ΠΙΣΩ
Σχιστίες
Δρ. Νικόλαος Κεχαγιάς
 MD, DDS Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργής, Υπεύθυνος Τμήματος ΣΓΠΧ Κλινικής «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ»
Αντώνιος Τσέκος
DDS, Στοματικός & Γναθοπροσωπικός Χειρουργός, Διευθυντής κλινικής ΣΓΠΧ, 424 ΓΣΝΕ

Τι είναι οι σχιστίες (CLP);
Είναι μία κοινή δυσπλασία του προσώπου στον άνθρωπο, που ο κόσμος την αναφέρει συχνά λανθασμένα με τις λέξεις λαγώχειλο ή λυκόστομα.

Οι σχιστίες είναι μια κατηγορία περιπτώσεων ατελούς σύγκλισης των ιστών του προσώπου κατά την εμβρυική ζωή.Η χειλεογναθοϋπερωιοσχιστία είναι η ατελής σύγκλιση του χείλους, της γνάθου (ή φατνιακής απόφυσης) και της υπερώας (μαλακής ή/και σκληρής). Μπορεί να παρουσιαστεί μεμονωμένα σε μία από τις ανατομικές περιοχές ή και σε συνδυασμό όλων των παραπάνω (εικόνα 1).

Κατά την 4η-12η εμβρυική εβδομάδα ανάπτυξης, τα χείλη, οι γνάθοι και η υπερώα διαμορφώνονται στο έμβρυο. Στη διάρκεια του δεύτερου και τρίτου μήνα της εγκυμοσύνης, τα μέρη του προσώπου σταδιακά αναπτύσσονται ταυτόχρονα και συνενώνονται. Μερικές φορές, όμως, υπάρχει μια ατελής ένωση και παρουσιάζεται με τη γέννηση η σχιστία (σχισμή στο πρόσωπο).

Εικόνα 2

Οι σχιστίες μπορεί να διαμορφωθούν σε διάφορα μέρη του προσώπου, αλλά η πιο συχνή θέση είναι το χείλος, η φατνιακή απόφυση (οστό της γνάθου) και η υπερώα (ουρανίσκος). Η σχιστία μπορεί να είναι πλήρης και να παρουσιάζεται σε όλες αυτές τις δομές, ή να αφορά μόνο ένα μέρος του χείλους ή της υπερώας. Ακόμη μπορεί να είναι ετερόπλευρη ή αμφίπλευρη (εικόνα 2).

Ο λόγος που παρουσιάζεται μία σχιστία δεν είναι ακόμη σαφής και είναι δύσκολο να εξηγήσουμε το γιατί. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν κληρονομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες που συμβάλλουν, αλλά δε γνωρίζουμε τα ακριβή αίτια. Η κληρονομικότητα δεν ακολουθεί απλά μοτίβα. Τα κληρονομικά χαρακτηριστικά μπορούν να κρυφτούν και μπορούν να μην εμφανιστούν σε κάθε γενιά. Για την εμφάνιση μιας σχιστίας, κληρονομικοί παράγοντες πρέπει να συμπίπτουν και με άλλους παράγοντες περιβαλλοντικούς όπως διατροφή, κάπνισμα, αλκοόλ, κ.α. Αυτό είναι δύσκολο ακόμη να κατανοηθεί πλήρως.

Η διατροφή των παιδιών με σχιστίες πρέπει να γίνεται με τρόπο που λειτουργεί καλύτερα για το παιδί. Θα πρέπει να δοθεί το ίδιο είδος τροφής με τα άλλα παιδιά της ηλικίας τους.

Εικόνα 3

Τα παιδιά με σχιστία έχουν τα ίδια αντανακλαστικά για το θηλασμό και την κατάποση, όπως τα άλλα παιδιά, αλλά επειδή έχουν τη σχιστία, έχουν δυσκολίες στο πιπίλισμα (θηλασμό). Το μπιμπερό είναι απαραίτητο, διότι ο θηλασμός είναι η βάση για την ανάπτυξη των κινήσεων του χείλους και του στόματος (εικόνα 3).

Στα νεογέννητα με σχιστία, η αντιμετώπιση είναι πλέον άμεση και ξεκινά μετά τον πρώτο μήνα από ειδικό ιατρό Στοματικό και Γναθοπροσωπικό Χειρουργό. Ο συνολικός σχεδιασμός μιας τέτοιας περίπτωσης, όμως, απαιτεί παραπάνω από μια επέμβαση κατά τη διάρκεια της ζωής του παιδιού, έως και την εφηβεία του.

Η θεραπεία συνίσταται από τη χειρουργική επέμβαση, την ορθοδοντική θεραπεία και τη λογοθεραπεία. Υπάρχουν καθιερωμένες χειρουργικές μέθοδοι για όλους τους τύπους των σχιστιών. Μαζί με τη χειρουργική αντιμετώπιση, μπορούν να πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα θεραπείες, όπως η λογοθεραπεία και η ορθοδοντική. Κάθε παιδί θα πρέπει να έχει ένα ατομικό σχέδιο θεραπείας, ανάλογα με τον τύπο της σχιστίας.

Εικόνα 4  Εικόνα 5


Σε ασθενείς με σχιστίες του χείλους μόνο, η χειρουργική επέμβαση εκτελείται ήδη από ηλικία του ενός μηνός (εικόνα 4 & 5).

Η μαλακή και σκληρά υπερώα μπορούν να συγκλιθούν σε διαφορετική χρονική στιγμή. Η μαλακή υπερώα κλείνει περίπου στην ηλικία των 9 με 15 μηνών, όπου το παιδί αρχίζει να μιλά. Σε αυτή τη διαδικασία, μόνο το οπίσθιο τμήμα της υπερώας κλείνει και η σκληρά υπερώα, δηλαδή το πρόσθιο τμήμα της υπερώας, παραμένει ανοικτό. Στον πρώτο χρόνο της ηλικίας θα πρέπει να εκτελούνται και τυχόν διορθώσεις της μύτης (που συχνά υπάρχουν) και των χειλέων. Αυτό το στάδιο είναι σημαντικό για την υποστήριξη και τη συμμετρική ανάπτυξη της μύτης κατά τη διάρκεια των πρώτων ετών της παιδικής ηλικίας, αλλά και την εξασφάλιση ενός αισθητικού αποτελέσματος της μύτης. Η σκληρά υπερώα συγκλίνεται σε ηλικία 4 με 6 ετών περίπου που αρχίζει το σχολείο και το παιδί θα πρέπει να προφέρει σωστά ορισμένους ήχους. Καθώς ο ασθενής μεγαλώνει, η σχιστία στη σκληρά υπερώα θα μειωθεί σε μέγεθος. Περίπου 4 με 6 ετών, το μέγεθος της σχιστίας της σκληράς υπερώας είναι συχνά πολύ πιο μικρό και μπορεί να κλείσει με μια μικρή επέμβαση. Μελέτες έχουν δείξει ότι το πρόωρο κλείσιμο της σχιστίας στη σκληρά υπερώα μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη της άνω γνάθου. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητη εμφάνιση του προσώπου και κακή σύγκλιση των δοντιών (εικόνα 6, 7 & 8).

Εικόνα 6  Εικόνα 7

 

Εικόνα 8



Σε ηλικία περίπου 8-9 ετών γίνεται μεταμόσχευση οστού στη φατνιακή απόφυση (οστό της άνω γνάθου). Σε αυτή την περιοχή της σχιστίας ανατέλλει ο μόνιμος κυνόδοντας και αν λείπει οστό, το δόντι δεν μπορεί να ανατείλει σωστά. Μετά την τοποθέτηση μοσχεύματος οστού στη σχιστία, το δόντι μπορεί να αναπτυχθεί, να ανατείλει και να τεθεί σε σωστή συγκλισιακή θέση μετά από ορθοδοντική θεραπεία. Περαιτέρω διορθώσεις μπορούν να γίνουν στο τέλος της εφηβείας. Οι ασθενείς παρακολουθούνται τακτικά μέχρι την ενηλικίωση και αν απαιτούνται δευτερεύουσες διορθώσεις μπορούν να συζητηθούν και οι ασθενείς μπορούν να συμμετέχουν στην απόφαση σχετικά με την κατάλληλη χειρουργική επέμβαση. Σε περιπτώσεις που δεν έτυχαν αντιμετώπισης ή παραμελήθηκαν για οποιονδήποτε λόγο, μπορούν να αντιμετωπιστούν και σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Η ακοή είναι σημαντική για την ανάπτυξη της ομιλίας και της γλώσσας και θα πρέπει να εξετάζονται εγκαίρως και τακτικά τα παιδιά με σχιστίες. Έχουν υψηλό κίνδυνο για λοίμωξη του μέσου ωτός και, ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστούν και να εφαρμοστεί εγκαίρως θεραπεία, αν η ακοή επηρεάζεται.

Εικόνα 9

Στα παιδιά αυτά, επηρεάζονται οι μύες της λειτουργίας της ευσταχιανής σάλπιγγας λόγω της σχιστίας. Η ευσταχιανή σάλπιγγα συνδέει το φάρυγγα και το μέσο αυτί, για τη ρύθμιση της πίεσης (εικόνα 9).

Ο λογοθεραπευτής μπορεί να προσφέρει πληροφορίες, από νεαρή ηλικία, σχετικά με τη διατροφή, την ομιλία και την κινητική λειτουργία του στόματος. Μερικά παιδιά με σχιστίες θα πρέπει με λογοθεραπεία να διορθώσουν την άρθρωση και να αναπτύξουν την ομιλία και τη γλώσσα που μιλούν. Η λογοθεραπεία μπορεί να ξεκινήσει μερικές φορές νωρίς, περίπου από 3 ετών.

Η ορθοδοντική θεραπεία θα ξεκινήσει συνήθως στην ηλικία των 7-8 ετών περίπου, αν και η νέα τάση είναι να ξεκινά αρκετά νωρίτερα. Η τελική φάση της ορθοδοντικής θεραπείας γίνεται συνήθως όταν ο ασθενής είναι 12-14 ετών (εκτός περεταίρω σχεδιασμού), αλλά ο ορθοδοντικός θα πρέπει να έχει την πρώτη επαφή του με το παιδί από την γέννησή του.

Το σημαντικό για τους γονείς που το παιδί τους αντιμετωπίζει πρόβλημα σχιστίας είναι πως πρέπει να γνωρίζουν ότι η αντιμετώπιση είναι σχεδόν άριστη, καθώς και ότι δεν υπάρχει στο μεγαλύτερο ποσοστό των περιπτώσεων καμία άλλη συνδρομή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΤΕΥΧΟΣ