ΠΙΣΩ
Θρόμβωση - Θρομβοεμβολική νόσος, ένας πολύ μεγαλύτερος εχθρός απʼ ό,τι πιστεύουμε
Εμμανουήλ Παπαδάκης
MD Αιματολόγος
Αναστασία Σπύρου
MD. Ph.D Αιματολόγος

Εισαγωγή-Επιδημιολογία

Ενώ, όπως γνωρίζουμε, οι σοβαρότερες για το κοινωνικό σύνολο παθήσεις της εποχής μας είναι το ΑIDS, o καρκίνος, τα τροχαία ή μεταφορικά δυστυχήματα, εντούτοις, οι θρομβώσεις και οι επιπλοκές τους ευθύνονται για πολύ μεγαλύτερο ποσοστό θανάτων. Tο σύνολο των θανάτων από Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωση (ΕΒΦΘ) στην Ευρώπη ανέρχεται σε 543.454 ετησίως (Εurostat stascs on health and safety 2007), αριθμός υπερδιπλάσιος του ετήσιου αριθμού θανάτων που προκαλούν αθροιστικά ο καρκίνος του μαστού (86.831), ο καρκίνος του προστάτη (63.636), τα τροχαία ατυχήματα (53.599) και το ΑΙDS (5.860). Στο σύνολο των επεισοδίων Φλεβικής ΘρομβοΕμβολικής νόσου (ΦΘΕ), ποσοστό 63% παρατηρείται κατά την διάρκεια της ενδονοσοκομειακής νοσηλείας, ενώ οι θάνατοι που σχετίζονται με την ΦΘΕ αποτελούν το 71% των θανάτων που συμβαίνουν κατά την διάρκεια της ενδονοσοκομειακής νοσηλείας των ασθενών. Στη Μ. Βρετανία διαγιγνώσκονται 90.000 περιπτώσεις ΕΒΦΘ κάθε χρόνο, εκ των οποίων 54.000 Πνευμονικές Εμβολές (ΠΕ), στην Γαλλία περίπου 100.000 νέες ΕΒΦΘ κάθε χρόνο και 20.000 θανάσιμες ΠΕ ετησίως, στην Γερμανία 180.000 νέες ΕΒΦΘ και 30.000–40.000 θανάσιμες ΠΕ ετησίως. Στις ΗΠΑ 2 εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από Θρόμβωση κάθε χρόνο, 600.000 παθαίνουν Πνευμονική Εμβολή, ενώ οι θρομβώσεις και οι επιπλοκές τους σκοτώνουν 300.000 ανθρώπους κάθε χρόνο πολύ περισσότερους από το άθροισμα AIDS και καρκίνου του μαστού, ώστε η θρόμβωση να έχει αποτελέσει τον Νο 1 δημόσιο κίνδυνο στις ΗΠΑ για το έτος 2008.

Γίνεται σαφές ότι απαιτείται αυξημένη επίγνωση της Φλεβοθρόμβωσης και της Πνευμονικής Εμβολής από όλους μας. Η αντιμετώπιση της Φλεβοθρόμβωσης οφείλει να είναι στοιχειοθετημένη από επιστημονικές μελέτες, ενώ υπάρχει ανάγκη για περισσότερη έρευνα και κονδύλια για την ανίχνευση των αιτίων, την πρόληψη και τη θεραπεία της Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωσης. Είναι αυτονόητο ότι όλοι μας πρέπει να μάθουμε τι είναι και πώς προλαμβάνεται η Φλεβοθρόμβωση.


Παθοφυσιολογία-αιτιοπαθογένεια

Στις περισσότερες Εν τω Βάθει Φλεβοθρομβώσεις (ΕΒΦΘ) δεν τίθεται διάγνωση. Μόλις 20% είναι συμπτωματικές, ενώ 80% είναι ασυμπτωματικές.

Ως αιμόσταση ορίζεται η άμυνα στο αγγειακό τραύμα (Εικόνα 1) και συνίσταται στην δημιουργία αρχικά της αιμοπεταλιακής πλάκας (Εικόνα 2) και στην συνέχεια στον σχηματισμό θρομβίνης και θρόμβου (Εικόνα 3, 4).

Εικόνα 1: Αιμόσταση, η άμυνα
στο αγγειακό τραύμα
Εικόνα 2: Δημιουργία
της αιμοπεταλικής πλάκας

 

Εικόνα 3: Δημιουργία θρομβίνης και θρόμβου.
Παγίδευση των ερυθροκυττάρων
στο σχηματιζόμενο δίκτυο ινικής
καθώς μεγαλώνει ο θρόμβος
Εικόνα 4: Η εικόνα 3 όπως φαίνεται στο
ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σαρώσεως


Τι είναι η Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωση (ΕΒΦΘ)

Η Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωση είναι ένας θρόμβος του αίματος που σχηματίζεται σε φλέβα βαθιά στο ανθρώπινο σώμα. Κυρίως παρατηρείται στις εν τω βάθει φλέβες του ποδιού, είτε πάνω είτε κάτω από το γόνατο (Εικόνα 5-8).
 

Εικόνα 5: Σχηματισμός θρόμβου
στο εν τω βάθει φλεβικό δίκτυο
των κάτω άκρων
Εικόνα 6: Σχηματισμός 
ενδαγγειακού θρόμβου        

Εικόνα 7: Φλεβογραφία που αναδεικνύει 
εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση κάτω άκρου
Εικόνα 8: Φλεβογραφία που αναδεικνύει
εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση κάτω άκρου


Ο θρόμβος ή τμήμα του μπορεί να αποσπαστεί (έμβολο) και να σφηνωθεί στα αγγεία των πνευμόνων, προκαλώντας Πνευμονική Εμβολή (Εικόνες 9-12).
 

Εικόνα 9: Κατακερματισμός του θρόμβου Εικόνα 10: Θρομβωτικό υλικό
στην περιοχή του αορτικού τόξου

Εικόνα 11: Εγκεφαλικό θρομβοεμβολικό
επεισόδιο
Εικόνα 12: Σχηματική απεικόνιση
πνευμονικής εμβολής



Συμπτώματα Εν τω Βάθει Θρόμβωσης και Πνευμονικής Εμβολής


**** ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Εν τω Βάθει ΦλεβοΘρόμβωση (ΕΒΦΘ) (Εικόνα 13)

Εικόνα 13: Συμπτωματική ΕΒΦΘ κάτω άκρου

 

  • ​Πρήξιμο στο πόδι
  • Πόνος ή ευαισθησία του ποδιού, ο πόνος είναι συνήθως στο ένα πόδι και μπορεί να παρουσιάζεται στη στάση ή στη βάδιση
  • Αίσθημα θερμότητας
  • Ερυθρότητα ή αλλαγή του χρώματος του δέρματος Πνευμονική Εμβολή (ΠΕ)
  • Ανεξήγητη δυσκολία στην αναπνοή -δύσπνοια
  • Θωρακικός πόνος ή αίσθημα παλμών
  • Εφίδρωση και αγωνία
  • Αιμοπτύσεις
  • Εύκολη κόπωση/λιποθυμία

 

Παράγοντες κινδύνου για Φλεβική Θρόμβωση

Οι κυριότεροι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο για Εν τω Βάθει ΦλεβοΘρόμβωση είναι οι εξής:

  • Ηλικία > 40 έτη
  • Αύξηση Σωματικού Βάρους
  • Ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης
  • Αντισυλληπτικά Χάπια
  • Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης (Hormone Replacement Therapy)
  • Καρκίνος
  • Καρδιακές Παθήσεις
  • Αναπνευστική ανεπάρκεια
  • Φλεβικοί Κιρσοί
  • Εγκυμοσύνη
  • Χειρουργείο, ιδίως γόνατος, ισχίου, ή μεγάλο κοιλιακής χώρας
  • Περιορισμός κινητικότητας λόγω παθολογικής πάθησης ή προσφάτου χειρουργείου


Οσο περισσότεροι οι κίνδυνοι, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα θρόμβωσης.


Θρομβοφιλία

Ο όρος «θρομβοφιλία», που προκύπτει από τις λέξεις θρόμβος και φιλώ, σημαίνει την προδιάθεση ανάπτυξης θρόμβων. Δεν υπάρχει διεθνώς αποδεκτός ορισμός της θρομβοφιλίας. Στην Ευρώπη, ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για την περιγραφή των διαταραχών της αιμόστασης που προδιαθέτουν σε φλεβική θρόμβωση. Στην Βόρεια Αμερική, ο όρος «θρομβοφιλικός» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει α) άτομα που παρουσίασαν φλεβική θρόμβωση είτε αυτόματα, είτε με κλινική εικόνα δυσανάλογα θορυβώδη ως προς τον ταυτοποιούμενο εκλυτικό παράγοντα, β) ασθενείς με υποτροπιάζουσες θρομβώσεις και γ) ασθενείς που παρουσίασαν πρώτο επεισόδιο θρόμβωσης σε νεαρή ηλικία.


Κληρονομική Θρομβοφιλία

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι κληρονομικές διαταραχές που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης.


Διάγνωση Φλεβοθρόμβωσης

Η διάγνωση της Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωσης (ΕΒΦΘ) συνίσταται στην επιβεβαίωση ύπαρξης παραγόντων κινδύνου για θρόμβωση και των αντίστοιχων συμπτωμάτων, στο ατομικό ιστορικό, κατάσταση υγείας, προηγούμενες παθήσεις-φάρμακα, ιστορικό θρόμβωσης, στην κλινική εξέταση και τέλος, στις εργαστηριακές εξετάσεις, για να επιβεβαιωθεί η θρόμβωση σε υποψία θρόμβωσης.


Θεραπεία Φλεβικής Θρόμβωσης

Η θεραπεία βοηθά στη μείωση της εμφάνισης επιπλοκών, όπως η Πνευμονική Εμβολή. Οι κύριοι στόχοι της θεραπείας της Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωσης είναι η αναστολή της αύξησης του μεγέθους του θρόμβου, η ελάττωση της πιθανότητας υποτροπής και η ελάττωση του κινδύνου αποκόλλησης του θρόμβου και ενσφήνωσής του στους πνεύμονες. Στους φαρμακευτικούς παράγοντες ανήκουν α) τα αντιπηκτικά, τα οποία αραιώνουν το αίμα, β) τα θρομβολυτικά, τα οποία δρουν μέσω διάλυσης των θρόμβων και γ) η ασπιρίνη, η οποία από μόνη της δεν είναι αποτελεσματική ως προφύλαξη. Στα πρακτικά μέτρα περιλαμβάνονται α) η ανύψωση του θρομβωμένου ποδιού, β) η ήπια θερμότητα για ανακούφιση από τον πόνο και μείωση του οιδήματος, γ) οι κάλτσες ελαστικής συμπίεσης και δ) η αποφυγή μεγάλων περιόδων ακινησίας.


Επιπλοκές της Φλεβοθρόμβωσης

Οι επιπλοκές της φλεβοθρόμβωσης διακρίνονται σε άμεσες και απώτερες. Στις άμεσες ανήκουν ο αιφνίδιος θάνατος και η Πνευμονική Εμβολή. Τις απώτερες συνιστούν το Μεταθρομβωτικό Σύνδρομο, η Πνευμονική Εμβολή, η Πνευμονική Υπέρταση και τέλος, ο θάνατος.

Μεταθρομβωτικό σύνδρομο (Εικόνες 14-16)

Εικόνα 14: Μεταθρομβωτικό σύνδρομο Εικόνα 15: Μεταθρομβωτικό σύνδρομο

Εικόνα 16: Μεταθρομβωτικό σύνδρομο


Η επιπλοκή αυτή παρουσιάζει επίπτωση 35%-49% 3 χρόνια μετά από μείζονα Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωση και 49%-60% 5-10 χρόνια μετά από μείζονα Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωση.

Πνευμονική Εμβολή-Πνευμονική Υπέρταση (Εικόνες 17-21)

Εικόνα 17: Διάγνωση ΠΕ-CT
αγγειογραφία πνευμόνων
Εικόνα 18: Διάγνωση ΠΕ
- Σπινθηρογράφημα αερισμού
- αιμάτωσης πνευμόνων

 

Εικόνα 19: Διάγνωση ΠΕ     
- Αγγειογραφία πνευμόνων         
Εικόνα 20: Πνευμονική εμβολή
- νεκροτομικό εύρημα


Εικόνα 21: Θανατηφόρος θρόμβος


Πνευμονική Υπέρταση επιπλέκει οξεία Πνευμονική Εμβολή σε ποσοστό 1% 6 μήνες από το επεισόδιο, σε ποσοστό 3,1% 1 έτος μετά και σε ποσοστό 3,8% 2 χρόνια μετά.


Προστασία έναντι της Φλεβοθρόμβωσης  -Συστάσεις προς τους ασθενείς

*Εάν προγραμματίζετε χειρουργείο ή εκτεταμένη παραμονή σε νοσοκομείο, ρωτήστε τον ιατρό σας για το πώς θα μειωθεί ο κίνδυνός σας για θρόμβωση.

  • Σηκωθείτε από το κρεβάτι και κινητοποιηθείτε το συντομότερο δυνατό.
  • Να λαμβάνετε αγωγή, για να μειωθεί ο κίνδυνος σχηματισμού θρόμβου μετά το χειρουργείο ή τη νοσηλεία, σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού.
  • Είναι σημαντικό να μοιραστείτε τις ανησυχίες σας σχετικά με τους θρόμβους στο αίμα, με τον ιατρό σας.
  • Να κάνετε ερωτήσεις, αλλά και να είστε έτοιμοι να δώσετε ακριβές ιστορικό (τρόπος ζωής, δίαιτα, άσκηση ή όχι, λήψη φαρμάκων).
  • Εάν η κινητικότητά σας είναι περιορισμένη ή αν έχετε ιστορικό θρόμβωσης, πρέπει να μιλήσετε με τον ιατρό σας για την πρόληψη της φλεβοθρόμβωσης.
  • Δεν είναι αναγκαίο να πάθετε θρόμβωση -Μπορείτε να προστατευθείτε με τη βοήθεια του ιατρού σας.
  • Εάν πάθετε θρόμβωση, μπορείτε να θεραπευθείτε αποτελεσματικά.
  • Η επίγνωση του κινδύνου για θρόμβωση είναι το πρώτο βήμα για να προστατευθείτε από αυτή.
  • Η Θρομβοπροφύλαξη επιφέρει ελάττωση των επιπτώσεων της Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωσης (θάνατος, Πνευμονική Υπέρταση, Πνευμονική Εμβολή, Μεταθρομβωτικό Σύνδρομο, συμπτωματική ΕΒΦΘ, ασυμπτωματική ΕΒΦΘ).


Για περαιτέρω ενημέρωση σχετικά με την ΕΒΦΘ μπορείτε να επισκεφθείτε τους παρακάτω ιστοτόπους:

American Heart Associaon (AHA)
www.americanheart.org

American Obesity Associaon (AOA)
www.obesity.org

Coalion to Prevent DVT
www.preventdvt.org

Naonal Heart Lung and Blood Instute (NHLBI)
www.nhlbi.nih.gov

DVT.NET
www.dvt.net

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ