ΠΙΣΩ
Όσα θα θέλατε να μάθετε για το θυρεοειδή αδένα και τις παθήσεις του
Δρ Θεμιστοκλής Τζώτζας
Ενδοκρινολόγος

O θυρεοειδής είναι ένας ενδοκρινής αδένας, βάρους 20 γραμμαρίων, σε σχήμα πεταλούδας, ο οποίος βρίσκεται ακριβώς πάνω από το μήλο του Αδάμ. Επηρεάζει όλες τις φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού. Οι παθήσεις του θυρεοειδούς προσβάλλουν 5 έως 10 φορές περισσότερο τις γυναίκες από τους άνδρες. Η εξέλιξη της ιατρικής επιστήμης και της τεχνολογίας έχει συμβάλει στην πρώιμη διάγνωση των θυρεοειδικών παθήσεων. 
 

Ο θυρεοειδής αδένας 


Τι παράγει ο θυρεοειδής και ποιες λειτουργίες επηρεάζει;
Ο θυρεοειδής παράγει τις ορμόνες θυροξίνη(Τ4) και τριιωδοθυρονίνη(Τ3), οι οποίες διοχετεύονται απευθείας στο αίμα. Για τη σύνθεση των ορμονών του ο θυρεοειδής χρειάζεται ιώδιο, το οποίο περιέχεται κυρίως στα θαλασσινά και το νερό. Όταν υπάρχει έλλειψη ιωδίου στον οργανισμό, τότε υπάρχει μειωμένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Στην Ελλάδα οι θυρεοειδοπάθειες ήταν πολύ συχνές, ιδίως στις ορεινές περιοχές, τις τελευταίες όμως δεκαετίες χάρη στην ιωδίωση του αλατιού η συχνότητά τους έχει σχετικά περιορισθεί. Η σύνθεση και έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών ρυθμίζεται από τη θυρεοειδοτρόπο ορμόνη (TSH), που παράγεται στην υπόφυση, έναν αδένα ο οποίος βρίσκεται στο κέντρο του εγκεφάλου. Δεν υπάρχει καμιά λειτουργία του οργανισμού που να μην επηρεάζεται από το θυρεοειδή αδένα: καρδιακή λειτουργία, κυκλοφορία του αίματος, δέρμα , πέψη, σωματικό βάρος, ακόμη και η σεξουαλική λειτουργία και το συναίσθημα. 

 

Γυναίκα με μεγάλο όζο του θυρεοειδούς  Γυναίκα με υποθυρεοειδισμό
πριν και μετά τη θεραπεία


Τι είναι η βρογχοκήλη και τι μπορεί να προκαλέσει;
Κάθε διόγκωση του θυρεοειδούς ονομάζεται βρογχοκήλη και μπορεί να σχετίζεται με φυσιολογική λειτουργία, υπερλειτουργία ή υπολειτουργία του αδένα. Η διόγκωση μπορεί να αφορά ολόκληρο τον αδένα - διάχυτη βρογχοκήλη - ή ορισμένες περιοχές αυτού - οζώδης βρογχοκήλη. Τις περισσότερες φορές, η βρογχοκήλη διαπιστώνεται από τον περίγυρο ή όταν το άτομο κοιτιέται στον καθρέφτη. Άλλες φορές, διαπιστώνεται τυχαία με αφορμή κάποια απεικονιστική εξέταση στον τράχηλο, όπως π.χ. υπερηχογραφική εξέταση των καρωτίδων αρτηριών. 


Πόσο σοβαρές είναι οι παθήσεις του θυρεοειδούς;
Στην μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι παθήσεις του αδένα αυτού είναι καλοήθεις και αντιμετωπίζονται εύκολα, ιδίως εάν διαγνωσθούν νωρίς. Ακόμη και ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι αντιμετωπίσιμος και στο 99% πλήρως ιάσιμος. 


Ο όζος του θυρεοειδούς: Tι είναι, τι εξετάσεις πρέπει να γίνουν και πώς αντιμετωπίζεται;
Ο θυρεοειδικός όζος είναι μία εστιακή υπερτροφία του θυρεοειδούς αδένα, είτε ψηλαφούμενη είτε διαπιστούμενη τυχαία σε κάποια απεικονιστική εξέταση, όπως αξονική τομογραφία ή υπερηχογράφημα. Αποτελεί συχνό ενδοκρινολογικό πρόβλημα, ιδίως μετά την εξάπλωση της εφαρμογής του υπερηχογραφήματος, η οποία έχει οδηγήσει στη διαπίστωση όλο και μεγαλύτερου αριθμού θυρεοειδικών όζων. 

Σε κάθε περίπτωση, ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ότι ο όζος του θυρεοειδούς δεν αποτελεί επείγουσα διαγνωστική ή θεραπευτική κατάσταση. Σε γενικές γραμμές, όταν ένας όζος ξεπερνά το 1cm, είτε είναι ψηλαφητός είτε όχι, πρέπει να διερευνάται. Όζοι μικρότεροι του 1 cm διερευνώνται όταν υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό για καρκίνο του θυρεοειδούς, ατομικό ιστορικό ακτινοβόλησης τραχήλου ή ύποπτα υπερηχογραφικά ευρήματα. Οι μελέτες δείχνουν ότι ο ψυχρός όζος, δηλαδή ο όζος που δεν προσλαμβάνει το χορηγούμενο ραδιοφάρμακο (τεχνήτιο ή ιώδιο), έχει κίνδυνο καρκίνου 5-20%. Αντίθετα, στο θερμό όζο ο κίνδυνος αυτός είναι σχεδόν ανύπαρκτος (κάτω από το 1%). Κάθε όζος ο οποίος παρουσιάζει εικόνα ύποπτη για καρκίνο πρέπει να παρακεντάται και να αποστέλλεται για κυτταρολογική εξέταση είτε απευθείας, εάν είναι ψηλαφητός, είτε μέσω υπερηχογραφήματος, εάν είναι αψηλάφητος. 

Η αντιμετώπιση του όζου εξαρτάται από το σύνολο των πληροφοριών που έχει συλλέξει ο ενδοκρινολόγος μέσω των εξειδικευμένων εξετάσεων. Η εγχείρηση συστήνεται εφόσον ο όζος παρουσιάζει ύποπτα χαρακτηριστικά στον κλινικό έλεγχο, στον υπερηχογραφικό έλεγχο ή στον έλεγχο με παρακέντηση δια λεπτής βελόνης. H προτεινόμενη εγχείρηση είναι όχι μόνο η αφαίρεση του όζου, αλλά η ολική αφαίρεση του θυρεοειδούς αδένα. 


Ποια είναι τα συμπτώματα της υπερλειτουργίας ή της υπολειτουργίας του θυρεοειδούς και πώς αντιμετωπίζονται οι παθήσεις αυτές;
Τις περισσότερες φορές, τα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά, είναι μη ειδικά, και γι' αυτό είναι δυνατόν να καθυστερήσει η διάγνωση. Στην περίπτωση της υπερλειτουργίας του αδένα (υπερθυρεοειδισμός), ο ασθενής παραπονιέται κυρίως για αίσθημα παλμών, μεγάλη εξάντληση και απώλεια βάρους, ενώ η όρεξή του είναι φυσιολογική ή και αυξημένη. Επίσης, μπορεί να συνυπάρχουν νευρικότητα, διάσπαση προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης, ιδίως σε παιδιά, διάρροιες, ιδρώτες και αίσθημα θερμότητας. Μία μορφή του υπερθυρεοειδισμού η οποία εμφανίζεται μετά από καταστάσεις άγχους μπορεί να συνοδεύεται και από προπέτεια των οφθαλμών (εξώφθαλμος). Η διάγνωση του υπερθυρεοειδισμού γίνεται με μια απλή εξέταση αίματος, όπου διαπιστώνεται αύξηση των ορμονών Τ3 και Τ4. Η θεραπεία του είναι αρχικά φαρμακευτική και συνήθως κρατάει από 12 μήνες έως 2 χρόνια. Εάν παρουσιασθεί υποτροπή, τότε ο ενδοκρινολόγος μπορεί να συστήσει χειρουργική αφαίρεση ή χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου. Η υπολειτουργία του αδένα ονομάζεται υποθυρεοειδισμός και συνήθως εκδηλώνεται με πιο ήπια, μη ειδικά συμπτώματα, όπως ελαφρά κόπωση, πρήξιμο στο σώμα και αύξηση βάρους, κράμπες, τριχόπτωση, δυσκοιλιότητα και δυσανεξία στο κρύο. Όσο η πάθηση εξελίσσεται, εκδηλώνονται και συμπτώματα από το νευρικό σύστημα, όπως υπνηλία, διαταραχές μνήμης και κατάθλιψη. Γενικά, το άτομο παραπονιέται για κατάπτωση και έλλειψη ενέργειας, σωματική, ψυχική, αλλά και σεξουαλική. Η διάγνωση του υποθυρεοειδισμού τίθεται από την χαμηλή Τ4 στο αίμα και από την αύξηση της αντιρροπιστικής ορμόνης ΤSH. Η αντιμετώπιση του υποθυρεοειδισμού είναι απλή: Χορηγείται η ορμόνη που λείπει, δηλαδή η Τ4, η χορήγηση όμως πρέπει να γίνεται εφ' όρου ζωής, διότι όταν καταστραφεί ο αδένας σπανίως αναπλάθεται.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ