδιολόγο συνεχώς μαζί του. Σε περίπτωση εμφάνισης θανατηφόρου αρρυθμίας, ο απινιδωτής αντιλαμβάνεται το γεγονός, ενεργοποιείται και χορηγεί ενέργεια άμεσα και τερματίζει την επικίνδυνη αρρυθμία, ενώ ο ασθενής δεν έχει ανάγκη νοσηλείας.

Αποτελεί, συνεπώς, την ασπίδα του ασθενούς απέναντι σε επικίνδυνη για τη ζωή αρρυθμία 24 ώρες το 24ωρο, ενώ ο ασθενής συνεχίζει την κανονική του ζωή. Θεωρείται επανάσταση της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας. 

Τα τελευταία χρόνια, μια άλλη συσκευή ήρθε για να οπλίσει με ένα ακόμη όπλο τη σύγχρονη Καρδιολογία. Πρόκειται για ένα ειδικό βηματοδότη που έχει ρόλο εναλλακτικής θεραπείας της καρδιακής ανεπάρκειας, η οποία συνεχίζει δυστυχώς να αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα της σύγχρονης καρδιολογίας, ο λεγόμενος αμφικοιλιακός βηματοδότης. 

Οριοθετώντας τη σύγχρονη επεμβατική καρδιολογία, πρέπει να πούμε ότι ο επεμβατικός καρδιολόγος σήμερα διαθέτει στο οπλοστάσιό του σωρεία τεχνικών και τεχνολογικών εξελίξεων που του επιτρέπουν να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής των ασθενών και να τους βοηθήσει να αποφύγουν πολυπλοκότερες χειρουργικές επεμβάσεις.
 

Μερικοί ισχυρίζονται ότι η ανάπτυξη της επεμβατικής καρδιολογίας συρρικνώνει τη δραστηριότητα της καρδιοχειρουργικής. Τι πιστεύετε σχετικά με αυτό; 
Είχα την τύχη να συνεργαστώ άριστα με σημαντικούς Καρδιοχειρουργούς, από την πρώτη ημέρα της Ειδικότητάς μου. Εκτός από την άριστη συνεργασία, πρέπει να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου για αυτά που έμαθα από αυτούς. Από την αρχή, πίστεψα ότι οι δύο αυτές Ειδικότητες είναι άρρηκτα δεμένες μεταξύ τους. Η τεχνολογία βοήθησε την Επεμβατική Καρδιολογία να διεισδύσει στα πεδία της Καρδιοχειρουργικής και ένας σημαντικός αριθμός παθήσεων και ασθενών να μην υποβάλλονται σε καρδιοχειρουργική επέμβαση, αλλά σε διαδερμική αντιμετώπιση. Υπήρξε ένα διάστημα που φάνηκε ότι οι δύο Ειδικότητες ήταν αντίπαλες. Στο τελευταίο Πανευρωπαϊκό Καρδιολογικό Συνέδριο στη Βαρκελώνη, επήλθε στροφή σε αυτή τη συνεργασία. Η στροφή αυτή δεν είναι τυχαία και οφείλεται στην αλλαγή της φιλοσοφίας της καρδιολογικής κοινότητας σήμερα. Το κεντρικό σύνθημα της συγκεκριμένης φιλοσοφίας είναι: «Μαζί μπορούμε να επιτύχουμε περισσότερα». Δηλαδή, επεμβατικοί καρδιολόγοι, καρδιοχειρουργοί και γιατροί άλλων συναφών ειδικοτήτων μπορούν και πρέπει να συνεργάζονται ως μία ομάδα για το καλό των ασθενών. Συχνά, τίθεται το ερώτημα τι είναι καλύτερο για έναν ασθενή με στενώσεις στις στεφανιαίες αρτηρίες: αγγειοπλαστική με εμφύτευση stent ή χειρουργείο by-pass. Σε αυτό το δίλημμα πρέπει να δοθεί τέλος. Η καλύτερη αντιμετώπιση και η καλύτερη απάντηση στον ασθενή δίνεται έπειτα από συζήτηση του περιστατικού στην «Ομάδα της Καρδιάς», δηλαδή στην ομάδα που αποτελείται από επεμβατικό καρδιολόγο και από καρδιοχειρουργό. Εκεί, μπορεί ο γιατρός από κάθε ειδικότητα να εκφράσει την άποψή του και να τονίσει τα υπέρ και τα κατά της κάθε μεθόδου. Άλλωστε, η κοινή απόφαση που λαμβάνεται δεν είναι αυθαίρετη. Από τη μία βασίζεται στην εμπειρία και την τεχνική γνώση, αλλά από την άλλη βασίζεται και σε μεγάλες, πολυκεντρικές μελέτες, οι οποίες με αξιοπιστία δείχνουν ποιος ασθενής ωφελείται από τι. Έτσι, η τελική γνωμοδότηση δίνεται με γνώμονα μόνο το κέρδος του ασθενούς και έχοντας συζητήσει όλες τις πλευρές. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι «Μαζί μπορούμε να επιτύχουμε περισσότερα» και όχι ο καθένας ξεχωριστά, η μία ομάδα εναντίον της άλλης. Οι δύο ομάδες μαζί για τη βέλτιστη αντιμετώπιση του ασθενούς. 


Πώς προβλέπετε το μέλλον της ειδικότητας του κλάδου σας; 
Η σημαντικότερη συμβολή της επεμβατικής καρδιολογίας είναι ότι μας έβαλε μέσα στο αγγείο και μας επέτρεψε να έρθουμε σε άμεση επαφή ή να δούμε και να μελετήσουμε καταστάσεις και προβλήματα που για αρκετά χρόνια απλά περιγράφαμε. Σήμερα, καταλαβαίνουμε καλύτερα τα οξέα στεφανιαία σύνδρομα και τους μηχανισμούς που προηγούνται. Με τη βοήθεια της αγγειοσκόπησης, το μάτι μας μπήκε μέσα στο αγγείο και πλέον ξέρουμε πολύ καλά τι σημαίνει θρόμβος στον αυλό του αγγείου και γιατί άλλες φορές η θρομβόλυση βοηθάει και άλλες όχι. Ένα άλλο ερώτημα, που για χρόνια απασχολεί τους καρδιολόγους και όχι μόνο, είναι το ερώτημα ποια αθηρωματική πλάκα θα εξελιχθεί σε έμφραγμα και ποια όχι ή, διαφορετικά, γιατί σημαντικές στενώσεις δεν καταλήγουν ποτέ σε έμφραγμα ενώ άλλες, λιγότερο σημαντικές, σπάνε και προκαλούν απόφραξη και έμφραγμα. Έτσι, συχνά αποκαλούσαμε αυτές που προκαλούν οξέα φαινόμενα και έμφραγμα "θερμές πλάκες", ενώ τις άλλες "ψυχρές". Πιστεύω ότι, στο άμεσο μέλλον, η επεμβατική καρδιολογία με τη βοήθεια της μοριακής βιολογίας, συνεπικουρούμενες από νέες απεικονιστικές τεχνικές, θα δώσουν ώθηση στην ανάπτυξη νέων αναίμακτων δεικτών που θα έχουν εφαρμογή στο γενικό πληθυσμό για την πρόληψη της εξέλιξης μιας αθηρωματικής πλάκας σε οξύ στεφανιαίο σύνδρομο.


Εσείς προσωπικά έχετε ασχοληθεί ειδικότερα και με την ηλεκτροφυσιολογική μελέτη της καρδιάς. Τι ακριβώς είναι αυτό; 
Η καρδιά είναι ένα όργανο που παράγει και διοχετεύει σε όλη την έκτασή της ηλεκτρικό ερέθισμα. Αυτό το ηλεκτρικό ερέθισμα αντιστοιχεί με τους καρδιακούς παλμούς ή αλλιώς τον καρδιακό ρυθμό. Ως αρρυθμίες χαρακτηρίζονται όλες οι διαταραχές του καρδιακού ρυθμού που εκδηλώνονται είτε με τη μορφή βραδυκαρδιών είτε με τη μορφή ταχυκαρδιών είτε σαν μεμονωμένες συστολές, που προκαλούν όμως συμπτώματα και έτσι καταλαβαίνουμε τη διαφορετικότητά τους από τον κανονικό καρδιακό ρυθμό του 24ώρου. Η πρώτη βασική εκτίμηση μιας αρρυθμίας γίνεται με τη λήψη του ιστορικού, την κλινική εξέταση, το απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα και το περιπατητικό ηλεκτροκαρδιογράφημα - Holter - που καταγράφει το ηλεκτροκαρδιογράφημα για 24-48 ώρες και μετά γίνεται ανάλυση της καταγραφής. Εάν δεν καταστεί δυνατή η διάγνωση του είδους της αρρυθμίας με αυτές τις βασικές εξετάσεις, τότε οδηγούμεθα στην ηλεκτροφυσιολογική μελέτη. 

Τι είναι η ηλεκτροφυσιολογική μελέτη; Ηλεκτροφυσιολογική μελέτη είναι μια διαδικασία παρόμοια με τη στεφανιογραφία, μόνο που διαρκεί περισσότερο χρόνο και έχει σκοπό να ελέγξει το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς. Τοποθετούμε σε συγκεκριμένα γνωστά σημεία της καρδιάς, μέσω μιας φλέβας συνήθως του κάτω άκρου, ειδικούς καθετήρες και έχουμε τη δυνατότητα να καταγράψουμε όλη την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς και να προσδιορίσουμε ακριβώς το σημείο στο οποίο αρχίζει μια ταχυκαρδία, ή υπάρχει βλάβη και οδηγεί στην καθυστέρηση της μετάδοσης του ηλεκτρικού ερεθίσματος με αποτέλεσμα την εμφάνιση βραδυκαρδίας, που ίσως δεν είναι μόνιμη και δεν τη βλέπουμε στο απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα. 

Εφόσον καθορίσουμε επακριβώς το είδος της αρρυθμίας, τότε είμαστε σε θέση να συστήσουμε στον ασθενή είτε φαρμακευτική αντιαρρυθμική θεραπεία είτε αντιμετώπιση της αρρυθμίας με κατάλυση. Κατάλυση είναι η χορήγηση μέσω ειδικού καθετήρα υψίσυχνου εναλλασσομένου ρεύματος στο σημείο παραγωγής της ταχυκαρδίας, το οποίο έχουμε προσδιορίσει επακριβώς, με στόχο να προκαλέσουμε βλάβη σε αυτό το σημείο και να σταματήσουμε για πάντα την παραγωγή αυτής της ταχυκαρδίας. Αυτή είναι και η περίπτωση στην οποία η σύγχρονη καρδιολογία προσφέρει οριστική ίαση και όχι μόνο βελτίωση στον ασθενή. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια διεθνώς με συνεχώς βελτιούμενα αποτελέσματα, διότι έχει αρωγό της τη σύγχρονη τεχνολογία. Τα ποσοστά επιτυχίας στις περισσότερες αρρυθμίες αγγίζουν σήμερα το 85% - 95%.


Πείτε μας μερικές περιπτώσεις ασθενών που μπορούν να βοηθηθούν από αυτού του είδους την επέμβαση. 
Ασθενείς με παροξυσμικές υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες, σύνδρομα προδιέγερσης (W-P-W σύνδρομο), ιδιοπαθείς κοιλιακές ταχυκαρδίες, παροξυσμικό κολπικό πτερυγισμό και ορισμένοι ασθενείς με παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή είναι ασθενείς που ωφελούνται από την κατάλυση.


Έχετε πραγματοποιήσει στην Κλινική μας μεγάλο αριθμό επεμβάσεων στα πλαίσια της ηλεκτροφυσιολογίας; 
Στην Ελλάδα, η μέθοδος εφαρμόζεται από το 1996. Είχα την ευκαιρία να είμαι από τους πρώτους ηλεκτροφυσιολόγους που εφήρμοσαν την επεμβατική αντιμετώπιση αρρυθμιών στην Ελλάδα και η πρώτη στη Βόρεια Ελλάδα. Στην Κλινική «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ», εγώ και οι τρεις συνεργάτες μου, επεμβατικοί καρδιολόγοι, κ.κ. Θ. Μπελεβεσλής, Γ. Μόσχος και Ε. Ρέππας, έχουμε πραγματοποιήσει αποτελεσματικά ένα αρκετά σημαντικό αριθμό επεμβάσεων. Στα τρία χρόνια λειτουργίας του Εργαστηρίου, έχουμε διενεργήσει 480 ηλεκτροφυσιολογικές μελέτες και 260 καταλύσεις αρρυθμιογόνου εστίας. 


Είστε ευχαριστημένη από τον εξοπλισμό και τις άλλες δυνατότητες που σας παρέχει η Κλινική «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ»;
Θέλω να εκφράσω τις δικές μου ευχαριστίες και των συνεργατών μου για την αμέριστη συμπαράσταση του Διευθυντού της Κλινικής, κ. Δ. Κατσάρκα, στην ανάπτυξη και οργάνωση του Ηλεκτροφυσιολογικού Εργαστηρίου της Κλινικής. Ήταν μια μεγάλη πρόκληση για την Κλινική, αλλά και για μένα, να οργανώσουμε το πρώτο Ηλεκτροφυσιολογικό Εργαστήριο στον ιδιωτικό τομέα στη Βόρεια Ελλάδα. Ευχαριστώ τόσο τον κ. Κατσάρκα, όσο και το νοσηλευτικό, παραϊατρικό και διοικητικό προσωπικό της Κλινικής για την εμπιστοσύνη, την αγάπη και την προσήλωση σε αυτόν το σκοπό. Ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω τους τεχνικούς του Αιμοδυναμικού Εργαστηρίου για τη σημαντική βοήθεια στο δύσκολο αυτό εγχείρημα. Τα αποτελέσματα μέχρι σήμερα φαίνεται ότι μας δικαιώνουν. 

Το ηλεκτροφυσιολογικό εργαστήριο της Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ» διαθέτει μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας, τα οποία μας παρέχουν τη δυνατότητα τρισδιάστατης απεικόνισης της καρδιάς για σωστότερη και ακριβέστερη εντόπιση του σημείου παραγωγής της αρρυθμίας, με αποτέλεσμα να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα. 


Τι συμβουλή θα δίνατε σε ορισμένους καρδιοπαθείς που ταλαιπωρούνται με κρίσεις αρρυθμιών και ταχυκαρδιών, χωρίς να μπορούν να ρυθμιστούν φαρμακευτικά; 
Η γρήγορη και σωστή διάγνωση των συμπτωμάτων και η έγκυρη αναγνώριση του είδους της αρρυθμίας αυξάνει τη δυνατότητα αποτελεσματικής αντιμετώπισής της. 

Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι αίσθημα ζάλης, λιποθυμικό επεισόδιο, αίσθημα φτερουγίσματος, αίσθημα κενού και δυσφορία στο στέρνο. Απλά οφείλουμε να συμβουλευτούμε αμέσως τον καρδιολόγο μας όταν αισθανθούμε κάποια από τα ανωτέρω αναφερόμενα συμπτώματα. Εάν είναι καταγεγραμμένη η αρρυθμία τη στιγμή που την αισθανόμαστε, τότε έχουμε πλήρη εικόνα αυτής και είναι πολύ ευκολότερη η απόφαση για τον τρόπο της αντιμετώπισής της. Στη συνέχεια, απευθυνόμαστε σε ειδικά αρρυθμιολογικά κέντρα, όπου ιατροί με ειδικές γνώσεις και εμπειρία θα βοηθήσουν στη σωστή και πλέον ενδεδειγμένη αντιμετώπιση της εκάστοτε αρρυθμίας.

Οι αρρυθμίες κάποτε θεωρούντο η αχίλλειος πτέρνα των Καρδιολόγων. Σήμερα, με την ανάπτυξη της Ηλεκτροφυσιολογίας και της Επεμβατικής Αντιμετώπισης των αρρυθμιών, είμαστε σε θέση να προσφέρουμε και καλύτερη ποιότητα ζωής, αλλά κυρίως να προστατεύσουμε την ίδια τη ζωή των ασθενών από αρρυθμίες που δυνητικά οδηγούν σε αιφνίδιο θάνατο.


Τέλος, θα θέλαμε ένα γενικότερο σχόλιο για το επίπεδο της καρδιολογίας στην πόλη μας. 
Η Καρδιολογία με την αλματώδη εξέλιξη σε όλους τους τομείς της είναι μια απαιτητική ειδικότητα, ενώ ταυτόχρονα είναι και ειδικότητα πρώτης γραμμής. Οι συνάδελφοι Καρδιολόγοι που υπηρετούν σε όλους τους τομείς του συστήματος υγείας, στα δημόσια νοσοκομεία, στο πανεπιστήμιο και στον ιδιωτικό τομέα στην πόλη μας, πιστεύω ότι είναι ικανοί να διαγνώσουν και να αντιμετωπίσουν και τα πιο σύμπλοκα καρδιακά προβλήματα. Ταυτόχρονα, προσπαθούν να βελτιώνονται και να ενημερώνονται για τις τελευταίες εξελίξεις. Νομίζω ότι έχει αρχίσει να γίνεται πλέον καθημερινή πρακτική ότι η συλλογική γνώση είναι αυτή που βοηθάει τον ασθενή. Ειδικότερα για τους καρδιολόγους του ιδιωτικού τομέα, πιστεύω στηριζόμενη στη γνώση της πολυετούς εμπειρίας μου, με υπηρεσία σε όλους τους τομείς του συστήματος υγείας, ότι είναι άρτια κατηρτισμένοι και έχουν προσαρμοστεί στην πρακτική της συνεχούς επιστημονικής εξελιξιμότητας. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ